ကရင်နီဘာသာစကား

ကရင်နီ ကယး လီူး
	ကယား
	Karenni
ဒေသခံ	မြန်မာနိုင်ငံ
လူမျိုးစု	ကယားလူမျိုး
ဒေသခံ ပြောဆိုသူတိ	(၁၉၀,၀၀၀ ရည်ညွှန်း ၂၀၀၀–၂၀၀၇)
ဘာသာစကား မိသားစု	တရုတ်-တိဗက်နွယ် ကရင်ဘာသာစကားတိ Sgaw–Bghai ကရင်နီ ကယး လီူး; ; ;
စာအရေးအသားစနစ်	ကယားလီအက္ခရာ (eky,kyu); လက်တင်အက္ခရာ (kyu,kxf); မြန်မာအက္ခရာ (kyu,kxf); unwritten (kvy)
တရားဝင် အခြီအနီ
လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ်; အသိအမှတ်ပြုခြင်း	Thailand; Myanmar
ဘာသာစကားကုဒ်တိ
ISO 639-3	Variously:; eky – အရှိကယား; kyu – အနောက်ကယား; kvy – ယင်းတလဲ; kxf – မနူမနော (မနု၊ ကော်ယော်)
Glottolog	kaya1317 ကယား; yint1235 ယင်းတလဲကရင်; manu1255 မနုမနောကရင်

ကရင်နီဘာသာစကား သို့မဟုတ် ကယားဘာသာစကား (ကယား: ကယး လီူး ꤊꤢꤛꤢ꤭ ꤜꤟꤤ꤬) စွာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ ကယားလူမျိုး (ကရင်နီလူမျိုး) ငါးသိန်းကျော် (၅၀၀,၀၀၀ ကျော်) ပြောဆို အသုံးပြုကတ်ရေ ကရင်ဘာသာစကားတခု ဖြစ်တေ။

ကယား ဆိုရေ ဝေါဟာရရေ အရာကရင်တိက ခွဲခြားခေါ်ဆိုဖို့အတွက် ဖန်တီးခခြင်း ဖြစ်တေ။^[၅]

၂၀၀၀ ခုနှစ်မာ အရှိကယားဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံမာ လူဦးရွီ ၂၆၀,၀၀၀ နန့် ထိုင်းနိုင်ငံမာ ၁၀၀,၀၀၀ ရို့က ပြောဆိုအသုံးပြုကတ်တေဟု ဆိုရေ။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်မာ အနောက်ကယားဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံမာ လူဦးရွီ ၂၁၀,၀၀၀ ခန့်က ပြောဆိုအသုံးပြုကတ်တေ။ ယင်းနှစ်ခုစွာ ကွဲပြားရေ ဘာသာစကားနှစ်ခု ဖြစ်တေ။ အနောက်ကယားဧ့ ဒေသိယစကားတိမာ ယင်းတလဲ နန့် မနုမနော ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

ပျံ့နှံ့မှုနန့် မူကွဲများ

အရှိကယားဘာသာစကား ကို

ကယားပြည်နယ်၊ ရှားတောမြို့နယ် (သံလွင်မြစ်ဧ့ အရှိဖက်ပိုင်း)
သျှမ်းပြည်နယ်၊ လင်းခေးခရိုင် ရို့မာ ပြောဆို အသုံးပြုကတ်တေ။^[၁]

အရှိကယား ဒေသိယစကားတိမာ အထက်အရှိကယားနန့် အောက်အရှိကယား ရို့ဖြစ်ပြီးကေ အပြန်အလှန် နားလည်နှိုင်ရေ။ အရှိကယားစွာ အနောက်ကယားဘာသာစကားကို နားလည်နိုင်ဖို့ အခက်အခဲဟိရေ။

အနောက်ကယားဘာသာစကား ကို ကယားပြည်နယ်နန့် သံလွင်မြစ်အရှိပိုင်းဟိ ကရင်ပြည်နယ်ရို့မာ ပြောဆိုအသုံးပြုကတ်တေ။ သျှမ်းပြည်နယ် ဖယ်ခုံမြို့နယ်မာလည်း ပြောဆိုအသုံးပြုကတ်တေ။^[၁]

မြောက်ပိုင်းဒေသိယစကား: သျှမ်းပြည်နယ် (လွိုင်ကော်ဧ့ မြောက်ဘက်ပိုင်း)
တောင်ပိုင်းဒေသိယစကား: ဖရူးဆိုးမြို့နယ်နန့် ဒီမောဆိုးမြို့နယ်များ (လွိုင်ကော်ဧ့ တောင်ဘက်ပိုင်း)

အနောက်ကယား ဒေသိယစကားတိစွာ ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပျံ့နှံ့လာရေ အလယ်ကရင် မူကွဲတိ၏ တစိတ်တစ်အာဒါးများ ဖြစ်ကတ်တေ။ ယင်းရို့မာ^[၁]

အနောက်ကယား မြောက်ပိုင်းစကား
အနောက်ကယား တောင်ပိုင်းစကား
ဒေါတမ
ဒေါညေခု
စလောင်း
ချိကယ်
ဝမ်ချယ်

အနောက်ကယားဧ့ မူကွဲတခုဖြစ်ရေ ယင်းတလဲဘာသာစကား ကို ကယားပြည်နယ်၊ ဘော်လခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ဟိ ကျေးရွာ သုံးရွာမာ ပြောဆိုအသုံးပြုကတ်တေ။^[၁] ယင်းတလဲဒေသိယစကားတိမာ ဘောလခဲနန့် ဝမ်အောင်း ရို့ ဖြစ်တေ။

ကော်ယော်ဘာသာစကား စွာ အနောက်ကယားဘာသာစကားနန့် ဆင်တူပြီး ကယားပြည်နယ် ဘော်လခဲမြို့နယ်နန့် ဖရူးဆိုးမြို့နယ် နယ်နိမိတ်များဟိ ကျေးရွာ ၂၃ ရွာမာ ပြောဆို အသုံးပြုကတ်တေ။ ကော်ယော် ဒေသိယစကားတိမာ တော်ခူ နန့် ဒိုလိုဆို ရို့ဖြစ်ကတ်ပြီး အပြန်အလှန် နားလည်ရန် ခက်ခဲရေ။

ကိုးကား

1 2 3 4 5 အရှိကယား at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
အနောက်ကယား at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
ယင်းတလဲ at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
မနူမနော (မနု၊ ကော်ယော်) at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "ကယား". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "ယင်းတလဲကရင်". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "မနုမနောကရင်". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
↑ Christopher Beckwith, International Association for Tibetan Studies, 2002. Medieval Tibeto-Burman languages, p. 108.

Kirkland, Cortney, and Erin Dawkins. 2007. A Sociolinguistic survey of Eastern Kayah Li in Thailand Archived 18 July 2020 at the Wayback Machine.. Chiang Mai: Payap University.

ပြင်ပလင့်ခ်များ

"E-books for children with narration in Karenni". Unite for Literacy library. Retrieved 2014-06-21.
Eastern Kayah Li basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database

တမ်းပလိတ်:ကရင်ဘာသာစကားတိ တမ်းပလိတ်:မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဘာသာစကားတိ

[e18-1] 1 2 3 4 5 အရှိကယား at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
အနောက်ကယား at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
ယင်းတလဲ at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
မနူမနော (မနု၊ ကော်ယော်) at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)

[Glottolog-2] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "ကယား". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.

[Glottolog2-3] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "ယင်းတလဲကရင်". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.

[Glottolog3-4] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "မနုမနောကရင်". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.

[5] Christopher Beckwith, International Association for Tibetan Studies, 2002. Medieval Tibeto-Burman languages, p. 108.

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]