ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ

ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တသမ္မတနိုင်ငံ
ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တသမ္မတနိုင်ငံ; République démocratique du Congo (ပြင်သစ်); Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi (Kituba); Republíki ya Kongó Demokratíki (Lingala); Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (Swahili); Ditunga dia Kongu wa Mungalaata (Luba-Lulua)
	image_flag အမှတ်တံဆိပ်
	ဆောင်ပုဒ်: "Justice – Paix – Travail" (ပြင်သစ်); "တရားမျှတခြင်း – ငြိမ်းချမ်းခြင်း – အလုပ်"
	Script error: The function "infoboxImage" does not exist.
မြို့တော်; နန့် အကြီးဆုံးမြို့	ကင်ရှာဆာမြို့
ရုံးသုံး ဘာသာစကားတိ	ပြင်သစ်
အသိအမှတ်ပြု နိုင်ငံတော် ဘာသာစကားတိ	ကီကွန်ဂို; လင်ဂါလာ; ဆွာဟီလီ; ရှီလုဘာ;
ကိုးကွယ်မှု	၉၄.၉% ခရစ်ယာန်ဘာသာ; —၅၅.၈% ရိုမန်ကက်သလစ်; —၃၉.၁% အရာ ခရစ်ယာန်; ၂.၅% ရိုးရားယုံကြည်မှု; ၀.၅% ဘာသာမဲ့; ၂.၁% အရာ;
Demonym	Congolese
အစိုးရ	ပြည်ထောင်စု တစိတ်တပိုင်း သမ္မတ ဖွဲ့စည်းပုံ သမ္မတနိုင်ငံစနစ်
• သမ္မတ	Félix Tshisekedi
• ဝန်ကြီးချုပ်	Judith Suminwa
• ဆီးနိတ်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ	မာဒက်စတီ ဘာဟာတီ လုကွေးဘို
• အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ	ခရစ္စတို အမ်ဘိုဆို အန်ကိုဒီယာ ပွန်ဂါ
• ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌ	ဒျူဒိုနေ ကာလုဘာ ဒီဘွေး
ဥပဒေပြုလွှတ်တော်	ပါလီမန်
• အထက်လွှတ်တော်	ဆီးနိတ်လွှတ်တော်
• အောက်လွှတ်တော်	အမျိုးသားလွှတ်တော်
တည်ထောင်ခြင်း
• ကိုလိုနီပြုခြင်း	၁၈၇၉ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၁၇ ရက်
• လွတ်လပ်သော ကွန်ဂိုနိုင်ငံ	၁၈၈၅ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၁ရက်
• ဘယ်လ်ဂျီယံ ကွန်ဂို	၁၉၀၈ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၁၅ ရက်
• ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရီးရဟိခြင်း	၁၉၆၀ ခုနှစ် ဂျုန်လ ၃၀ ရက်
• ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခ	၁၉၆၀ ခုနှစ် စတ်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်
• ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တသမ္မတနိုင်ငံဟု နာမည်ပြောင်းလဲခြင်း	၁၉၆၄ ခုနှစ် သြဂတ်လ ၁ ရက်
• ဇိုင်ယာ သမ္မတနိုင်ငံ	၁၉၇၁ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၂၇ ရက်
• ပထမကွန်ဂိုစစ်	၁၉၉၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်
• လက်ဟိဖွဲ့စည်းပုံ	၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁၈ ရက်
ဧရိယာ
• စုစုပေါင်း	၂,၃၄၅,၄၀၉ km2 (၉၀၅,၅၆၇ sq mi) (အဆင့်: ၁၁)
• ရေထု (%)	၃.၃၂
လူဦးရေ
• ၂၀၂၁ ခန့်မှန်း	၁၀၅,၀၄၄,၆၄၆ (အဆင့် - ၁၅)
• သိပ်သည်းမှု	၃၉.၄/km2 (၁၀၂.၀/sq mi)
GDP (PPP)	၂၀၁၉ ခန့်မှန်း
• စုစုပေါင်း	$၇၇.၄၈၆ ဘီလီယံ
• Per capita	$၈၄၃
GDP (nominal)	၂၀၁၉ ခန့်မှန်း
• စုစုပေါင်း	$၄၆.၁၁၇ ဘီလီယံ
• Per capita	$၅၀၁
Gini (2012)	၄၂.၁; အလယ်
HDI (2019)	၀.၄၈၀; နိမ့် · ၁၇၅
အချိန်ဇုန်	WAT နန့် CAT (UTC+1 to +2)
ရက်စွဲပုံစံ	dd/mm/yyyy
ယာဉ်ကြောစနစ်	right
တယ်လီဖုန်းကုဒ်	+၂၄၃
ISO 3166 ကုဒ်	CD
Internet TLD	.cd

Coordinates: 3°S 24°E / 3°S 24°E / -3; 24

ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တသမ္မတနိုင်ငံ (အင်္ဂလိပ်: Democratic Republic of the Congo) ကို အယင်က ဇိုင်ယာနိုင်ငံဟု ခေါ်ဝေါ်ခကတ်တေ။ အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းမာ တည်ဟိရေ။ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဖက်မာ ပင်လယ်ထွက်ပေါက် ကမ်းရိုးတန်း ၃၇ ကီလိုမီတာ ဟိရေ။ ယင်းသည် အာဖရိကတိုက်မာ ဧရိယာအကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ဆူဒန်နိုင်ငံနန့် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရို့ပြီးကေ တတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်တေ။ ကမ္ဘာမာမူ (၁၂)ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်တေ။ လူဦးရွီမာ (၇၁)သန်းကျော်ဟိရေ။ ^[၁] လူဦးရွီအနည်းအတိအရ ကမ္ဘာမာ နံပါတ်(၁၈)မြောက် အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်တေ။ အာဖရိကမာ စတုတ္ထမြောက် လူဦးရွီအများဆုံး တိုင်းပြည်ဖြစ်တေ။ ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ရုံးသုံးဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားရေ နိုင်ငံများမာ လူဦးရွီအများဆုံးဖြစ်တေ။

အနောက်ဖက်မာ ဟိရေ အိမ်နီးချင်း ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ နန့် ကွဲပြားမှု ဟိစီရန် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တသမ္မတနိုင်ငံကို DR Congo (သို့မဟုတ်) DROC (သို့မဟုတ်) DRC (သို့မဟုတ်) RDC (သို့မဟုတ်) မြို့တော်နာမည်နန့်တွဲလျှက် ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား) ဟုခေါ်ဆိုရေ။ မြောက်ဖက်မာ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အရှိဖက်မာ ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒေနိုင်ငံ၊ တောင်ဖက်မာ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံနန့် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ အနောက်ဖက်မာ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ရို့နန့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နိန်ရေ။ ယင်းချင့်အပြင် အရှိဖက်မာ တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံနန့် တန်ဂန်ညီကာရီကန် ကြီးခြားလျှက် တည်ဟိရေ။ ^[၁] ပင်လယ်ထွက်ပေါက်အနိန်နန့် မွမ်ဒါမြို့မာ (၉)ကီလိုမီတာအကျယ်ဟိရေ ကွန်ဂိုမြစ်ဝ အပါအဝင် ၄၀ကီလိုမီတာနီးပါး ဟိရေ ကမ်းရိုးတန်း ဖြင့် ဂီနီဂျိုင်တာလောင် ဘက်ကို ထွက်ပေါက် ဟိရေ။

သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်မာ လွတ်လပ်သောကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကွန်ဂို၊ ကွန်ဂိုလီယိုပိုဗီးလ် (Congo-Léopoldville)၊ ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား)၊ ဇိုင်ယာ ဟု နာမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်မာခရေ။ ^[၁] ပထဝီဝင်အနိန်အထားအရ အာဖရိကအလယ်ပိုင်းမာ တည်ဟိနိန်ရေ်လေ့ စီးပွားရီးနန့် ဒေသမား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရီး ကိစ္စများမာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတိနန့်သာ ပူးပေါင်းပြီး တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရီးအဖွဲ့မာ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်တေ။

၁၉၉၈မာ စတင်ခရေ ဒုတိယကွန်ဂိုစစ်ပွဲကြောင့် တိုင်းပြည်စွာ အင်တန်အထိနာပျက်စီးခရေ။ ယင်းစစ်ပွဲမာ နိုင်ငံပေါင်း (၉)ခုမှ စစ်တပ်များပါဝင်ဆင်နွှဲကတ်လို့ အာဖရိကကမ္ဘာစစ် ဟုပင် တင်စားပြောဆိုကတ်ရေ။ ^[၆] ၂၀၀၃ခုနှစ်မာ ငြိမ်းချမ်းရီးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခကေလေ့ နိုင်ငံအရှိပိုင်းမာ တိုက်ပွဲများဆက်ပနာ ဖြစ်ပွားနီသိမ့်ရေ။ ^[၇] ဒေစစ်ပွဲသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးကေ အသီအပျောက် အများဆုံးသော စစ်ပွဲကြီးဖြစ်တေ။ လူပေါင်း ၅.၄သန်းခန့် သီကြီ ပျက်စီးခရရေ။ ^[၈]^[၉]

ကမ္ဘာမာ ဒုတိယမြောက် လူတဦးချင်းဝင်ငွီအနည်းဆုံး တိုင်းပြည်လေ့ အဆင်ပြေပိုင်၊ ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံပြီးကေ ကမ္ဘာ့ဒုတိယမြောက် အဆင်းရဲဆုံးတိုင်းပြည်လေ့ ဖြစ်တေ။ ^[၁၀]

သမိုင်းကြောင်း

မှတ်စု

↑ "Kikongo" here is actually referring to the Kituba language – which is known as Kikongo ya leta by its speakers – not the Kongo language proper. The confusion arises from the fact that the government of the DRC officially recognizes and refers to the language simply as "Kikongo".

ကိုးကား

1 2 3 4 Central Intelligence Agency (2014)။ Democratic Republic of Congo။ Central Intelligence Agency။ 22 February 2021 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 29 April 2014 မာ ပြန်စစ်ပြီး။
↑ Congo, Democratic Republic of the - the World Factbook။ 22 February 2021 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 September 2021 မာ ပြန်စစ်ပြီး။
1 2 3 4 Report for Selected Countries and Subjects။ The World Factbook။ 18 December 2018 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 September 2021 မာ ပြန်စစ်ပြီး။
↑ GINI index coefficient။ CIA Factbook။ 30 June 2021 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 16 July 2021 မာ ပြန်စစ်ပြီး။
↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစိုင်. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved 16 December 2020.
↑ See "Rumblings of war in heart of Africa" by Abraham McLaughlin and Duncan Woodside The Christian Science Monitor 23 June 2004 and "World War Three" Archived 11 January 2009 at the Wayback Machine. by Chris Bowers My Direct Democracy 24 July 2006
↑ McCrummen၊ Stephanie။ "Prevalence of Rape in E.Congo Described as Worst in World"၊ Washingtonpost.com၊ September 9, 2007။ 2010-05-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
↑ Robinson၊ Simon။ "The deadliest war in the world"၊ Time.com၊ 2006-05-28။ 2010-05-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 17 June 2010။
↑ Joe Bavier။ "Congo War driven crisis kills 45,000 a month"၊ Reuters.com၊ January 22, 2008။ 2010-05-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
↑ "List of poorest countries in the world." Archived 10 September 2011 at the Wayback Machine. Aneki.Com. Retrieved 2010-10-06.

[1] "Kikongo" here is actually referring to the Kituba language – which is known as Kikongo ya leta by its speakers – not the Kongo language proper. The confusion arises from the fact that the government of the DRC officially recognizes and refers to the language simply as "Kikongo".

[cia.gov-2] 1 2 3 4 Central Intelligence Agency (2014)။ Democratic Republic of Congo။ Central Intelligence Agency။ 22 February 2021 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 29 April 2014 မာ ပြန်စစ်ပြီး။

[3] Congo, Democratic Republic of the - the World Factbook။ 22 February 2021 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 September 2021 မာ ပြန်စစ်ပြီး။

[imf2-4] 1 2 3 4 Report for Selected Countries and Subjects။ The World Factbook။ 18 December 2018 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 September 2021 မာ ပြန်စစ်ပြီး။

[gini-5] GINI index coefficient။ CIA Factbook။ 30 June 2021 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 16 July 2021 မာ ပြန်စစ်ပြီး။

[UNHDR-6] Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစိုင်. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved 16 December 2020.

[7] See "Rumblings of war in heart of Africa" by Abraham McLaughlin and Duncan Woodside The Christian Science Monitor 23 June 2004 and "World War Three" Archived 11 January 2009 at the Wayback Machine. by Chris Bowers My Direct Democracy 24 July 2006

[washingtonpost.com-8] McCrummen၊ Stephanie။ "Prevalence of Rape in E.Congo Described as Worst in World"၊ Washingtonpost.com၊ September 9, 2007။ 2010-05-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

[The_deadliest_war_in_the_world-9] Robinson၊ Simon။ "The deadliest war in the world"၊ Time.com၊ 2006-05-28။ 2010-05-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ Archived from the original on 17 June 2010။

[10] Joe Bavier။ "Congo War driven crisis kills 45,000 a month"၊ Reuters.com၊ January 22, 2008။ 2010-05-02 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

[11] "List of poorest countries in the world." Archived 10 September 2011 at the Wayback Machine. Aneki.Com. Retrieved 2010-10-06.

[မှတ်စု ၁]

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]

[၆]

[၇]

[၈]

[၉]

[၁၀]