ချီဟိုင်

၁၉၃၇ ထုတ် ချီဟိုင်အဘိဓာန်

"ချီဟိုင်"(辞海)ကို ၁၉၁၅ မာပုဂ္ဂလိက ကျုံးဟွာ စာအုပ်တိုက် တည်ထောင်သူ လူဖေ့ခွေ ကစတင်ခခြင်း ဖြစ်တေ။ ပထမဆုံးအယ်ဒီတာ စူးရှင်းချိန် စွာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မာ အတွဲကြီးနှစ်တွဲကို တရားဝင်ထုတ်ဝီခရေ။ ၁၉၅၇ စတ်တင်ဘာလ လက်ျာဝါဒီတဗျင်းများလွန်းလှုပ်ရှားနိန်ချိန်မာ၊ မော်စီတုန်း ရှန်ဟိုင်းသို့ လည်ပတ်ခရေအခါ ချီဟိုင်ကို မွမ်းမံပနာ ထုတ်ဝီရန် ဆုံးဖြတ်ခရာ၊ စူးရှင်းချိန်က အယ်ဒီတာချုပ် လုပ်ရရေ။ ပြီးကေ ယိုင်ကျေးမှု တော်လှန်ရီး ဖြစ်ပွားရာ၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝီတီးဖြတ်မှုတနားတရပ်လားရေ။ ချီဟိုင် ထုတ်ဝီရာမာ နန်ကျင်းမှ ဟန်ကျိုးသို့ ပြောင်းရွိရခြင်းနန့် ပြည်မားစစ်ကို ကြုံခရရေအပြင်၊ မူကွဲအမျိုးမျိုး ထုတ်ဝီခြင်းကိုလေ့ ကြုံခရရေ။

"ချီဟိုင်"စွာ ဘာသာစကားလုံးကောက်နန့် စွယ်စုံကျမ်း လုံးကောက်များ စုဆောင်းပေါင်းစပ်ထားသော ပေါင်းစည်းအဘိဓာန် တစုံ ဖြစ်တေ။ သက်ဆိုင်ရေ တတ်ကျွမ်းပညာသျှင်အဖွဲ့များ အကူအညီနန့် ကြပ်မတ်စွာ ပြုစုထားပနာ သိကောင်းစရာတိနန့် တိကျမှန်ကန်မှုမာ အလွန် စိတ်ချရယား၊ တရုတ်ပြည်ဧ့ အအားထားရဆုံး ရည်ညွှန်းကျမ်းတိထဲက တရွီ ဖြစ်တေ။ အလွယ်ဖြင့် မှတ်ပုံတင်သော ကုမ္ပဏီနာမည်ကို လက်မခံလို့ ဟောင်ကောင်ကုမ္ပဏီဧ့ နာမည်ကို ထိုစာအုပ်မာ သို့မဟုတ် ၁၇၁၆ ခုနှစ်ဧ့ ခန်းကျိအဘိဓာန်မာရာ ယှာတွိ့မည် ဖြစ်တေ။ ချီဟိုင်ကို လက်ဟိမာ ရှန်ဟိုင်းအဘိဓာန်ထုတ်ဝီရီးတိုက်မှ တာဝန်ယူ ထုတ်ဝီပြီး၊ ထိုင်ဝမ်မာ ရိုးရာတရုတ်စာဖြင့် ထုတ်ဝီရေ။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်ထုတ် ချီဟိုင်စာအုပ်မာ တရုတ်စာလုံးပေါင်း ၁၉၄၈၅ လုံး စုဆောင်းထားရေ။ (ထိုထဲမာ ရိုးရာစာလုံးနန့် ဆင်တူစာလုံးများ ပါဝင်ရေ။)

ချီဟိုင်ကြီးမာ ချီဟိုင်ကို အခြီခံပြီး အကျယ်ဖြန့်ထားသော ဧရာမအဘိဓာန်စာအုပ်ကြီး ဖြစ်ကာ၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မာ တရားဝင် ထုတ်ဝီပြီး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစပြီးကေ ဆက်တိုက် ထုတ်ဝီစွာ၊ ၂၀၁၅ နှစ်ကုန်ထိ ထုတ်ခရေ။

အကြောင်းအရာစဉ်

ချီဟိုင်စွာ ဝေါဟာရကို အဓိကအကြောင်းအရာအဖြစ် အသုံးပြုရေ။ ချီဟိုင်စွာ အများသုံးဝေါဟာရအပြင် ကြွယ်ဝလှသော အထူးပြုဘာသာရပ် အခေါ်အဝေါ်ဝေါဟာရတိကိုပါ စုဆောင်းစွာ ဖြစ်ရာ၊ အတွေးအခေါ်, သမိုင်း, ဆီးပညာ, ဥပဒေ, ဓာတုဗေဒ, ဘာသာတရား, သင်္ချာ စရေ များမြောင်လှသော ဘာသာရပ်တိနန့် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဝေါဟာရတိကို စုဆောင်းထားရေအတွက် စွယ်စုံကျမ်းနန့် တူလှစွာသော ဧရာမအဘိဓာန် ဖြစ်လာရေ။

ချီဟိုင်စွာ စကားလုံး တည်ပုဒ်ထားရေအတွက် လုံးကောက်အဘိဓာန် အနေနန့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဝေါဟာရအဘိဓာန် အနေနန့်ပါ အသုံးကျရေ။

ပြုစုရေသမိုင်း

"မြစ်စင်းတရာ ပင်လယ်ထဲ စီးဝင်ရေ"ဆိုရေ တရုတ်စကားပုံကို မှီးလို့ ချီဟိုင်ဟု မှည့်သော ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်ဧ့ တာဝန်ခံ လူဖေ့ခွေစွာ ၁၉၁၅ မာ စတင် လှုပ်ရှားခပြီးကေ၊ ကုန်သွယ်ရီးစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်သော "ချီယွင်"အဘိဓာန်နန့် နိူင်းပြိုင်နီရရေ။

၁၉၂၉ မာ ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် ချီဟိုင်ပြုစုရီးအဖွဲ့စွာ နန်ကျင်းမှ ဟန်ကျိုးသို့ ပြောင်းရွိစွာ ။

ကြာရှည်ရင်းနှီးရယား၊ အကျိုးအမြတ် မရဟိအတွက်နန့်၊ အကြိမ်များစွာ လုပ်ငန်း ရပ်ဆိုင်းရယားနောက်၊ လူဖေ့ခွေစွာ ဆက်တိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး၊ ၁၉၂၈ မာ စူးရှင်းချိန်ကို အထူးဖိတ်ခေါ်ကာ ချီဟိုင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီးကေ၊ နောက်ဆုံး ၁၉၃၆ မာ တရားဝင် ထုတ်ဝီလိုက်ရာ၊ တပြည်လုံး အံ့ဩဘနန်း ဖြစ်ကုန်ရေ။

တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ပြီးကေသွီးသစ်လောင်းရီးနန့် လူတန်းစားတွန်းလှန်ရီးအတွက် လိုအပ်ချက်နန့် မကိုက်ညီအတွက်နန့် ချီဟိုင်ကို နောက်ထပ် မွမ်းမံရန် မော်စီခေါက်က တောင်းဆိုရေ ။

၁၉၅၇ ခုနှစ် စတ်တင်ဘာလမာ မော်စီတုန်း စွာ ချီဟိုင်အဟောင်းကို ပြုပျင်ရန် ရှန်ဟိုင်းမာ ဆုံးဖြတ်ခရေ။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မာ ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် ချီဟိုင်ပြုစုရီးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်လိုက်ယားနောက်၊ ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းမာပါဝင်ရန် တတ်ကျွမ်းသူ ၅၀၀၀ လှောက်နန့် ဖွဲ့စည်းခရေ။ ၁၉၆၁ မှ ၁၉၆၂ နှစ်ဦးထိ ချီဟိုင် အစမ်းကျမ်းကို ထုတ်ဝီစွာ၊ ၁၉၆၅ မာ "အတည်မပြုရသိမ့်သော မူကြမ်း"ကို ပြီးစီးစွာ၊ ယိုင်ကျေးမှုတော်လှန်ရီး ကာလအတွင်းမှာ မွမ်းမံတီးဖြတ်ရီးလုပ်ငန်း တနားတခါ ရပ်တန့်လားခရေ တော်လှန်ရီး ပြီးကေ ပြန်ပနာ စတင်ရာ၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်မာ ပထမဆုံးအနိန်နန့်ကြိမ် ပြုပျင်မွမ်းမံထားသော ချီဟိုင်ကို တရားဝင် အရာတွင်ရေ။

အသွင်ပြောင်းပြီး ပြန်ပနာမွီးဖွားလာရေ၊ လူတန်းစားတော်လှန်ရီးခေတ်မာ ထုတ်ဝီသော ဒုတိယကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်မာ တည်ပုဒ်တိနန့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တိစွာ နိုင်ငံရီးအရကေလေ့ကောင်း၊ အတွေးအခေါ်နန့် သဘောတရားပိုင်းမာကေလည်းကောင်း လက်ဝဲဆန်နိန်ပြီးကေ ယိုင်ကျေးမှုတော်လှန်ရီး ပြီးထိအောင် ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း မဟိဘဲ ကျန်နီစွာ ။

ထိုင်ဝမ်ဟိ ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်မှ လေဖေးဟုန် ပြန်ပနာပြုပျင်ပြီး အသစ်ထုတ်လိုက်သော ချီဟိုင်ကို ထိုင်ဝမ်မူအနေနန့် ၂၀၀၀ ခုနှစ် ရောက်သော် ဒသမကြိမ်မြောက်ပင် ထုတ်လိုက်ယာ ဖြစ်တေ ။

စကားအက်ဖွယ်ရာ

မော်ဝါဒီတဦး ဖြစ်သူ ချိန်စုံလီက ဝေဖန်ကပင်ာ ၁၉၉၉ ထုတ် ချီဟိုင်မာ တန်ပြန်သောင်းကျန်းမှုနန့် ဆိုင်ရေ ဝေါဟာရများမာ နိုင်ငံရီးအရ မားယွင်းဖော်ပြမှုတိ ဟိနီရေလို့ ဖြစ်တေ ။

ပညာသျှင် လီစုံ့ရှင်းက ဝေဖန်ကပင်ာ ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်မာ တိုင်းတာရီးယူနစ်တိနန့် ပတ်သက်ပြီး အစကြိမ်ထုတ်တိထက် ပြင်ဆင်ထားရေ မှန်ကေလေ့ ပြင်ဆင်ရန် အချက်တိ များစွာ ကျန်ဟိနီသိမ့်ရေ ဆိုပနာ ဖြစ်တေ ။

မူကွဲ

ချီဟိုင်, Cihai

ဗားရှင်း	ဖြန့်ချိချိန်	စုဆောင်း စကားလုံး	စာအုပ်နံပါတ်
ပထမကြိမ်ထုတ်	၁၉၃၆	82,827	-
ဒုတိယကြိမ်ထုတ်	၁၉၆၅	97,792	-
တတိယကြိမ်ထုတ်	၁၉၇၉	127,186	ယူနီဖောင်းစာအုပ်နံပါတ် 17187-27
စတုတ္ထကြိမ်ထုတ်	၁၉၈၉	123,931	ISBN 9787532600830
ပဉ္စမကြိမ်ထုတ်	၁၉၉၉	122,835	ISBN 9787532605231
ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ်	၂၀၀၉	127,221	ISBN 9787532631056

• ၁၉၃၆ ထုတ် -ပ-ဒု ၂ တွဲ၊ စူးရှင်းချိန် တီးဖြတ်ရေ။ ယင်းစွာ အကြိမ်များစွာ ပုံနှိပ်ခံရ၊ ၁၉၈၁ ဂျန်နဝါရီမာ ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်မှ ကြိမ်ဖန်တရာ ပုံနှိပ်ခရေ။
• ၁၉၄၇ ထုတ် - တတွဲတည်း၊ ဟောင်ကောင် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်စွာ ၁၉၈၃ ခုနှစ်မာပြန်ပနာပုံနှိပ်ခရေ။ ISBN 978-962-231-005-6
• ၁၉၆၁ ထုတ် - ၁၉၆၁ မှ ၁၉၆၂ အစောပိုင်းအထိထုတ်ဝီခရေ ချီဟိုင်ဧ့ စမ်းသပ်စာအုပ်။ ဘာသာရပ်စနစ်ဖြင့် ၁၆ တွဲခွဲထား။

• ၁၉၆၅ ထုတ် - ချီဟိုင် အတည်မပြုသိမ့်ရေ မူကြမ်း၊ အထဲပိုင်းမာရာ ဖြန့်ချိ၊ ပ/ဒု ၂ တွဲခွဲ။

• ၁၉၇၉ ထုတ် - ရှန်ဟိုင်းအဘိဓာန်ထုတ်ဝီရီးမှ ထုတ်ဝီရေ။ သုံးတွဲပါ၊ အထူးပြုဘာသာရပ် ၂၆ ခုဟိ။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မာ အသေးစား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝီခရေ။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် ထုတ်ဝီမှုမာ စကားလုံးအသစ်တိနန့် စွယ်စုံကျမ်းဆောင်းပါးတိ ပါဝင်ရေ။ အယ်ဒီစွာတိမာ စူးရှင်းချိန် ၊ ချိန်ဝမ့်တောက်နန့် ရှကျိန်းနုံ ဖြစ်။

၁၉၇၉ ခုနှစ်မာ ထုတ်ဝီခရေ ချီဟိုင်မာစာလုံးပေါင်း ၁၄၈၇၂ လုံး၊ စကားလုံး ၉၁၇၀၆ နန့်သရုပ်ဖော်ပုံ ၃၀၀၀ ကျော် ပါဝင်ရေ။ ရဟိသောစကားလုံးတိကို တရုတ်စာလုံး ဆွဲချက်အလိုက် ခွဲထုတ် စီစိုင်ရေ။

• ၁၉၈၉ ထုတ် - ၁၉၇၉ ထုတ်နန့် တတူတူပင် ဖြစ်ပြီးကေ စွယ်စုံကျမ်းဝင်စကားလုံးတိကို ခွဲခြားရေ မာတိကာ တစောင် ထည့်ခရေ။

၁၉၈၉ ထုတ် ချီဟိုင်မာ ပါဝင်ရေ စာလုံးပေါင်း ၁၆,၅၃၄ လုံး၊ အသုံးများသော စကားလုံးတိနန့် စွယ်စုံကျမ်းလာ စကားလုံးပေါင်း ၁၀၃၀၀၀ ကျော်ဟိရေ။ စာအုပ် တအုပ်လုံးမာ စာလုံးရေ ၁၆ သန်းကျော်ဟိရေ။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရီးဌာနအလွယ်ဇယားနန့် တရုတ်စာလုံး ဒေါင့်လေးထောင့်နန့် ရှာဖွီနည်း ရည်ညွှန်းနန့်တည်ပုဒ်ပြင်ပစာသား ရှာဖွီခြင်း ရည်ညွှန်းကိုထည့်သွင်းခရေ။

၁၉၈၉ ခုနှစ်ထုတ် ချီဟိုင်မှထုတ်ဝီသောစကားလုံးတိစွာ စွယ်စုံကျမ်းလာ စကားလုံးတိအပေါ် ပိုပြီးကေအာရုံစိုက်ရေ။

• ၁၉၉၉ ထုတ် - ဗားရှင်းမျိုးစုံဟိ၊ ရောင်စုံပုံများ ထည့်အုံးပြီး အသံထွက်အလိုက်စီထားသော ဗားရှင်းလည်း ဟိ၊ ၂၀၀၃ မာ သိမ်းဆည်းရဖို့ စီးရီးကို ထုတ်ဝီ။ တီးဖြတ် ရှကျိန်းနုံ ဖြစ် ။

ဗားရှင်းအားလုံးဧ့ စာသားနန့် အကြောင်းအရာရေ တူညီပြီး၊ ကွဲပြားမှုကို ရုပ်ပုံ အထားအသိုနန့် တည်ပုဒ်အစီအစိုင်ဖြစ်တေ၊ ရောင်စုံစာအုပ်မာကာလာဓာတ်ပုံတိကို အသုံးပြုရေ။ အရာစာအုပ်တိမာ ဖြူမည်းမျှိုင်းဆွဲ သရုပ်ဖော်ပုံကို အသုံးပြုရေ။ အသံစဉ်ဗားရှင်းမာ တရုတ်အသံထွက်အလိုက် စကားလုံးစီစိုင်ထားရာ ချီဟိုင်စာအုပ်တိအနက် ပထမဆုံးအနိန်နန့် ဖြစ်တေ။

၁၉၉၉ ထုတ် ချီဟိုင်မာစာလုံးပေါင်း ၁၉,၄၈၅ ခု (ရိုးရာစာလုံးတိနန့် မူကွဲစာလုံးများ) ပါဝင်ရေ၊ ယင်းအနက် ၁၇,၆၇၄ စွာ တည်ပုဒ်တိအဖြစ်စာရင်းဝင်ခရေ။ တည်ပုဒ်နန့် သီးသန့်ဝေါဟာရတိမာ ၁၂၂၈၃၅ လုံး၊ စာအုပ်တရွီလုံးမာ စာလုံးပေါင်း ၁၉၈၃၀၀၀၀ ဟိရေ။

• ပုံမှန်စာအုပ် : ၃ တွဲ။
• ခြုံ့စာအုပ်: ၁ တွဲ။
• ရောင်စုံစာအုပ် - အတွဲ ၅ တွဲ (နောက်ဆက်တွဲရည်ညွှန်းကျမ်း ပါ) ။
• ရောင်စုံပုံခြည်း သိမ်းဆည်းရန်စာအုပ် - အတွဲ ၉ တွဲ၊ ချီဟိုင် အယ်ဒီတာ ရှကျိန်းနုံ ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားရေ ရွှီသတ္တုပါးအမှတ်တရကဒ်ဖြင့် အရောင်အပြည့် ပုံနှိပ်ခြင်း။
• ရောင်စုံခြုံ့စာအုပ် (sequence): စုစုပေါင်း ၅ တွဲ။
• ပုံမှန်ဆိုက်စာအုပ် (အသံထွက်စီ): ၄ တွဲ။
• ပြန်ပနာထုတ်ဝီ (sequence): 2002 ခုနှစ်မာထုတ်ဝီ၊ ၁ တွဲ။ လုံးကောက်တည်ပုဒ် အရွီအတွက်မာ ၁၇,၅၂၃ ခု၊ ရိုးရာနန့်မူကွဲအလုံးရေ ၆၁၂၉ လုံး၊ စာလုံးပေါင်း ၁၀၅,၄၀၀ နန့် တအုပ်လုံး စာလုံးရေ ၁၈.၈၂ သန်းဟိရေ။
• ပုံနှိပ်ထုတ်ဝီစုဆောင်းမှု (sequence): စုစုပေါင်း ၄ တွဲ။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မာထုတ်ဝီခပြီးကေ စုစုပေါင်းစကားလုံး ၁၇.၀၈ သန်း၊ ဖြူမဲမျှိုင်းဆွဲပုံပေါင်း ၃,၆၀၀ ကျော်ဟိရေ။

• ၂၀၀၉ ထုတ် - ၂၀၀၉ စတ်တင်ဘာ ၂၁ ရက်မာထုတ်ဝီစွာ၊ ၂၀၀၉ ထုတ် ချီဟိုင်ကို ရှကျိန်းနုံနန့် ချိန်ကျိလိရို့မှ အဓိက တီးဖြတ်ရေ။ ယင်းဧ့နယ်ပယ်စွာ ပဉ္စမကြိမ်ထက် စိကေချေ ပိုပြီးကေမြင့်မားရေ။ စုစုပေါင်း စာလုံးရီမာ ၂၂ သန်းမျှသော စာလုံးများ ဖြစ်တေ။ ယင်းစွာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မာ ပဉ္စမထုတ်ဝီမှုထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုပြီးကေမြင့်မားရေ။ တည်ပုဒ် တသောင်း ထပ်တိုးစွာ၊ အပြောင်းအလဲရေ စာအုပ်ဧ့ သုံးပုံတပုံကျော်လှောက် ဟိပြီးး တည်ပုဒ် ၇၀၀၀ လောက်ကို ဖျက်ပစ်ခရေ။

တည်ပုဒ်သစ်တိက လွဲလို့၊ မူလတည်ပုဒ်များမာ ကကောင်းများလွန်းရေ ပြန်ညွှန်းများ၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုယှင်းပြချက်သစ်များ၊ အခြီအနီသစ်များ၊ သတ်မှတ်ချက်သစ်များ၊ ကိန်းဂဏန်းသစ်တိကို ထည့်သွင်းရေ။ ပျောက်ဆုံးနိန်ရေစကားတိ၊ အသံများ၊ အဓိပ္ပာယ်တိနန့် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှုတိ၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ၊ စကားလုံးများ၊ သင်္ကေတများစရေ အမားအယွင်းတိနန့် မလိုအပ်ရေစကားလုံးတိ၊ မသင့်လျော်သော အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှုတိကို ပြင်ဆင်ရန် ကျန်ဟိနီသိမ့်ရေ ဖြစ်တေ ။

ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်

ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် (၂၀၀၉)စွာ ရောင်စုံအဘိဓာန် ဖြစ်ပြီးကေ နိုင်ငံတိုင်း စံချိန်စံညွှန်းအရ ၁၆ ချိုးဖြင့် ငါးတွဲ(စာကိုယ်အတွက် ၄ တွဲ၊ ကျမ်းညွှန်းအတွက် ၁ တွဲ)။ စာအုပ်မာ စာလုံးရေ ၂၂ သန်းလှောက်ရှိပြီး တည်ပုဒ်ပေါင်း ၁၂၇၀၀၀ လှောက်ဟိရေ။ အသံထွက်အလိုက် စီရေ။ စာအုပ်ထဲမာ ရောင်စုံပုံပေါင်း ၁၈၀၀၀ ကျော် (၁၉၉၉ ခုနှစ်ထက် ရုပ်ပုံ ၂၀၀၀ ကျော်နန့် အမှန်အကန်ပုံပေါင်း ၅၀၀ ကျော်ဖြည့်စွက်ထားရေ)၊ အများစုကတော့ခါ အရောင်ရုပ်ပုံများ၊ ဓာတ်ပုံတိနန့် စာသားတိ၊ ရောင်စုံများဖြစ် ရေ။

ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်စွာ ရှီးခေတ် တရုတ်စာလုံးတိကို စုဆောင်းစွာကို ဖောက်ထွက်ပြီး၊ မျက်မှောက်ခေတ် အများသုံး တရုတ်စာ ၅၀၀၀ ကျော်ကို ထပ်မံစုစည်းရာ၊ အဓိပ္ပာယ်အရ ပြောကေ၊ အလုံးရေ ၂၀၀၀၀ တိုးမြှင့်စုစည်းခြင်း ဖြစ်တေ။

တရုတ်အက္ခရာများ၊ အသံထွက်ကူးယူချက်တိ၊ အထူးပုံသဏ္ဌာန်စကားလုံးသတ်မှတ်ချက်တိ၊ ဒီဂျစ်ရေအသုံးပြုမှု၊ အရွီအတွက်နန့် ယူနစ်တိနန့်သိပ္ပံနည်းကျနန့် နည်းပညာဆိုင်ရေ အသုံးအနှုန်းတိကိုလည်း အမျိုးသားယူနီဖောင်းစည်းမျှိုင်းတိနန့်အညီ ကိုင်တွယ်ရေ။

ထိုင်ဝမ်ချီဟိုင်

တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွိခရေ ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် (ထိုင်ဝမ်ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်) စွာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မာ "ချီဟိုင်" အတွဲ ၂ ခုကိုလေ့ထုတ်ဝီခရေ။ ထိုင်ဝမ် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် ချီဟိုင်ပြုစုရီးကော်မတီစွာ "ချီဟိုင်ဧ့ နောက်ဆုံးမူကွဲ" (၈ ကြိမ်မြောက်) ကို ထုတ်ဝီခရေ။

ချီဟိုင်ကြီး

ချီဟိုင်ကြီး(Da Ci Hai)ဧ့နယ်ပယ်စွာ ချီဟိုင်ထက် ၂.၅ ဆပိုပြီးကေများပြားရေ။ တရွီလုံးမာ စာလုံးရေသန်း ၅၀ လှောက်ဟိရေ။ ဝေါဟာရများ၊ အတွေးအခေါ်၊ ဘာသာတရား၊ စိတ်ပညာ၊ နိုင်ငံရီးသိပ္ပံ၊ ဥပဒေ၊ စစ်ရီး၊ စီးပွားရီး၊ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ လူမျိုး၊ ရှေးတရုတ်သမိုင်း၊ ခေတ်သစ်တရုတ်သမိုင်း၊ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၊ တရုတ်ပထဝီဝင်၊ ကမ္ဘာ့ပထဝီဝင်၊ တရုတ်စာပီ၊ နိုင်ငံခြားစာပီ၊ အနုပညာ၊ ဆိုကရွီးတီး၊ ပြဇာတ်၊ ပညာရီး၊ အားကဇပ်၊ ဘာသာဗေဒ၊ ယိုင်ကျေးမှုဆိုင်ရေစာနယ်ဇင်းပညာ၊ သင်္ချာနန့်ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ မြီကမ္ဘာသိပ္ပံ၊ အာယုဗေဒ၊ စိုက်ပျိုးရီးသိပ္ပံ၊ ဆီးသိပ္ပံ၊ စက်မှုနန့်လျှပ်စစ်၊ ဓာတုဗေဒ နန့် ရက်ကန်း၊ အဆောက်အဦနန့် ရီကြောင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သိပ္ပံ၊ စွမ်းအင်သိပ္ပံ၊ ရင်းမြစ်သိပ္ပံနန့် သတင်းသိပ္ပံ စရေ ကဏ္ဍခွဲ ၃၈ ခုဟိရေ။ ယင်းမာ တည်ပုဒ်၂၈၀,၀၀၀ နန့် ဓာတ်ပုံ ၈၀၀၀ ပါဝင်ရေ။ ယင်းစွာ တရုတ်နိုင်ငံဧ့ နိုင်ငံရီး, စီးပွားရီး, ယိုင်ကျေးမှု, သိပ္ပံနန့် နည်းပညာရို့၏ နယ်ပယ်သမိုင်း၊ လက်ဟိအခြီအနီနန့် ဗဟုသုတရို့ကို ရောင်ပြန်ဟပ် ဖော်ပြရုံရာမကဘဲ၊ သိပ္ပံနန့်နည်းပညာဧ့ အယင့်ယင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဧ့ မျက်နှာစာသစ်ကို ဖော်ပြခြင်း၊ ကမ္ဘာတဝန်းဟိ နိုင်ငံပေါင်းစုံဧ့ အသိပညာနန့် သတင်းအချက်အလက်ကိုပါ သိဟိစီရေ ။ ချီဟိုင်ကြီးရေ ၁၀ နှစ်မြောက်ငါးနှစ်စီမံကိန်း၊ ၁၁ နှစ်ငါးနှစ်စီမံကိန်းနန့် ၁၂ နှစ်မြောက်ငါးနှစ်စီမံကိန်းဧ့ အမျိုးသားအဓိကစာအုပ်ထုတ်ဝီရီးအစီအစိုင်မာ ပါဝင်ခရေ။ ယင်းစွာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မာ နိုင်ငံတော်ပုံနှိပ်နန့် ထုတ်ဝီရီး အုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့မှ ငွီကြေးထောက်ပင့်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်မာအမျိုးသားထုတ်ဝီရီးမှ ရန်ပုံဖေသာ ထောက်ပင့်ခရေ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စတ်တင်ဘာလမာ အမျိုးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝီရီး ရန်ပုံဖေသာစီမံကိန်းနန့် စီမံခန့်ခွဲမှုရုံးစွာ ချီဟိုင်ကြီးကို ထောက်ခံအားပီးခပြီးကေ၊ ထူးချွန်(၉၁ မှတ်)ဟု အကဲဖြတ်ပီးခရေ။

ကိုးကားချက်တိ

ပြင်ပလင့်ခ်

• Da Cihai (အွန်လိုင်းဗားရှင်း)
• Shanghai Dictionary Press
• ထိုင်ဝမ် ကျုံးဟွာစာအုပ်ကုမ္ပဏီလီမိတက် Cihai
• ကျုံးဟွာစာအုပ်ကုမ္ပဏီ (Hong Kong) Co., Ltd ။ : Ci Hai (ပေါင်းစပ်)
• Cihai စိတ်ဓာတ်

ကြေ့ပါ

• " ရင်းမြစ် "
• တရုတ်အဘိဓာန်
• " Xinhua Dictionary " နန့် " Modern Chinese Dictionary "
• တရုတ်စွယ်စုံကျမ်း