ဂျူလိုင်
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ဂျူလိုင်လ (အင်္ဂလိပ်: July၊ အတိုကောက်: Jul.) စွာ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်နန့် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်ရို့၏ သတ္တမလဖြစ်ပြီး ရက်ပေါင်း ၃၁ ရက် ဟိရေ။ ဂျုန်လ၏ နောက်နန့် ဩဂုတ်လ၏ အယင်မာ ကျရောက်ရေ။ သာမန်နှစ်နန့် ရက်ထပ်နှစ် နှစ်မျိုးစလုံးမာ ဂျူလိုင်လ၏ ရက်အရေအတွက်စွာ တူညီရေ။[၁]
ဂျူလိုင်လစွာ တစ်နှစ်တာ၏ ဒုတိယခြောက်လ စတင်ရေ လဖြစ်ရေ။ ဒေလမာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဇာနည်နိ၊ ကမ္ဘာ့လူဦးရေနိ၊ ကမ္ဘာ့လူငယ်ကျွမ်းကျင်မှုနိနန့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ချစ်ကြည်ရီးနိရို့ ကျရောက်ရေ။[၂][၃]
နာမည်ရင်းမြစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဂျူလိုင်လ၏ ရှေးရောမနာမည်စွာ Quintilis ဖြစ်ပြီး “ပဉ္စမလ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ယင်းနာမည်စွာ မတ်လမှ နှစ်တစ်နှစ်ကို စတင်ခရေ ရှေးရောမပြက္ခဒိန်မာ ဒေလ၏ အစီအစဉ်ကို ရည်ညွှန်းရေ။[၁]
ဘီစီ ၄၄ ခုနှစ်မာ ရောမခေါင်းဆောင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာ (Julius Caesar) ကို ဂုဏ်ပြုရေ အနီနန့် ဒေလနာမည်ကို ပြောင်းလဲခရေ။ ယင်းမှ အင်္ဂလိပ်နာမည် July ဖြစ်လာရေ။[၁][၄]
ပြက္ခဒိန်နန့် ရိုးရာလ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဂျူလိုင်လနန့် ဆက်စပ်ရေ ထင်ရှားဘာသာရီးပွဲတစ်ခုစွာ ဝါဆိုလပြည့်ပွဲဖြစ်ရေ။ ဝါဆိုလပြည့်နိစွာ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အလိုက် သတ်မှတ်ရေဖြစ်လို့ အင်္ဂလိပ်ရက်စွဲ နှစ်စဉ်ပြောင်းလဲရေ။[၅]
တချို့နှစ်တိမာ ဝါဆိုလပြည့်နိစွာ ဩဂုတ်လအထိ ကျရောက်နိုင်ရေ။ ဥပမာ၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၏ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်နိစွာ ဩဂုတ် ၁ ရက်မာ ကျရောက်ခရေ။ ယင်းကြောင့် ဝါဆိုလပြည့်နိကို ဂျူလိုင်လ၏ ရက်စွဲတစ်ရက်တည်းနန့် အမြဲတမ်း သတ်မှတ်လို့ မရ။[၆]
ပွဲနိနန့် အထိမ်းအမှတ်နိတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်ပါဇယားမာ ဂျူလိုင်လအတွင်း ကျရောက်ရေ အထိမ်းအမှတ်နိတချို့ကို ဖော်ပြထားရေ။ နိုင်ငံတကာအထိမ်းအမှတ်နိတိ၏ ရက်စွဲတိကို ကုလသမဂ္ဂနန့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတိ၏ စာရင်းအရ ဖော်ပြထားရေ။[၃]
| ရက်စွဲ | အထိမ်းအမှတ်နိ |
|---|---|
| ဂျူလိုင်လ၏ ပထမစနီနိ | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သမဝါယမနိ[၇] |
| ဂျူလိုင် ၁၁ ရက် | ကမ္ဘာ့လူဦးရေနိ |
| ဂျူလိုင် ၁၅ ရက် | ကမ္ဘာ့လူငယ်ကျွမ်းကျင်မှုနိ |
| ဂျူလိုင် ၁၈ ရက် | နယ်လ်ဆင်မန်ဒဲလား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနိ |
| ဂျူလိုင် ၂၀ ရက် | ကမ္ဘာ့စစ်တုရင်နိ |
| ဂျူလိုင် ၂၀ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လနိ |
| ဂျူလိုင် ၂၅ ရက် | ကမ္ဘာ့ရီနစ်သီဆုံးမှု ကာကွယ်ရီးနိ |
| ဂျူလိုင် ၂၆ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီရီတောဂေဟစနစ် ထိန်းသိမ်းရီးနိ[၈] |
| ဂျူလိုင် ၂၈ ရက် | ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်ရောဂါနိ |
| ဂျူလိုင် ၃၀ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ချစ်ကြည်ရီးနိ |
| ဂျူလိုင် ၃၀ ရက် | ကမ္ဘာ့လူကုန်ကူးမှု တိုက်ဖျက်ရီးနိ |
ရိုးရာဘာသာရီးပွဲတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဝါဆိုလပြည့်နိနန့် ဓမ္မစကြာအခါတော်နိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဝါဆိုလပြည့်နိကို ဗုဒ္ဓဘာသာအစဉ်အလာအရ ဓမ္မစကြာအခါတော်နိအဖြစ် အထိမ်းအမှတ် ပြုလုပ်ကတ်ရေ။ ဒေနိစွာ ဗုဒ္ဓဘုရားမြတ်စွာ ပထမဦးဆုံးတရားတော် ဟောကြားခခြင်းကို အောက်မေ့ရေ နိဖြစ်ရေ။ ဘုရားဖူးခြင်း၊ တရားနာခြင်းနန့် ကုသိုလ်ပြုခြင်းတိကို ပြုလုပ်ကတ်ရေ။[၅][၉]
ဝါဆိုလပြည့်ဝန်းကျင်စွာ ရဟန်းသံဃာတိ၏ သုံးလကြာ ဝါတွင်းကာလ စတင်ရေ အချိန်နန့်လည်း ဆက်စပ်ရေ။ ဝါတွင်းကာလမာ သံဃာတိစွာ သတ်မှတ်ကျောင်းတိုက်တိမာ သီတင်းသုံးပြီး တရားအားထုတ်ခြင်းနန့် သာသနာရီးလုပ်ငန်းတိကို ဆောင်ရွက်ကတ်ရေ။[၅]
ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်လှူပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဝါဆိုကာလမာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိက ရဟန်းသံဃာတိအတွက် ဝါဆိုသင်္ကန်းနန့် လိုအပ်ရေ အသုံးအဆောင်တိကို ကပ်လှူကတ်ရေ။ ဒေရိုးရာစွာ နိုင်ငံတစ်ဝန်း ကျင်းပလေ့ဟိရေ ဘာသာရီးအလေ့အထဖြစ်ရေ။[၅]
ရခိုင်ပြည်မာလည်း ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်လှူပွဲတိ ကျင်းပခရေ မှတ်တမ်းတိ ဟိရေ။ ဥပမာ၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၁၉ ရက်မာ ရသေ့တောင်မြို့နယ်၌ အာဇာနည်နိအထိမ်းအမှတ် ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်လှူပွဲတစ်ခု ကျင်းပခရေ။ ဒေဖြစ်ရပ်၏ ရက်စွဲစွာ ယင်းနှစ် ပွဲကျင်းပရက်ဖြစ်ပြီး ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်လှူပွဲအားလုံး၏ နှစ်စဉ်သတ်မှတ်ရက် မဟုတ်။[၁၀]
ရခိုင်ပြည်နန့် ဆက်စပ်ရေ ထူးခြားဖြစ်ရပ်တိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၂၀၁၅ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လကုန် — ကိုမင်မုန်တိုင်းနန့် ရီကြီးမှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၂၀၁၅ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၃၀ ရက်မာ ကိုမင်မုန်တိုင်း (Cyclone Komen) စွာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို ကုန်းတွင်းဝင်ရောက်ခပြီး၊ မုန်တိုင်း၏ လီပြင်းနန့် မိုးကြီးမှုအကျိုးဆက်တိက မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကိုလည်း သက်ရောက်ခရေ။ ယင်းမတိုင်မီကပင် ဖြစ်ပွားနီရေ မုတ်သုံမိုးကြီးမှုနန့် ပေါင်းစပ်ပြီး ရခိုင်ပြည်အပါအဝင် ဒေသတိမာ ရီကြီးမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာခရေ။[၁၁]
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရွှိ့ပြောင်းလားလာရီးအဖွဲ့ (IOM) ၏ မှတ်တမ်းအရ ဒေရာသီမိုးနန့် မုန်တိုင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်မာ လူနီအိမ်တိနန့် လူနီမှုဘဝတိ ထိခိုက်ခပြီး ဒေသခံတိ နီရပ်မှ ရွှိ့ပြောင်းခရရေ။ မြောက်ဦး၊ ကျောက်တော်နန့် မင်းပြားမြို့နယ်တိစွာ ထိခိုက်မှုဆန်းစစ်ချက် ပြုလုပ်ခရေ ဒေသတိအနက် ပါဝင်ရေ။[၁၂]
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၃၁ ရက် — သဘာဝဖီးအန္တရာယ်ကျရောက်ရေ ဒေသသတ်မှတ်မှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရီကြီးမှုနန့် မုန်တိုင်းဒဏ် ပြင်းထန်စွာ ခံစားခရရေ အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၃၁ ရက်မာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနန့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရို့ကို သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ရေ ဒေသတိအဖြစ် သတ်မှတ်ခရေ။[၁၃]
ကိုးကားချက်တိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- 1 2 3 Getty Research Institute. July. Art & Architecture Thesaurus.
- ↑ Ministry of Information. Follow the guidelines of martyrs to develop the nation. ၂၀၂၅ ခုနှစ်။
- 1 2 United Nations. List of International Days and Weeks. United Nations in Indonesia.
- ↑ July: Seventh Month of the Year. Time and Date.
- 1 2 3 4 Ministry of Hotels and Tourism. Waso Full Moon Festival.
- ↑ Ministry of Information. Myanmar National Human Rights Commission. ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂ ရက်။
- ↑ United Nations. International Day of Cooperatives — The First Saturday of Every July.
- ↑ UNESCO. International Day for the Conservation of the Mangrove Ecosystem.
- ↑ Myanmar National Portal. Festivals. “Waso” အပိုင်း။
- ↑ Myanmar International TV. Rehabilitation in Rakhine State: Senior military officials manage rehabilitation works. ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လ။
- ↑ International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies. Revised Plan of Action: Myanmar — Floods.
- ↑ International Organization for Migration. Cyclone Komen: Rakhine — Preliminary Report. ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၅ ရက်။
- ↑ OCHA. Myanmar: Floods and Cyclone Response — Multi-cluster/sector Initial Rapid Assessment (MIRA). ၂၀၁၅ ခုနှစ်။