စကြဝဠာ (ဒဿနိကဗေဒ)
စကြဝဠာ(ပါဠိ: စက္ကဝါဠ)စွာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆအရ မြင်းမိုရ်တောင်၊ နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်း၊ ကျွန်းကြီးလီးကျွန်းနန့် သမုဒ္ဒရာကြီး လေးစင်း ပါဝင်ရေဟုဆိုရေ အချင်းအကျယ် ယူဇနာပေါင်း ၁ ၂၀၃ ၄၅၀ ရှိရေ ရပ်ဝန်းပိုင်ဏကို ဆိုလိုရေ။[၁][၂] တစ်ယူဇနာကေ အများဆုံးအနိန်နန့် ၁၅ km ဟိရေ[၃][၄] ဟု ဂိုးချေးအကားယူကေ စကြဝဠာ၏ အကျယ်အလျားမှာ ကီလိုမီတာပေါင်း ၁၈ သန်းခန့် ဖြစ်တေ။
စကြဝဠာနန့်ဆက်စပ်ပြီးကေ မြန်မာရို့၏ ရှေးအယူအဆတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဒေအယူအဆတိမာ ရှေးဟိန်းဒုတ်ကျမ်းတိမှ အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာရေ အယူအဆတိ ဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ ထိုအယူအဆတိစွာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်တိနန့်ဆက်စပ်အကျုံးဝင်ပြီးကေဟိရေဟု တချို့က ယူဆကတ်၏။ မြန်မာစာပီ အစိုင်အလာ တလျှောက်တွင်လည်း အောက်မာဖော်ပြအံ့သော အယူအဆတိကို လက်ခံ ကိုးကားမှီငြမ်းပြုပနာ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ရတု စသည်ရို့ကို ရီးသားခကတ်၏။ မြန်မာရို့ရီးခရေ ရာဇဝင်တော်ကြီးများမာလည်း ကမ္ဘာတည်ဟန်နန့် ကမ္ဘာဦးလူရို့အကြောင်းမှ ချီ၍ ရီးသားဖော်ပြလိ့ရှိရာ စကြဝဠာတည်ပုံ၊ ပျက်ပုံ အစဟိရေကို ထည့်သွင်းဖော်ပြကတ်၏။ စကြဝဠာနန့်ဆက်စပ်ပြီးကေ စစ်ကဲတော်ကြီးဦးရွှေနော် ပြုစုခသော အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်းစွာ ဂိုးချေးကားခံရဆုံး၊ အပြည့်စုံဆုံးကျမ်း ဖြစ်လီရေ။
စကြဝဠာ ဆိုရေ ဩကာသ လောကတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ရေ ရီမြီတောတောင် အနိန်အထားအဖွဲ့အစည်းကို ပိုင်းခြား၍ ယေဘုယျအနိန်နန့် ခေါ်ဝေါ်သော ဝေါဟာရဖြစ်၏။ မြင်းမိုရ်တောင်ကို ဗဟိုပြုပနာ ဝန်းရံကေလည်းဟိရေ ကျွန်းကြီးလီးကျွန်းနန့် အရန်ကျွန်းငယ်နှစ်ထောင်ကို နီတစ်စင်း၊ လတစ်စင်းက အလှည့်ကျ အလင်းရောင် ပေးလျက်ဟိ၏။ ယင်းပိုင် နီတစ်စင်း၊ လတစ်စင်းနန့် အတူတကွ၊ သျှေကျွန်းတစ်မြင်းမိုရ်အစုအဝီးကို စကြဝဠာဟု ခေါ်ရေ။ စကြဝဠာ တိစွာ မရွီတွက်နှိုင်လောက်ရောင် မြောက်မြားစွာ တည်ဟိ၏။ တစ်ထောင်သော စကြဝဠာအစုကို စူဠလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုအစုဆယ်စု (ဝါ) စကြဝဠာတစ်သောင်းကို၊ မဇ္ဈိမလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ စကြဝဠာတိစွာ အမြဲတည်နီရေ မဟုတ်လီ။ ဖြစ်ပေါ်လိုက် ပျက်စီးလိုက်ဟိ၏။ အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်ဖြစ်ဖက်၊ ပျက်ဖော် ပျက်ဖက်ဖြစ်ကုန်သော စကြဝဠာ ကဋီတစ်သိန်းစုကို မဟာလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုထက်များပြား၍ ရွီတွက်ခြင်းငှာ မဆုံးနှိုင်ရေ စကြဝဠာအစုကိုမူကား အနန္တ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ အဂု ကျနော်ရို့ မှီတင်းနီထိုင်သော စကြဝဠာကား မဇ္ဈိမ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်သော စကြဝဠာ တစ်သောင်းစု၏ အလယ်ဗဟို၌ တည်ဟိ၏။ စကြဝဠာ တခုလုံးကို အစိုးရရေ မတ်ကို စကြဝတေးမင်းဟု ခေါ်၏။
ကမ္ဘာတည်ပြီးကေ ဗြဟ္မာရို့စွာ ဗြဟ္မာ့ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ ဥပပတ်ကိုယ်ထင် ဖြစ်လှာ၏။ ယပြီးနောက် သူရို့၏ ဘုန်းကံဓမ္မအတွက်နန့် နေ၊ လ ပေါ်လှာ၏။ ဧပိုင်ပေါ်ရေနိ၌ပင်ကေ မြင်းမိုရ်၊ သတ္တရဘန်၊သီတာ၊ သမုဒ္ဒရာ လေးဆင်း၊ ကျွန်းကြီး သျှေကျွန်း၊ ကျွန်းငယ် နှစ်ထောင်၊ ဟိမဝန္တာတာ၊ မြစ်ကြီး၊ အိုင်ကြီးနန့် စကြဝဠာတောင်စွာ ပေါ်လှာ၏။ ထိုစကြဝဠာတောင်စွာ မြင်းမိုရ်၊ သတ္တရဘန်၊ သမုဒ္ဒရာ လေးစင်း၊ ကျွန်းကြီး သျှေကျွန်းစည်ကို ပတ်ပတ်လည် တံတိုင်းကြီးပိုင် ဝန်းရံထား၏။ ရေမှပေါ်ထွက်လှာသော ဒေ စကြဝဠာတောင်ကြီးကို အစွဲပြုပနာ သျှေကျွန်း တစ်မြင်းမိုရ် အစုအဝီးကို စကြဝဠာဟု ခေါ်ဝေါ်၏။ စကြဝဠာတောင်၏ အမြင့်ကား၊ ရေပေါ်၌ ယူဇနာ ရှစ်သောင်းနှစ်ထောင်ဟိ၏။ ရီအောက်သို့လည်း ဇောတပထဝီအထိ ယူဇနာ ရှစ်သောင်းနှစ်ထောင်ဟိ၏။ ဇောတပထဝီကို လွန်လျက် သီလာပထဝီအထိ ယူဇနာ ခုနှစ်သောင်းရှစ်ထောင် ထပ်မံပနာ အောက်ကို နက်လျက်တည်ဟိ၏။ စကြဝဠာတောင်စွာ သီလာပထဝီထက်မာ အခြီစိုက်လျက် ဟိ၏။ သိလာ ပထဝီ၏ နိမိတ်အဝန်းစွာ စကြဝဠာတောင်ပင်ဖြစ်၏။ သီလာပထဝီမျက်နှာပြင်မှ စကြဝဠာတောင်ထွတ်အထိ ယူဇနာပေါင်း နှစ်သိန်းလေးသောင်း နှစ်ထောင်ဟိ၏။ စကြဝဠာတောင်အထွတ်တိရို့စွာ ကျေးနှုတ်သီးပိုင်အတွင်းမာ ကွေးညွှတ်ယောင်ယောင်ဟိ၏။
စကြဝဠာတောင်နန့် စကြဝဠာအပါအဝင် ကမ္ဇာယှင့် ပျက်ပုံ၊ တည်ပုံကို ဇာပိုင်သိဟိရသနည်းဟူမူ လောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့စွာ၊ စကြဝဠာတံတိုင်းမှ ဆင်မြင်းအရွယ်ပိုင်ဏဟိရေ အက္ခရာတိကို ဖန်ပုရပိုက်ပုလဲ ကညစ်ရို့နန့် ရီးကူးခဲ့၍ ရသေ့ အဆင့်ဆင့်ရို့ ရီးသားဟောခရေမှ သိရရေ။ ထိုလောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့စွာ ပထမ မဟာသမ္မတမင်း၏တူ ဖြစ်၏။ မဟာသမ္မတမင်းစွာ စကြဝဠာတောင်ခြီ၌ဟိရေ ဓမ္မသတ် ကျမ်းဂန်တိကို ရီးကူးစီပနာ ထိုကျမ်းဂန်တိနန့် အညီ တရားဆုံးဖြတ်စီရင်တော်မူ၏ဟုဆိုလီရေ။ [၅]
လူ၏သမိုင်းစဉ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]သမိုင်းတလျှောက်တွင် လောကနန့် စပ်လျဉ်းသော ယူဆချက်ရို့စွာ အစိုင်ပြောင်းလဲလျက်ဟိရေ။ ရှေးလူတိသိရေ လောကရေ သူရို့နီထိုင် လားလာနီရေ ကမ္ဘာ့အစိတ်အပိုင်း၊ သူရို့ကြားဖူးရေ ကမ္ဘာ့အစိတ်အပိုင်းလောက်ရာ ဖြစ်တေ။ ယင်းအစိတ်အပိုင်း ရို့ကို ကြည့်ပနာ ဆင်ခြင် သုံးသပ်ရာမာ ရှေးသူဟောင်း တချို့ရို့စွာ အာကာ၌ မြင်ရရေ ကြယ်တိကား ကမ္ဘာမြီကြီးမှ အာကာကို ဘုန်းသမ္ဘာသျှင်ရို့က ယူဆောင်လားသော လူအှင့် တိရစ္ဆာန်ရို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တိ ဖြစ်တေဟု အယူရှိကတ်ရေ။ နေနန့် လရို့ကိုမူ နတ်တိ ဖြစ်တေဟု ယူဆကတ်လီရေ။
ရှေးလူတိစွာ လောက အကြောင်းကို သူရို့သိသမျှ အမျိုးမျိုး သျှင်းလင်းဖော်ပြခကတ်ရေ။ ဧပိုင်ဖော်ပြကတ်ရာမှ ပုံဝထု အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်လှာခလီရေ။ ရှေးသိုးဆောင်းနိုင်ငံတိတွင် တချို့က လောကရေ ကုန်းလိပ်ကြီး၏ ကျောပေါ်၌ ဟန်လျက် တည်ဟိနိန်ရေဟု ယုံကြေကတ်ရေ။ ဂရိလူမျိုးရို့က ကမ္ဇာကို အက်တလတ်ဆိုရေ နတ်က ပက်ခုံးပေါ်၌ တင်ထားရေဟု ယုံကြေကတ်ရေ။ ရှေးလူရို့စွာတိရေတွက်နန့် လောက ဗဟို၌ ကမ္ဘာမြေ တည်ဟိရေဟု ထင်မှတ်ကတ်ရေ။ နေ၊ လ၊ ကြယ်ရို့စွာ ကမ္ဇာကို လှည့်ပတ်၍ လားကတ်ရေဟု ယုံကြေကတ်ရေ။ တချို့က ကမ္ဘာမြီကြီး ပြားရေလို့ ယုံကြေကြ၍ အရှိ၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက်ဘက်ကို ခရီးဝီးဝေးလားကေ ကမ္ဘာအစွန်းမှ လူးကျလိမ့်မေဟု ယုံကြေကတ်လီရေ။
လူတိစွာ တတအီးအီး လောက အကြောင်းကို ပိုပြီးကေ နားလည်လှာကတ်၏။ ခရစ် ၁၄ဝဝ နန့် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တိ အတွင်းမာ အနောက်နိုင်ငံသားရို့စွာ နယ်သစ်တိကို ရှာဖွီတွိ့ဟိခကတ်ခြင်းကြောင့် လူရို့စွာ ကမ္ဘာမြီကြီး၏ သာမန် ပုံသဏ္ဌာန်ကို သိဟိလာကတ်တေ။ နက္ခတ္တဗေဒပါရဂူတိ ဖြစ်ကတ်သော ကော်ပါးနိကပ်စ်၊ ပိုက်သာဂိုးရပ်၊ ဂယ်လီလီယို၊ ကပ်ပလာ၊ နယူတန်ရို့၏ သိမှုတိ့မှုတိကြောင့် ကမ္ဘာမြီကြီးစွာ လောက၏ ဗဟို၌ မဟိကြောင်းကို နားလည်လှာကတ်ရေ။
ကမ္ဘာမြီကြီးစွာ မြောက်မြားစွာသောဂြိုဟ်တိအနက် တစ်ခုလှောက်သာ ဖြစ်ပနာ ထိုဂြိုဟ်တိအားလုံးက နေကိုလှည့်ပတ်လျက် လားလာနီကြောင်းကိုပါ သိလာကတ်တေ။ ယင်းအပြင် နိန်ရေ နဂါးငွေ့ တန်းအတွင်းမာရှိ အသိန်းအသန်းပေါင်း များစွာသော ကြယ်ရို့ထဲက အလယ်အလတ်တန်းစား ကြယ်တလုံးလောက်ရာ ဖြစ်ကတ်ောင်းကိုယ်လေ့ သိလာကတ်တေ။
မျက်မှောက်ခေတ် နက္ခတ္တဗေဒပညာသျှင်တိစွာ လောကကို ပိုပြီးကေ နက်နဲစွာ ကြံဆကတ်ရေ။ လောကတွင် ကြယ်ရို့စွာ အခရာဖြစ်ကတ်ောင်း သူရို့သိဟိကတ်ရေ။ ကြယ်တိ စုပြုံလျက်ရှိရာဖြစ်ရေ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအတွင်းမာ ကျနော်ရို့ ကမ္ဘာမြေ ဟိရေ။ နဂါးငွေ့အတွင်းမာ ကြယ်တောင်ပုံကန်းသင်းရှိပိုင် လောက အတွင်းမာလည်း နဂါးငွေ့တောင်ပုံကန်းသင်းဟိရေကို နက္ခတ္တဗေဒပညာသျှင်တိ ဂုချိန်ခါ သိလာကတ်လီပြီ။ ထိုနဂါးငွေ့တိ အားနုန်း စုပေါင်းပနာ ဖြစ်ရေ လောကကြီး၏ အရွယ်ပိုင်ဏကို တိုင်းတာရေအခါ အလင်းနှစ် အသန်းအထောင်နန့် တိုင်းတာရလီရေ။ အလင်းနှစ်ဆိုစွာမာ တစ်နှစ်အတွင်းမာ အလင်းသွားရေခရီးကို ဆိုလိုရေ။ အလင်းစွာ တစ်စက္ကန့်၌ မိုင်ပေါင်း ၁၈၆,ဝဝဝ လားရေ။ အလင်းနှစ် တစ်နှစ်စွာ မိုင်ပေါင်း ခြောက်ထရီလီယံနန့် ညီမျှရေ။ တစ်တြီလယန်စွာ အင်္ဂလိပ် စံနစ်အရ တစ်နောက် သုညဆယ့်ရှစ်လုံး ပါရေ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ မောင့်ဝီလဆင် နက္ခတ်မျှော်စင်၌ အချင်း လက်မ ၁ဝဝ ဟိရေ အဝီးကြည့်စိန်ပြောင်းကြီး တစ်ခု ဟိရေ။ ယင်းကနိန်န်ပြောင်းကြီးဖြင့် အလင်းနှစ်ပေါင်း ၅ဝဝ,ဝဝဝ,ဝဝဝ ၌ဟိရေ ကြယ်တိကို ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးယူနိုင်လီရာ။ ထိုထက်ပိုပြီးကေအားကောင်းရေ အချင်းလက်မ ၂ဝဝ ရှိ စိန်ပြောင်းကြီးကို မောင့်ပလိုမာ၌ တပ်ဆင်ပြီးရေအခါမှ ထိုအကွာအဝီးထက် နှစ်ဆမျှတိုးပြီးကေ မြင်နိုင်ပေလိမ့်မေ။ ယကေလေ့ ယင်းကနိန်န်ပြောင်းကြီးနန့်ပင် ကြည့်စီကာမူ နဂါးငွေ့ အားနုန်းစွာ ကာစိချေပြီး မှေးမှိန်လျက်ပင် ရှိပေဦးဖို့လို့ ဆိုလီရေ။
ကျနော်ရို့ လောက ဇာလောက် ကြီးမားစွာကို ဇာသူလေ့ အမှန်အကန် မသိချေ။ အိုင်းစတိုင်း၏ ရယ်လတစ်ဗတီသီအိုရီ အရဖို့ လောကကြီး၌ တိကျရေအရွယ် ဟိရေဟုဆိုရေ။ ယကေလေ့ ကျွန်ုပ်ရို့စွာ လောက၏ နယ်နိမိတ် အကန့်အသတ်ကို မမြင်နှိုင်ကြချေ။
ဇာကြောင့်ဆိုကေ အာကာသစွာ ခုံးလျက်ဟိဗျာယ်း ကမ္ဘာမြီကြီး၏ မျက်နှာပြင်မှာပိုင် တိကျသော နယ်နိမိတ်တိ မဟိခြင်းကြောင့် ဖြစ်တေ။ သို့အတွက်နန့် ကြယ်တလုံးမှ အလင်းရောင်ခြည်စွာ အာကာသအတွင်းကို ရောက်လားပြီး ပျောက်စွာဆိုပနာ မဟိပေ။ ပိုင်အနိန်နန့်၊ ကမ္ဘာ မြီကြီးထက်မာ တနီရာမှစပြီးကေ ခရီးထွက်ကေ နောက်ဆုံး၌ ကမ္ဇာကိုပတ်ကာ ထိုနီရာသို့ ပြန်ပနာ ရောက်လှာပိုင် ဖြစ်တေ။ ကျနော်ရို့၏ လောကရေ အချိန်ဟိသရွိ ကျေပြန့်ကြီးထွားလျက်ဟိရေဟုလေ့ အိုင်းစတိုင်းက ဆိုသိမ့်ရေ။ ဝီးကွာရေ နဂါးငွေ့တိစွာ နီမှ မမြန်ဆန်ဆန် ခွာလျက် ရှိပုံရရေ။ အဝီးဆုံးရှိ နဂါးငွေ့တန်းတိစွာ အပြင်းဆုံး ခွာလျက် ရှိပုံရရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ဒေ လောကကြီးရေ လီစည်ဖောင်း ပြန့်ကားပိုင် ပြန့်ကားလျက်ရှိပုံရရေ။ တချို့နက္ခတ္တဗေဒဆရာတိကမူ လောကကျေပြန့်စွာထက် ပြန့်လျက်ဟိရေဆိုရေ ယူဆချက်တိကို မယုံကြေကြချေ။ သူရို့စွာ နဂါးငွေ့တိ နီမှခွာ၍ ရွီ့ရှားပုံရကတ်ောင်းကို သျှင်းလင်းနှိုင်ရေ နိယာမကို ကြံဆလျက် ရှိကတ်ရေ။
လောကနန့်ဆက်စပ်ပြီးကေ မြန်မာရို့၏ ရှေးအယူအဆတိကိုလည်း ဖော်ပြရပေမည်။ ထိုအယူအဆတိမာ ရှေးဟိန်းဒုတ်ကျမ်းတိမှ အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာရေ အယူအဆတိ ဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ ထိုအယူအဆတိစွာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်တိနန့်ဆက်စပ်အကျုံးဝင်ပြီးကေဟိရေဟု တချို့က ယူဆကတ်၏။ မြန်မာစာပီ အစိုင်အလာ တလျှောက်တွင်လည်း အောက်မာဖော်ပြအံ့သော အယူအဆတိကို လက်ခံ ကိုးကားမှီငြမ်းပြုပနာ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ရတု စသည်ရို့ကို ရီးသားခကတ်၏။ မြန်မာရို့ရီးခရေ ရာဇဝင်တော်ကြီးများမာလည်း ကမ္ဘာတည်ဟန်နန့် ကမ္ဘာဦးလူရို့အကြောင်းမှ ချီ၍ ရီးသားဖော်ပြလိ့ရှိရာ လောကတည်ပုံ၊ ပျက်ပုံ အစဟိရေကို ထည့်သွင်းဖော်ပြကတ်၏။ လောကနန့်ဆက်စပ်ပြီးကေ စစ်ကဲတော်ကြီးဦးရွှေနော် ပြုစုခသော အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်းစွာ ဂိုးချေးကားခံရဆုံး၊ အပြည့်စုံဆုံးကျမ်း ဖြစ်လီရေ။
လောက ဆိုရေ ဩကာသ လောကတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ရေ ရီမြီတောတောင် အနိန်အထားအဖွဲ့အစည်းကို ပိုင်းခြား၍ ယေဘုယျအနိန်နန့် ခေါ်ဝေါ်သော ဝေါဟာရဖြစ်၏။ မြင်းမိုရ်တောင်ကို ဗဟိုပြုပနာ ဝန်းရံကေလည်းဟိရေ ကျွန်းကြီးလီးကျွန်းနန့် အရန်ကျွန်းငယ်နှစ်ထောင်ကို နီတစ်စင်း၊ လတစ်စင်းက အလှည့်ကျ အလင်းရောင် ပေးလျက်ဟိ၏။ ယင်းပိုင် နီတစ်စင်း၊ လတစ်စင်းနန့် အတူတကွ၊ သျှေကျွန်းတစ်မြင်းမိုရ်အစုအဝီးကို လောကဟု ခေါ်ရေ။ လောက တိစွာ မရွီတွက်နှိုင်လောက်ရောင် မြောက်မြားစွာ တည်ဟိ၏။ တစ်ထောင်သော လောကအစုကို စူဠလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုအစုဆယ်စု (ဝါ) လောကတစ်သောင်းကို၊ မဇ္ဈိမလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ လောကတိစွာ အမြဲတည်နီရေ မဟုတ်လီ။ ဖြစ်ပေါ်လိုက် ပျက်စီးလိုက်ဟိ၏။ အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်ဖြစ်ဖက်၊ ပျက်ဖော် ပျက်ဖက်ဖြစ်ကုန်သော လောက ကဋီတစ်သိန်းစုကို မဟောလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုထက်များပြား၍ ရွီတွက်ခြင်းငှာ မဆုံးနှိုင်ရေ လောကအစုကိုမူကား အနန္တ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ အဂု ကျနော်ရို့ မှီတင်းနီထိုင်သော လောကကား မဇ္ဈိမ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်သော လောက တစ်သောင်းစု၏ အလယ်ဗဟို၌ တည်ဟိ၏။ လောက တခုလုံးကို အစိုးရရေ မတ်ကို စကြဝတေးမင်းဟု ခေါ်၏။
ကမ္ဘာတည်ပြီးကေ ဗြဟ္မာရို့စွာ ဗြဟ္မာ့ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ ဥပပတ်ကိုယ်ထင် ဖြစ်လှာ၏။ ယပြီးနောက် သူရို့၏ ဘုန်းကံဓမ္မအတွက်နန့် နေ၊ လ ပေါ်လှာ၏။ ဧပိုင်ပေါ်ရေနိ၌ပင်ကေ မြင်းမိုရ်၊ သတ္တရဘန်၊သီတာ၊ သမုဒ္ဒရာ လေးဆင်း၊ ကျွန်းကြီး သျှေကျွန်း၊ ကျွန်းငယ် နှစ်ထောင်၊ ဟိမဝန္တာတာ၊ မြစ်ကြီး၊ အိုင်ကြီးနန့် လောကတောင်စွာ ပေါ်လှာ၏။ ထိုလောကတောင်စွာ မြင်းမိုရ်၊ သတ္တရဘန်၊ သမုဒ္ဒရာ လေးစင်း၊ ကျွန်းကြီး သျှေကျွန်းစည်ကို ပတ်ပတ်လည် တံတိုင်းကြီးပိုင် ဝန်းရံထား၏။ ရေမှပေါ်ထွက်လှာသော ဒေ လောကတောင်ကြီးကို အစွဲပြုပနာ သျှေကျွန်း တစ်မြင်းမိုရ် အစုအဝီးကို လောကဟု ခေါ်ဝေါ်၏။ လောကတောင်၏ အမြင့်ကား၊ ရေပေါ်၌ ယူဇနာ ရှစ်သောင်းနှစ်ထောင်ဟိ၏။ ရီအောက်သို့လည်း ဇောတပထဝီအထိ ယူဇနာ ရှစ်သောင်းနှစ်ထောင်ဟိ၏။ ဇောတပထဝီကို လွန်လျက် သီလာပထဝီအထိ ယူဇနာ ခုနှစ်သောင်းရှစ်ထောင် ထပ်မံပနာ အောက်ကို နက်လျက်တည်ဟိ၏။ လောကတောင်စွာ သီလာပထဝီထက်မာ အခြီစိုက်လျက် ဟိ၏။ သိလာ ပထဝီ၏ နိမိတ်အဝန်းစွာ လောကတောင်ပင်ဖြစ်၏။ သီလာပထဝီမျက်နှာပြင်မှ လောကတောင်ထွတ်အထိ ယူဇနာပေါင်း နှစ်သိန်းလေးသောင်း နှစ်ထောင်ဟိ၏။ လောကတောင်အထွတ်တိရို့စွာ ကျေးနှုတ်သီးပိုင်အတွင်းမာ ကွေးညွှတ်ယောင်ယောင်ဟိ၏။
လောကတောင်နန့် လောကအပါအဝင် ကမ္ဇာယှင့် ပျက်ပုံ၊ တည်ပုံကို ဇာပိုင်သိဟိရသနည်းဟူမူ လောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့စွာ၊ လောကတံတိုင်းမှ ဆင်မြင်းအရွယ်ပိုင်ဏဟိရေ အက္ခရာတိကို ဖန်ပုရပိုက်ပုလဲ ကညစ်ရို့နန့် ရီးကူးခဲ့၍ ရသေ့ အဆင့်ဆင့်ရို့ ရီးသားဟောခရေမှ သိရရေ။ ထိုလောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့စွာ ပထမ မဟာသမ္မတမင်း၏တူ ဖြစ်၏။ မဟာသမ္မတမင်းစွာ လောကတောင်ခြေ၌ဟိရေ ဓမ္မသတ် ကျမ်းဂန်တိကို ရီးကူးစီပနာ ထိုကျမ်းဂန်တိနန့် အညီ တရားဆုံးဖြတ်စီရင်တော်မူ၏ဟုဆိုလီရေ။ [၆]
အခြားကြည့်ရန်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ကိုးကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ http://tibetanbuddhistencyclopedia.com/en/index.php/Cakkavala
- ↑ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယဒီပနီကျမ်း
- ↑ Thapar, Romila (1997). Aśkoa and the decline of the Mauryas (PDF) (Revised ed.). Oxford University Press. pp. 250–266. Archived from the original (PDF) on 17 January 2023. Retrieved 12 August 2023.
- ↑ Gupta, C. C. Das (1951). "A NOTE ON AN EXPRESSION IN ROCK EDICT XIII OF AŚOKA". Proceedings of the Indian History Congress 14: 68–71. ISSN 2249-1937.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)