တန်ခိုးဆရာထွန်း

အမျိုးသားစာဆိုတော် တန်းခိုးဆရာထွန်း

ကောဇာ (၁၂၃၀-၁၂၉၄) ၊ ခရစ်နှစ် ( ၁၈၆၈-၁၉၃၂)

မွီးရက်ဇာတိနန့် ငယ်ဘဝ

* မွီးဖွားရာနီရာ: ရခိုင်ပြည်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၊ ဦးရာဇ်တောင်ကျွန်း၊ တန်းခိုးကျေးရွာ

* မိဘများ: အဖ ဦးအောင်ဇံ၊ အမိ ဒေါ်စမ္ပယ်

* မွီးဖွားရက်: ကောဇာ (၁၂၃၀-ခုနှစ်)၊ တန်ဆောင်မုန်းလ၊ သောကြာနိ

* ငယ်မည်: ထွန်းဖြူ

* ပညာသင်ကြားခြင်း: ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပါသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ဉာဏ်ထက်မြက်သည့်အတွက် လောကီပညာစွယ်စုံတတ်သိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

* စာပေစတင်ရေးသားခြင်း: အသက် (၁၈)နှစ်ကပင် သာခြင်း၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ရတု၊ သံချပ်၊ ဟောစာ စသည့် အဖွဲ့အနွဲ့များကို စပ်ဆိုတတ်မြောက်လာခပါသည်။

အိမ်ထောင်ဘက်နှင့် မိသားစု

အရွယ်ရောက်တေအခါ စစ်တွေမြို့သို့ ရောက်ရှိပြီး အိမ်ထောင်ကျကာ အရောင်းအဝယ်ဘဝဖြင့် သုံးနှစ်နေထိုင်ခဲ့ပါသည်။

ပထမဇနီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မိမိတို့ရွာသို့ ပြန်လာ၍ အိမ်ထောင်နှစ်ဆက် ပြုခဲ့ပါသည်။

နောက်ဆုံးအိမ်ထောင်နန့် သား လှကျော်ဇံ၊ သမီး မအောင်ဖြူ တို့ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။

ဆရာဘဝနှင့် ကလောင်နာမယ်

* အရပ်ဆရာဘဝ:

(၁၂၆၅)ခုမှ (၁၂၇၉)ခုနှစ်ထိ စစ်တွေမြို့နယ်၊ ကြွီတဲကျွန်း မှာ အရပ်ဆရာဘဝနှင့် စာသင်စာပြ နေထိုင်ခဖူးပါသည်။ ယင်းနောက် (၁၂၈၉)ခုနှစ်ထိ ဦးရာဇ်တောင်ကျွန်း၊ နတ်ဆိပ်ကျေးရွာ တွင် စာသင်စာပြခပါသည်။

ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း: ကိုလိုနီအစိုးရ၏ လောကဓာတ်ကျောင်းအဖြစ် သွတ်သွင်းခံရသဖြင့် ဆုငွေ ချီးမြှင့်ခံရ ဖူးပါသည်။

တန်းခိုးနာမယ်ရင်း: ဘုရားသျှင်၏ "တံတောင်ခွီတော်" ဓာတ်တည်ရှိရာဖြစ်၍ တန်းတောင်ခွီ မှ တန်းခိုးရွာ ဟု ခေါ်ဝေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ကလောင်အမည်: မိမိရွာနှင့် နာမယ်ရင်းကို တွဲစပ်ပနာ "တန်းခိုးဆရာထွန်း" ဟူ၍ ကလောင်နာမယ်ကို အသုံးပြုခပါသည်။

စာပီရီးသားခြင်းနှင့် ဘဝနီထိုင်မှု

* သာခြင်းဝထုတိရီးသားခြင်း: ဆရာသည် သာခြင်းဝထုတိကို အများကြီး ရီးစပ်ခပါသည်။ အထူးသဖြင့် နတ်ဆိပ်ရွာကျောင်း၌ စာသင်နီစိုင် စာပီရွီးသားခြင်း များခပါသည်။

* ပုံနှိပ်ခြင်း: အသက် (၄၀)ကျော်၊ ကောဇာ (၁၂၇၀)ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ဘဝသို့ ရောက်ရှိခပါသည်။ စစ်တွေမြို့ ပုံနှိပ်တိုက်နှင့် ရန်ကုန်မြို့ ပုံနှိပ်တိုက်တိမှ ရိုက်နှိပ်ခပါသည်။

* စာမူခ: စာမူခမှာ ကာလတန်ဖိုး (၂၃)ကျပ်မှ (၂၅)ကျပ် ထိသာ ချီးမြှင့်ခံရပြီး၊ ဝေဿန္တရာဃာခြင်း တစ်ခုတည်းသာ အမြင့်ဆုံး (၅၀)ကျပ် ရရှိခဖူးပါသည်။

* ရောင်းဈီး: စာအုပ်တစ်အုပ်ကို (၄)ပဲ (တစ်မတ်)၊ ၃၅ ပစ္ဆံ (၃၅)ပြား စီ ရောင်းချခရပါသည်။

* ရေးသားမှုနှုန်း: ဝထုသာခြင်းတစ်ပုဒ်ကို အများဆုံး လခွဲ သာ ရီးရသည်ဟု ဆိုပါသည်။

* မွမ်းမံရေးသားခြင်း: ဒေသနီးစပ်သူ ဆရာ အောင်ထွန်းလှ၊ ဆရာ မောင်သာအောင် (မြေငုံကျွန်း)၊ ဆရာ မောင်ယောက်ကေ တို့၏ စာမူဟောင်းများကိုလည်း မွမ်းမံ ရေးစပ်ခဲ့ပါသည်။

* ထင်ရှားသော လက်ရာ: မျောက်နှင့်လူသား မယားလုသာခြင်း ကို ကွယ်လွန်ခါနီး တစ်နှစ်အလိုတွင် အကျယ်ချဲ့ ရီးစပ်ခပြီး (၁၃၁၇)ခုနှစ်၌ စစ်တွေ၊ နယူးဘားမား စာပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်ခပါသည်။

* အခြားဗဟုသုတများ:

   * စာပေအပြင် လက်မှုနှီးဝါးအတတ်၊ စာဟော၊ စာပြောဆရာ၊ ပုံဆွဲပန်းချီဆရာ၊ အားကစား သိုင်း ကိုယ်ခံပညာရပ်များကိုလည်း ကျွမ်းကျင်ပါသည်။

   * မိမိကျွန်းကမ်းဆိုင်ရာ ပြိုင်လောင်းသံချပ်များအပြင် တောင်းခံ၍ ရေးပေးသည့် သံချပ်များလည်း များစွာရှိခဲ့ပါသည်။ ဥပမာ- ရာမသံချပ်ကို နတ်မြစ်က လှမြသျှင် ဖခင်၏ မြေးများ တောင်းခံ၍ ရေးပေးဖူးပါသည်။

   * လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ ပညာရေးတို့တွင် အကျိုးပြုရန် အားသွန်ခဲ့သူအဖြစ် တွေ့ရပါသည်။

ဘဝနိဂုံး

* ကွယ်လွန်ချိန်အသက်: (၆၄)နှစ် ရှည်ခပါသည်။

* ကွယ်လွန်ခဲ့သောနှစ်: (၁၂၉၄)ခုနှစ်

* ကွယ်လွန်ရာနေရာ: တန်းခိုးရွာ

* သဂြိုဟ်ခြင်း: ဆရာ မောင်သာအောင် ကိုလည်း အဘပမာ မွေးမြူထားခဲ့ပြီး၊ တန်းခိုးရွာမှာပင် သဂြိုဟ်မှု ပြုခဲ့ကြောင်း သားမြေးတို့က ပြောပြဖူးပါသည်။

ဆရာထွန်း၏ သာခြင်းစာရင်း

* သာခြင်းအရေအတွက်: အချို့က အမျိုး (၆၀)ကျော်သည်ဟု ဆိုပါသည်။

* ခိုင်မာသော စာရင်း: ဆရာ၏ ကုသရတု တွင် ပါရှိသည့် ကြော်ငြာစာရင်းက ဆရာသက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်က ဖြစ်သောကြောင့် ပိုမိုခိုင်မာပါသည်။

* ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှု: စာအုပ်ကုန်သည် ဦးအောင်ထွန်းဦးက ၎င်း၏ ကြော်ငြာတွင် သာခြင်း (၃၂)ပိုဒ်ခန့်သာ ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုပါသည်။

* ဆရာကိုယ်တိုင်ပြောကြားချက်: ဆရာထွန်းသည် ၎င်းရေးခဲ့သည့် သာခြင်းနာမည်များကို ခေါင်းစဉ်စာရင်းဖော်၍ "သာခြင်းဖွဲ့ဟု၊ နွဲ့ကဗျာလျှင်၊ ပဉ္စဝီသ၊ ကျွနု်ပ်စီသည်၊ ဤမျှကျပြီ" ဟု သာခြင်းတစ်ပိုဒ် ရေးသားခဲ့ဖူးကြောင်း တွေ့ရပါသည်။

ဆရာအား ဂုဏ်ပြုသော တန်းခိုးဆရာထွန်းစာပေဆု

တန်ခိုးဆရာထွန်းအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ရခိုင်စာပီနန့် စာရွီးဆရာတိ ထွန်းကားလာစီရန် ရည်ရွယ်၍ ဤစာပီဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

• စတင်ချီးမြှင့်သည့်နှစ်: ၂၀၁၁ ခုနှစ်
• ရည်ရွယ်ချက်တိ:
  • ဆရာကြီး တန်းခိုးဆရာထွန်းအား ဂုဏ်ပြုရန်။
  • ထူးချွန်ထက်မြက်သည့် ရခိုင်စာပီပညာရှင်တိ ပေါ်ထွန်းလာစီရန်။
  • ရခိုင်စာပေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရီးနန့် အမျိုးဘာသာသာသနာကို မြှင့်တင်ရန်။
• ဆုအမျိုးအစား: ရခိုင်ပြည်အတွင်း ပီးအပ်သည့် အကြီးဆုံးသော စာပေဆု အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါသည်။
• ဆုပေးပွဲကျင်းပရာနေရာ: ဆရာ၏ ဇာတိဖြစ်သော ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၊ တန်းခိုးကျေးရွာ (ယေမဟုတ်)ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ထတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
• ဆုအမျိုးအစားတိ: တစ်သက်တာစာပီဆု၊ ဂီတစာဆိုဆု၊ ဝထုဆု၊ ဆောင်းပါးဆု၊ ကဗျာဆုနှင့် ကလေးကဗျာဆု (အချေကဗျာဆု) စသည့် ဆုတိကို ချီးမြှင့်လေ့ရှိပါသည်။
• ကြားကာလရပ်နားခြင်း: စတင်ချီးမြှင့်သည့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ်ကျင်းပခ ကေ လေ့ကြားကာလတွင် စစ်ရီး၊ နိုင်ငံရီးနန့် ကိုဗစ်ကပ်(Covid)ဘေးရို့ကြောင့် အချို့ပွဲတိကို ရပ်နားခရဖူးပါသည်။