ထရုမ်းလူမျိုး
| လူဦးရွီ စုစုပေါင်း | |
|---|---|
| ၁၇၉ (၂၀၁၅)[၁] | |
| အများစု နီထိုင်ရေ နီရာ | |
| ဘာသာစကား | |
| ဒူရုံ, L2: ရဝမ် | |
| ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုတိ | |
| ဒူရုံ၊ နူး၊ ရဝမ် |
ထရုမ်းလူမျိုး သို့မဟုတ် ထရုံလူမျိုးတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဟိမဝန္တာ တောင်ခြီရင်း ဒေသများမာ နီထိုင်ရေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစု ဖြစ်ပြီးကေ၊ ယင်းရို့၏ လူဦးရွီစွာ လုံးဝ ကွယ်ပျောက်လုနီးနီးအထိ ကျဆင်းဗျာယ်ဟိရေ။ ယင်းရို့ကို "အရှိအာသျှ ပစ်ဂမီများ" လို့လေ့ ရည်ညွှန်းကတ်တေ။ ယင်းရို့စွာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များမာ တိဗက်ကတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှိပြောင်းလှာခကတ်ရေ တရုတ်နိုင်ငံမာ စုစည်းနီထိုင်ရေ ဒူရုံလူမျိုးစုမှ ဆင်းသက်လာရေဟု ယူဆရရေ။[၂]
ဗဟိုအာဖရိကဟိ ပစ်ဂမီလူမျိုးတိနန့် အရှိတောင်အာသျှဟိ နီဂရီတိုလူမျိုးတိကဲ့သို့ပင် ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ အရပ်အလွန်တိုကတ်ပြီး၊ အမျိုးသားတိဧ့ ပျမ်းမျှအရပ်ရေ ၁၄၉ စင်တီမီတာ (၄ ပေ ၁၁ လက်မ)၊ အမျိုးသမီးတိ၏ ပျမ်းမျှအရပ်ရေ ၁၄၀ စင်တီမီတာ (၄ ပေ ၇ လက်မ) ဖြစ်တေ။[၃]
သမိုင်းကြောင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ ယင်းရို့၏ မူရင်းနီရပ်ဖြစ်ရေ ထရုမ်မြစ် (ဒူရုံ/ဒူလောင်)ဧ့ မြစ်ဖျားခံရာဒေသမှ နာမည်ကို ရဟိခခြင်းဖြစ်တေ။ ယင်းရို့၏ မူရင်းနီရပ်ကို လွန်ခရေ နှစ် ၂၀၀ ခန့်က စွန့်ခွာလာပြီးနောက်၊ ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ သာလာလာခါ ခင်ဇိုင်းမှတဆင့် မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြီအတွင်းကို ပြောင်းရွိဝင်ရောက်လှာခရေ။ ယင်းရို့စွာ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်ဟိ အဒန်လောင်မြစ်ဝှမ်းအောက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်မာ အခြီချနီထိုင်ခကတ်တေ။ ထိုဒေသဧ့ ပထဝီဝင်အနိန်အထားမာ သစ်တောထူထပ်လို့ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းရေ တောင်ကုန်းများ၊ ရီစီးသန်ရေ ချောင်းများ၊ နှင်းဖုံးတောင်များ ပါဝင်ကာ၊ အပြာရောင်သိုး နန့် အရွက်စားပြားဆတ် ပိုင်ယှောင် ယှားပါးသားရဲတိရစ္ဆာန်များ နီထိုင်ရာဒေသဖြစ်တေ။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များမာ မြန်မာသုတေသနအဖွဲ့တစ်တိုင်သားမှ မျိုးရိုးစစ် ပစ်ဂမီလူမျိုး ၅၀ ကျော် ကို တွိဟိခပြီးကေ၊ မွီးရာပါ အိုင်အိုဒင်းချို့တဲ့မှုရောဂါ၊ ဉာဏ်ရည်မမီခြင်း၊ လိုင်ဖင်းကြီးရောဂါ၊ ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်းနန့် အရာ ကိုယ်ခန္ဓာနန့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရေ ရောဂါဝေဒနာတိကို သတိပြုမိခကေလေ့၊ ဟိုလူ့အဖွဲ့အစည်းစွာ မိမိ ရပ်တည်နှိုင်ဖို့ဟု ယူဆခကတ်တေ။[၄]
ကချင်ပြည်နယ် အီးချမ်းသာယာရီးနန့် ဖွံ့ဖြိုးရီးကောင်စီမှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မာ တာဝန်ပီးအပ်ခရေ ကွင်းဆင်းလို့့လာမှုတခုက မျိုးရိုးစစ် ထရုမ်းလူမျိုး ၈ ဦးသာ ကျန်ဟိလီရေကို ဖော်ထုတ်ပြသခရေ။[၅] ဒေအချက်စွာ ထရုမ်းလူမျိုးတိကို ဒေနိကမ္ဘာထက်မာ ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး အန္တရာယ်အဟိဆုံး လူဦးရွီတိထဲက တခု ဖြစ်စီခရေ။
အလန် ရာဘီနိုဝစ်ဇ် စွာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းမာ ထရုမ်းပစ်ဂမီတိ၏ ရွာသို့ လားရောက်လိ့လာခရေ။[၄] ကျန်ဟိရေ မျိုးရိုးစစ် ထရုမ်းလူမျိုးတိထဲက အသက် ၃၉ နှစ်ဟိ အထွီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သူ ဒါဝီ က မွီးလာရေ ထရုမ်းအချေတိစွာ အကြောင်းရင်းမသိရဘဲ မွီးရာပါ ချို့ယွင်းချက်တိ ပိုပြီးကေပြင်းထန်လာနီကြောင်း ယှင်းပြခရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ထရုမ်းလူကြီးတိစွာ နောက်ထပ် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ မပြည့်စုံရေ ကောင်မချေျား မမွီးဖွားစီရန်အတွက် ယင်းရို့၏ လူဦးရွီကို မျိုးတုံးကွယ်ပျောက်လားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခကတ်တေ။ ဒါဝီ ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းဧ့ဖခင်က ထိမ်းမြားခြင်း သို့မဟုတ် အချေယူခြင်း မပြုလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုခရေ။ ရာဘီနိုဝစ်ဇ် လာရောက်ယားနောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မာ ကယ်လီဖိုးနီးယား သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ မနုဿဗေဒပညာသျှင် ပီ ခရစ်စတီယန် ကလီးဂါ က လိုက်လံလိ့လာခရေ။ ထိုနောက်မာ၊ ဒါဝီစွာ ဇနီးစွာ ရှာဖွီဖို့အတွက် တိဗက် သို့မဟုတ် ယူနန်သို့ ခရီးလားမည်ဖြစ်ကတ်ောင်း ကြေညာခရေ၊ ဇာကြောင့်ဆိုကေ တာရုံ/ဒူရုံလူမျိုး မကန်မဝှန် ထိုနီရာတွင် နီထိုင်အတွက်နန့် ဖြစ်တေ။[၆]
ဒူရုံလူမျိုးတိနန့် ဆက်စပ်မှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရစ်ချတ် ဒီ ဖစ်ရှာ မှ အဆိုပြုကပင်ာ ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်ဟိ ဒူလုံတောင်ကြားမာ အခြီစိုက်ရေ ဒူရုံလူမျိုးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်တေ။ လက်ဟိမာ ထိုတောင်ကြားဟိ သတ်မှတ်ထားရေ ရွာ ခြောက်ရွာမာ ဒူရုံတိုင်းရင်းသား လူမျိုး ၅,၀၀၀ ခန့် နီထိုင်ကတ်ရေ။[၆] ဒေယူဆချက်စွာ ကလီးဂါဧ့ လိ့လာမှုအပေါ် အခြီခံထားခြင်းဖြစ်ပြီးကေ ဒူရုံစွာ ထရုမ်းအတွက် တရုတ်ဝေါဟာရသာ ဖြစ်တေဟု ဆိုရေ။
လူမျိုးစုနှစ်ခုကြား မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရေ ဆင်တူမှုတိကို လိ့လာတွိဟိထားပြီးသား၊ ထရုမ်းလူမျိုးအားလုံးစွာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များမာ တိဗက်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှိပြောင်းလှာခရေ ဒူရုံလူမျိုး သုံးဦးမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်တေဟု ဆိုထားရေ။[၂]
ယိုင်ကျေးမှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ထရုမ်းလူမျိုးအများစုစွာ ယင်းရို့၏ အိမ်နီးချင်း ရဝမ်လူမျိုးတိကဲ့သို့ပင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကတ်တေ။[၃] ယင်းရို့စွာ အယင်က သဘာဝနတ်ကိုးကွယ်မှု တမျိုးကို ကျင့်သုံးခကတ်ရား၊ ထိုဘာသာရီးဆိုင်ရေ ရိုးရာဓလိတိကို နမ်းဆာ ဟုခေါ်ရေ နတ်ဆရာတဦးက ဦးဆောင်ခရေ။.[၃]
ကိုးကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ Nyunt Nyunt Win (2015). "The Taron: one of the hidden groups of hill ethnic groups in Myanmar" (in en). Mandalay University Research Journal 6: 1-9.
- 1 2 The Uncertain Fate of Myanmar's Little People။ myanmarburma.com (22 March 2013)။ 12 August 2013 မာ ပြန်စစ်ပြီး။
- 1 2 3 Trost၊ Wolfgang H.။ "Almost Gone: The Tarong of Myanmar’s Far North"၊ The Irrawaddy၊ 2024-02-17။
- 1 2 The Moth Presents Alan Rabinowitz: The Last Taron (November 17, 2011)။ 2021-12-19 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
- ↑ "ဦးတေဇ အစီအစိုင်နန့် ထရုန်လူပုအချေတဦး ရန်ကုန်ရောက်ဟိ"၊ ဧရာဝတီ၊ ၂၅ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၃။
- 1 2 The search for 'Dawi'။ canyonsworldwide.com။ 2013-09-08 မာ မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 12 August 2013 မာ ပြန်စစ်ပြီး။