ပလောင်ဘာသာစကား

ပလောင်ဘာသာစကား
	ၵႂၢမ်းတအာင်း / Lị T'ang
ဒေသခံ	မြန်မာနိုင်ငံ (သျှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနန့် ကချင်ပြည်နယ်)၊ တရုတ်နိုင်ငံ (ယူနန်ပြည်နယ်)၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း
လူမျိုးစု	ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုး
ဒေသခံ ပြောဆိုသူတိ	(၅၆၀၀၀၀ ခန့် ရည်ညွှန်း ၁၉၈၂–??)
ဘာသာစကား မိသားစု	ဩစထြိုအေးရှားတ ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ) ပလောင်အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper) ပလောင်ဘာသာစကား; ; ;
စာအရေးအသားစနစ်	မြန်မာအက္ခရာ (ပလောင်စာပီ)၊ လက်တင်အက္ခရာ၊ တရုတ်နိုင်ငံသုံး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရေ အသံထွက်အက္ခရာ (IPA-based)
ဘာသာစကားကုဒ်တိ
ISO 639-3	rme (ရွှီပလောင်) / pbe (ငွေပလောင်) / ruz (ရူမိုင်း) – ပါဝင်ရေ ကုဒ်; သီးခြားကုဒ်တိ:; pll – Shwe; pce – Ruching; rbb – Rumai
Glottolog	pala1336

ပလောင်ဘာသာစကား (Script error: The function "langx" does not exist.) သို့မဟုတ် တအာင်းဘာသာစကား စွာ ဩစထြိုအေးရှားတ ဘာသာစကားတိမိသားစု၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုခွဲ မာ ပါဝင်ရေ ဘာသာစကားတခု ဖြစ်တေ။^[၂] ဒေဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ သျှမ်းပြည်နယ်မြီာက်ပိုင်း (အထူးအနိန်နန့် နမ့်ဆန်မြို့၊ မန်တုံမြို့၊ ကျောက်မဲမြို့ စရေ ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ)၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်ဟိ စစ်ဆောင်ပန္နား၊ ဒီဟုန်ဒေသ (တရုတ်နိုင်ငံမာ ယင်းရို့ကို 'ဒေအန်လူမျိုး' De'ang ဟု ခေါ်ဆိုရေ) နန့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရို့မာ နီထိုင်ကတ်တေ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုး ၆ သိန်းကျော်က အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကတ်တေ။^[၃]

ဒေသိယစကားတိ

ပလောင်ဘာသာစကားစွာ အဓိက အားဖြင့် ပထဝီဝင်နန့် လူမျိုးစုခွဲတိကို လိုက်ပြီးကေ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မတူညီကတ်တေ ဒေသိယစကား အုပ်စုကြီး သုံးခု ကွဲပြားဗျာယ်ဟိပြီး၊ ဘာသာဗေဒအရ ယင်းရို့ကို သီးသန့် ISO ကုဒ်တိနန့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားရေ။^[၄]

ရွှေပလောင်ဘာသာစကား ကို "စံပြုပလောင်ဘာသာစကား" လို့လေ့ ခေါ်ဆိုကတ်ပြီး နမ့်ဆန်မြို့နန့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတိမာ ပြောဆိုကတ်ရေ။ ပလောင်စာပီနန့် ရိုးရာအစိုင်အလာအရ ဗဟိုပြုရာ စံပြစကား ဖြစ်တေ။ငွေပလောင် (ပလေး)ဘာသာစကားစွာ ကလော၊ ပန်တန်းနန့် သျှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း/မြောက်ပိုင်း ဒေသအနှံ့မာ ပျံ့နှံ့ပြောဆိုကတ်ပြီး လူဦးရွီအများဆုံး ပြောဆိုရေ ဒေသိယစကား ဖြစ်တေ။ရူမိုင်း (Rumai)ဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တရုတ်နယ်စပ်နန့် ယူနန်ပြည်နယ်အထဲဟိ ပလောင် (ဒေအန်) လူမျိုးများ အဓိက ပြောဆိုကတ်ရေ။

ဘာသာဗေဒဆိုင်ရေ ဝိသေသများ

တခြားသော ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားတိနည်းတူ ရွှေပလောင်နန့် ငွေပလောင်ဘာသာစကားတိမာ စကားလုံးတလုံးချင်းစီမာ အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းကေ အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲရေ နိမ့်မြင့်သံစနစ် မဟိပေ။ ယကေလေ့ ရူမိုင်း (Rumai) ဒေသိယစကားတွင်မူ တရုတ်နန့် ရှမ်းစကားတိဧ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲမှု စနစ် စိကေချေ စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာစွာကို တွိရရေ။ ဝါကျတခုကို တည်ဆောက်ရာမာ ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (SVO - Subject-Verb-Object) စနစ်ကို အသုံးပြုရေ။

စာပီအရီးအသားနန့် ရှီးဟောင်းစာမူတိ

ပလောင်လူမျိုးတိစွာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သက်ဝင်ကိုးကွယ်ခကတ်သူတိ ဖြစ်ရေအတွက် ယင်းရို့၏ ရှီးဟောင်းစာပီတိစွာ ဘာသာရီးနန့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နိန်ရေ။ အယင်ခေါက်က ပလောင်အက္ခရာ (သျှမ်းအက္ခရာအနွယ်) ကို အသုံးပြုပနာ ပီစာ၊ ပုရပိုက်စာမူများထက်မာ ဗုဒ္ဓဝင်နန့် ဇာတ်တော်တိကို ရီးသားထိန်းသိမ်းခကတ်တေ။ ယူနန်လူမျိုးစုပြတိုက်ဟိ ရှိဟောင်းစာမူတိစွာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနန့် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းဟိ ပလောင်ရိုးရာစာပီ ထွန်းကားခဲ့မှုကို ပြသရေ သမိုင်းသက်သီတိ ဖြစ်တေ။

ခေတ်သစ်ကာလမာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ တအာင်း(ပလောင်) စာပီနန့် ယိုင်ကျေးမှုကော်မတီမှ မြန်မာအက္ခရာကို အခြီခံကာ မွမ်းမံထားရေ "တအာင်းစာပီ" စနစ်သစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းလို့ ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအထဲ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတိနန့် သင်ကြားထိန်းသိမ်းဗျာယ် ဟိရေ။

ကိုးကား

↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Palaung". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
↑ Diffloth, Gérard (1984). The Palaungic Languages: Classification and Comparative Phonology (in English). University of Chicago.
↑ Milne, Leslie (1921). An Elementary Palaung Grammar (in English). Oxford: The Clarendon Press. {{cite book}}: |first2= missing |last2= (help)
↑ Ostapirat, Weera (2009). Palaungic Phonology and Classification (in English). Mahidol University.

တမ်းပလိတ်:မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဘာသာစကားတိ

[Glottolog-1] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Palaung". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.

[2] Diffloth, Gérard (1984). The Palaungic Languages: Classification and Comparative Phonology (in English). University of Chicago.

[3] Milne, Leslie (1921). An Elementary Palaung Grammar (in English). Oxford: The Clarendon Press. {{cite book}}: |first2= missing |last2= (help)

[4] Ostapirat, Weera (2009). Palaungic Phonology and Classification (in English). Mahidol University.

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]