ဘန်ကောက်မြို့
ဘန်ကောက်မြို့
ကရုန်ဒေဝမဟာနဂရ Krung Thep Maha Nakhon | |
|---|---|
 ဘန်ကောက်မြို့မြင်ကွင်း | |
 Flag  Seal | |
 ထိုင်းနိုင်ငံတွင်း ဘန်ကောက်မြို့တည်နီရာ | |
| နိုင်ငံ |  Thailand |
| ဒေသ | အလယ်ပိုင်းထိုင်းနိုင်ငံ |
| တည်ထောင် | c ၁၅ ရာစု |
| မြို့တော်အဆင့် | ၂၁ ဧပြီ ၁၇၈၂ |
| Re-incorporated | ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၂ |
| Founded by | ရာမ ၁ |
| အုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့ | ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့ |
| Government | |
| • Type | အထူးအုပ်ချုပ်ရီးဧရိယာ |
| • အုပ်ချုပ်ရီးမှူး | Chadchart Sittipunt (တစ်သီးပုဂ္ဂလ) |
| Area | |
| • မြို့တော် | ၁,၅၆၈.၇၃၇ km2 (၆၀၅.၆၉၃ sq mi) |
| • Metro | ၇,၇၆၁.၆ km2 (၂၉၉၆.၈ sq mi) |
| Elevation | ၁.၅ မီတာ (၄.၉ ပေ) |
| လူဦးရေ (၂၀၁၀ သန်းခေါင်စာရင်း)[၁] | |
| • မြို့တော် | ၈,၂၈၀,၉၂၅ |
| • Density | ၅၃၀၀/km2 (၁၄၀၀၀/sq mi) |
| • Metro | ၁၄,၅၆၅,၅၄၇ |
| • Metro density | ၁၉၀၀/km2 (၄၉၀၀/sq mi) |
| Demonym | Bangkokian |
| Time zone | UTC+7 (TST) |
| စာပို့သင်္ကေတ | 10### |
| Area code | ၀၂ |
| ISO 3166 code | TH-10 |
| Website | bangkok.go.th |
ဘန်ကောက်မြို့ (အင်္ဂလိပ်: Bangkok၊ ထိုင်း: กรุงเทพมหานคร၊ Krung Thep Maha Nakhon) စွာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နန့် နိုင်ငံ၏ အဓိကအုပ်ချုပ်ရီး၊ စီးပွားရီး၊ ပညာရီး၊ ငွီကြေးနန့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးဗဟိုဌာန ဖြစ်ရေ။ ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ကျောက်ဖရားမြစ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ တည်ဟိပြီး မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းနန့် အနောက်ဘက်ကမ်းနှစ်ဖက်စလုံးသို့ မြို့ပြနယ်မြီ ကျယ်ပြန့်နေရေ။ မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီဧရိယာမှာ ၁,၅၆၈.၇၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်ရေ။[၂]
ဘန်ကောက်စွာ ၁၇၈၂ ခုနှစ်ကစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာခပြီး နန်းတော်ကြီး၊ ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိ၊ မြစ်ကမ်းနားရပ်ကွက်တိ၊ ရိုးရာဈီးတိနန့် ခေတ်မီမြို့ပြအဆောက်အအုံတိ အတူတကွ တည်ဟိရေမြို့ ဖြစ်ရေ။ မြို့၏ သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ်တိနန့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာနီရာတိကြောင့် နိုင်ငံတကာခရီးလားလုပ်ငန်း၌လည်း အရေးပါရေ။[၃]
၂၀၂၃ ခုနှစ် အစိုးရမှတ်ပုံတင်စာရင်းအရ ဘန်ကောက်အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီအတွင်း လူဦးရေ ၅,၄၇၁,၅၈၈ ဦး ဟိရေ။ ယင်းကိန်းဂဏန်းစွာ အိမ်ထောင်စုနန့် လူဦးရေမှတ်ပုံတင်စာရင်းအပေါ် အခြီခံထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဘန်ကောက်၌ အမှန်တကယ်နီထိုင်သူအားလုံး၊ နိစဉ်လာရောက်အလုပ်လုပ်သူတိနန့် ပတ်ဝန်းကျင်မြို့ပြဒေသလူဦးရေတိကို ပေါင်းထားသည့် အရေအတွက် မဟုတ်။[၄]
အမည်နန့် ဝေါဟာရ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ထိုင်းဘာသာဖြင့် မြို့ကို ခရုင်ထေ့ပ် မဟာနခွန် (Krung Thep Maha Nakhon) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး အတိုကောက်အားဖြင့် ခရုင်ထေ့ပ် (Krung Thep) ဟု သုံးစွဲကတ်ရေ။ အမည်ကို အများအားဖြင့် “နတ်တိ၏မြို့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြကတ်ရေ။ “ဘန်ကောက်” စွာ နိုင်ငံတကာ၌ အသုံးများရေ အမည်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းဘာသာအမည်နန့် အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းနှစ်မျိုးကို တွဲဖက်တွေ့ရတတ်ရေ။[၅]
မြို့၏ အခမ်းအနားသုံးအမည်ရှည်တွင် နတ်တိ၏မြို့၊ မြတ်ရတနာတိနန့် ပြည့်စုံရေမြို့၊ နန်းတော်တိ ဟိရေမြို့ စသည့် အဓိပ္ပာယ်တိ ပါဝင်ရေ။ ယင်းအမည်ရှည်စွာ မြို့တော်၏ ဘုရင်စနစ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနန့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အယူအဆတိ ဆက်စပ်နေပုံကို ဖော်ပြရေ။[၃]
သမိုင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အယုဒ္ဓယခေတ်နန့် သွန်ဘူရီမြို့တော်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်ဒေသစွာ မြို့တော်မဖြစ်လာမီကပင် အယုဒ္ဓယနိုင်ငံတော်၏ လက်အောက်၌ မြစ်ကြောင်းကုန်သွယ်ရီးနန့် ဆက်စပ်ရေ လူနီအခြီချနီရာတစ်ခု ဖြစ်ခရေ။ ပင်လယ်ဘက်မှ အယုဒ္ဓယသို့ ဝင်ရောက်သည့် ကျောက်ဖရားမြစ်ကြောင်းပေါ်၌ တည်ဟိခြင်းကြောင့် အကောက်ခွန်နန့် ကာကွယ်ရီးဆိုင်ရာ အရေးပါမှု တိုးလာခရေ။ ၁၇၆၇ ခုနှစ် အယုဒ္ဓယပျက်သုဉ်းပြီးနောက် တက်ဆင်မင်းက မြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းဟိ သွန်ဘူရီကို မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခရေ။[၆]
ရတနာကိုစင်မြို့တော် တည်ထောင်ခြင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၁၇၈၂ ခုနှစ်၌ ချက္ကရီမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ရေ ပထမရာမမင်းက မြို့တော်ကို သွန်ဘူရီမှ မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခရေ။ မြို့တော်သစ်၌ နန်းတော်၊ အုပ်ချုပ်ရီးအဆောက်အအုံတိနန့် တော်ဝင်ဘာသာရီးအဆောက်အအုံတိကို တည်ဆောက်ခရေ။ နန်းတော်ကြီးစွာ ဘုရင်၏ နီအိမ်အဖြစ်သာမက အစိုးရအုပ်ချုပ်ရီးဗဟိုအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခရေ။[၇]
၁၇၈၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နိ၌ မြို့တိုင်စိုက်ထူခခြင်းကို ဘန်ကောက်မြို့တော် တည်ထောင်သည့်နိအဖြစ် သတ်မှတ်ကတ်ရေ။ မြို့ဟောင်း၏ အဓိကနယ်မြီကို ရတနာကိုစင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး နန်းတော်၊ ဘုရားကျောင်းနန့် မြို့ကာကွယ်ရီးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတိ ပတ်ဝန်းကျင်၌ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံ ပေါ်ပေါက်လာခရေ။[၈]
ကုန်သွယ်ရီးနန့် ခေတ်မီမြို့ပြသို့ ပြောင်းလဲလာမှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၁၉ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရီး တိုးပွားလာခြင်းစွာ ဘန်ကောက်၏ စီးပွားရီးနန့် မြို့ပြပုံစံကို ပြောင်းလဲစေခရေ။ တရုတ်ကုန်သည်တိနန့် လုပ်သားတိစွာ မြို့၏ ကုန်သွယ်ရီး၊ လက်မှုပညာ၊ အလုပ်သမားဈီးကွက်နန့် လုပ်ငန်းထူထောင်မှုတိ၌ အရေးပါရေ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခကတ်ရေ။[၉]
ယခင်က မြစ်နန့် တူးမြောင်းတိကို အဓိကအားထားရေ မြို့ပြနီထိုင်မှုမှ လမ်းတိနန့် ကုန်းကြောင်းဆက်သွယ်ရီးကို ပိုမိုအားထားသည့် ပုံစံသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခရေ။ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း မှတ်တမ်းတိ၌ မြစ်ကမ်းနန့် တူးမြောင်းကမ်းဟိ နီအိမ်တိအပြင် လမ်းတလျှောက် အုတ်အဆောက်အအုံတိ တိုးလာပုံကို ဖော်ပြထားရေ။[၁၀]
၂၀ ရာစုနန့် အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီ ပေါင်းစည်းခြင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းအရောက်၌ ဘန်ကောက်စွာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးနန့် နိုင်ငံရီးဗဟိုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခရေ။ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှုနန့် နန်းတွင်း၏ စီမံဆောင်ရွက်မှုတိစွာ မြို့၏ စီးပွားရီးနန့် မြို့ပြပုံစံကို ပြောင်းလဲစေခရေ အကြောင်းရင်းတိထဲ၌ ပါဝင်ရေ။[၁၁]
၁၉၇၁ ခုနှစ်၌ မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းဟိ ဖရနခွန်နယ်နန့် အနောက်ဘက်ကမ်းဟိ သွန်ဘူရီနယ်ကို ပေါင်းစည်းခရေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၌ အုပ်ချုပ်ရီးစနစ်ကို ထပ်မံပြင်ဆင်ပြီး ဘန်ကောက်မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့၏ အခြီခံပုံစံ ပေါ်ပေါက်လာခရေ။ ယင်းပြောင်းလဲမှုစွာ မြစ်နှစ်ဖက်ကမ်းဟိ မြို့ပြဒေသတိကို အုပ်ချုပ်ရီးတစ်ခုအောက်၌ စုစည်းစီမံနိုင်ရန် အရေးပါခရေ။[၁၂]
ပထဝီဝင်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ].jpg)
ဘန်ကောက်စွာ ကျောက်ဖရားမြစ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ မြေနိမ့်လွင်ပြင်ပေါ်၌ တည်ဟိရေ။ မြစ်စွာ မြို့အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီး မြို့ကို သမိုင်းကြောင်းအရ ဖရနခွန်ဘက်နန့် သွန်ဘူရီဘက်ဟူ၍ ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်ရေ။ မြစ်နန့် တူးမြောင်းကွန်ရက်တိစွာ မြို့၏ ကုန်သွယ်ရီး၊ ရီကြောင်းဆက်သွယ်ရီးနန့် လူနီအခြီချမှုပုံစံတိကို လွှမ်းမိုးခရေ။[၂][၁၀]
မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရီးနယ်နိမိတ်နန့် မြို့ပြတည်ဆောက်မှု အမှန်တကယ်ကျယ်ပြန့်နေရေ နယ်မြီစွာ တူညီခြင်းမဟိ။ အိမ်ရာ၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ အလုပ်အကိုင်နန့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးကွန်ရက်တိစွာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ပြည်နယ်တိနန့် ဆက်စပ်နေရေ။ ထို့ကြောင့် ဘန်ကောက်ကို လေ့လာရာ၌ “ဘန်ကောက်အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီ” နန့် “ဘန်ကောက်နန့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသ” ဟူသည့် စာရင်းအင်းအတိုင်းအတာတိကို ခွဲခြားဖတ်ရှုရန် လိုအပ်ရေ။[၁၃]
ရာသီဥတု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်စွာ အပူပိုင်းမုတ်သုံလွှမ်းမိုးမှုဟိရေ မြို့ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး အပူချိန်မြင့်မားရေ။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ယေဘုယျရာသီခွဲခြားမှုအရ ပူပြင်းရေရာသီ၊ မိုးရာသီနန့် အေးမြခြောက်သွေ့ရေရာသီဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်ရေ။ ပူပြင်းရေကာလမှာ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်မှ မေလလယ်အထိ၊ မိုးရာသီမှာ မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလလယ်အထိ၊ အေးမြရေရာသီမှာ အောက်တိုဘာလလယ်မှ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်အထိ ဖြစ်လေ့ဟိရေ။ ရာသီစတင်ချိန်နန့် မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံမှာ နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်ရေ။[၁၄]
မြို့တွင်း အဆောက်အအုံသိပ်သည်းမှုနန့် ကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင်တိကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးလက်ဒေသထက် အပူကို ပိုမိုသိုလှောင်ထားနိုင်ရေ မြို့ပြအပူကျွန်းသက်ရောက်မှု ဖြစ်ပေါ်ရေ။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ လေ့လာချက်အရ မြို့တွင်းအပူလွန်ကဲမှုစွာ ကျန်းမာရီး၊ ပြင်ပအလုပ်သမားတိ၏ အလုပ်လုပ်နိုင်မှုနန့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအသုံးပြုမှုကို ထိခိုက်စေရေ အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ရေ။[၁၅]
အုပ်ချုပ်ရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်ကို Bangkok Metropolitan Administration၊ အတိုကောက် BMA ဟုခေါ်ရေ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့က စီမံအုပ်ချုပ်ရေ။ အုပ်ချုပ်ရီးဖွဲ့စည်းပုံတွင် ဘန်ကောက်အုပ်ချုပ်ရီးမှူးနန့် မြို့တော်ကောင်စီတို့ ပါဝင်ရေ။ မြို့ပြဝန်ဆောင်မှု၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရီးနန့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတိစွာ ယင်းအဖွဲ့၏ အရေးပါရေ လုပ်ငန်းကဏ္ဍတိ ဖြစ်ရေ။[၁၂]
မြို့၏ နယ်မြီကို ခရိုင် ၅၀ ခွဲခြားထားပြီး ထိုင်းဘာသာ၌ ခရိုင်ကို ခိတ် (เขต; khet) ဟု ခေါ်ရေ။ ခရိုင်အောက်တွင် ခွဲင် (แขวง; khwaeng) ဟုခေါ်ရေ အုပ်ချုပ်ရီးနယ်ငယ်တိ ဟိရေ။ ဖရနခွန်၊ ဒူစစ်၊ ဘန်ရတ်၊ ပထုမ်ဝန်၊ သွန်ဘူရီ၊ ဘန်ကောက်နွိုင်းနန့် ချတုချက်စသည့်နီရာတိစွာ ဘန်ကောက်၏ ခရိုင်တိထဲ၌ ပါဝင်ရေ။[၁၆][၄]
လူဦးရေနန့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၂၀၂၃ ခုနှစ် မှတ်ပုံတင်လူဦးရေစာရင်းတွင် ယောက်ျား ၂,၅၅၅,၄၂၆ ဦးနန့် မိန်းမ ၂,၉၁၆,၁၆၂ ဦး ပါဝင်ရေ။ မှတ်ပုံတင်လူဦးရေအပေါ် အခြီခံတွက်ချက်ထားရေ သိပ်သည်းမှုမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃,၄၈၈ ဦးခန့် ဖြစ်ရေ။ ခရိုင်တစ်ခုနန့် တစ်ခု လူဦးရေနန့် သိပ်သည်းမှု မတူညီဘဲ မြို့လယ်ခရိုင်တချို့၌ ဧရိယာငယ်သော်လည်း လူနီသိပ်သည်းမှု မြင့်မားရေ။[၄]
ဘန်ကောက်၏ လူမှုသမိုင်းတွင် ဒေသခံထိုင်းလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနန့် တရုတ်နွယ်ဖွားလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတို့ အရေးပါရေ။ ကုန်သွယ်ရီးနန့် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတိစွာ မြို့သို့ လူဦးရေဝင်ရောက်လာမှုကို အားပီးခပြီး တရုတ်ကုန်သည်နန့် လုပ်သားတိ၏ လှုပ်ရှားမှုစွာ မြို့၏ စီးပွားရီးဖွံ့ဖြိုးမှုနန့် နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်စပ်ခရေ။[၉]
သွန်ဘူရီဘက်ဟိ ကူဒီချင်းဒေသတွင် ထိုင်း၊ တရုတ်၊ ပေါ်တူဂီနွယ်ဖွားနန့် မွတ်စလင်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတို့၏ သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ်တိကို တွေ့နိုင်ရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်း၊ တရုတ်ဘုရားကျောင်း၊ ကက်သလစ်ဘုရားဟိခိုးကျောင်းနန့် ဗလီတိ တစ်ဒေသတည်း၌ တည်ဟိခြင်းစွာ ဘန်ကောက်၏ ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံဟိမှုကို ဖော်ပြရေ။[၁၇]
စီးပွားရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်စွာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ ငွီကြေးဝန်ဆောင်မှု၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီး၊ ဆက်သွယ်ရီးနန့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးဗဟို ဖြစ်ရေ။ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရီးနန့် စီးပွားရီးလုပ်ငန်းတိ စုစည်းတည်ဟိခြင်းစွာ မြို့၏ အလုပ်အကိုင်နန့် ဝန်ဆောင်မှုဈီးကွက်ကို အရေးပါစေရေ။[၂]
မြို့၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးတွင် ရိုးရာဈီးတိ၊ မိသားစုပိုင်ဆိုင်ငယ်တိ၊ လမ်းဘေးရောင်းဝယ်မှုတိနန့် ခေတ်မီကုန်တိုက်တိ အတူတကွ ပါဝင်ရေ။ ဆမ်ဖင်း၊ ယာဝရတ်၊ ဖဟူရတ်နန့် ချတုချက်စသည့် ဈီးဒေသတိစွာ ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရီးနန့် ခရီးလားလုပ်ငန်းတို့ ဆက်စပ်နေရေ နီရာတိ ဖြစ်ရေ။[၁၈]
ခရီးလားလုပ်ငန်းတွင် နန်းတော်နန့် ဘုရားကျောင်းတိကို လာရောက်လေ့လာခြင်း၊ ပြတိုက်ကြည့်ရှုခြင်း၊ ဈီးဝယ်ခြင်းနန့် အစားအသောက်ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာခြင်းတို့ ပါဝင်ရေ။ ယင်းလုပ်ငန်းတိစွာ တည်းခိုခန်း၊ စားသောက်ဆိုင်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးနန့် ဒေသခံလက်လီရောင်းဝယ်ရီးလုပ်ငန်းတိနန့် ဆက်နွယ်နေရေ။[၃][၁၈]
ဘာသာရီးနန့် ယဉ်ကျေးမှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဗုဒ္ဓဘာသာအမွေအနှစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]
ဘန်ကောက်၏ သမိုင်းဝင်မြို့ပြပုံရိပ်တွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဘုရားကျောင်းတိနန့် ဇာတီတိ အရေးပါရေ။ ဝတ်ဖရကဲဝ်၊ ဝတ်ဖိုး၊ ဝတ်အာရုဏ်၊ ဝတ်စကက်နန့် ဝတ်ရတ်ချနတ်ဒါစသည့် နီရာတိစွာ ဘာသာရီး၊ ဗိသုကာနန့် အနုပညာဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်တိကို ထိန်းသိမ်းထားရေ။ နံရံဆီးရေးပန်းချီ၊ ဘုရားဆင်းတုတော်နန့် အဆောက်အအုံအလှဆင်မှုတိစွာ ထိုင်းအနုပညာသမိုင်းကို လေ့လာရန် အသုံးဝင်ရေ။[၁၈]
ဝတ်ဖရကဲဝ်စွာ နန်းတော်ကြီးဝင်းအတွင်း တည်ဟိပြီး မြဘုရားဆင်းတုတော်ကို ပူဇော်ထားရေ တော်ဝင်ဘုရားကျောင်း ဖြစ်ရေ။ ယင်း၌ သံဃာတော်တိ အမြဲတမ်းသီတင်းသုံးရန် ကျောင်းဆောင်တိ မဟိခြင်းက သာမန်ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတိနန့် ကွာခြားရေ လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်ရေ။[၇]
ဝတ်ဖိုးကျောက်စာနန့် ပညာအမွေအနှစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဝတ်ဖိုး၌ ၁၈၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၁ ခုနှစ်အတွင်း ပြုလုပ်ခရေ ကျောက်စာ ၁,၄၃၁ ခု ဟိပြီး ဘာသာရီးနန့် လောကီပညာရပ်အမျိုးမျိုးကို မှတ်တမ်းတင်ထားရေ။ ယင်းကျောက်စာစုစွာ ရှေးခေတ်ထိုင်းအသိပညာ၊ ဆီးပညာနန့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းအဖြစ် အရေးပါရေ။ ယူနက်စကိုက ၂၀၁၁ ခုနှစ်၌ ယင်းကို ကမ္ဘာ့မှတ်ဉာဏ်အမွေအနှစ်စာရင်း (Memory of the World Register) တွင် ထည့်သွင်းခရေ။[၁၉]
ဘာသာစုံနီထိုင်မှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဗုဒ္ဓဘာသာအမွေအနှစ်နန့်အတူ ဘန်ကောက်၌ အစ္စလာမ်၊ ခရစ်ယာန်နန့် တရုတ်ရိုးရာယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတိလည်း ဟိရေ။ ကူဒီချင်းဒေသဟိ ဆန်တာခရုဇ်ဘုရားဟိခိုးကျောင်းနန့် ဘန်လွမ်ဗလီတို့စွာ ဘာသာစုံလူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ သမိုင်းကို ထင်ဟပ်စေရေ နမူနာတိ ဖြစ်ရေ။ ယင်းဒေသ၏ အစားအသောက်၊ ဗိသုကာနန့် မိသားစုအမွေအနှစ်တိတွင် ယဉ်ကျေးမှုတိ ရောယှက်လာပုံကို တွေ့နိုင်ရေ။[၁၇]
ပွဲတော်နန့် အစားအသောက်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ထိုင်းရိုးရာနှစ်သစ်ကူး ဆုန်ခရန်ပွဲတော် စွာ ဘန်ကောက်နန့် ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝန်း ကျင်းပရေ အရေးပါသည့် ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ရီသွန်းလောင်းခြင်းနန့်အတူ ဘုရားဆင်းတုတော် ရီသပ္ပာယ်ခြင်း၊ မိသားစုတွေ့ဆုံခြင်းနန့် လူကြီးမိဘတိအား ရိုသေလေးစားမှု ဖော်ပြခြင်းစသည့် ဓလေ့တိ ပါဝင်ရေ။ ယူနက်စကိုက ထိုင်းဆုန်ခရန်ဓလေ့ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၌ လူသားမျိုးနွယ်၏ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်စားပြုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခရေ။[၂၀]
ဘန်ကောက်၏ နိစဉ်လူမှုဘဝတွင် လမ်းဘေးစားသောက်ဆိုင်တိနန့် ဈီးအစားအသောက်တိ အရေးပါရေ။ အထူးသဖြင့် ယာဝရတ်ဒေသ၌ ထိုင်းနန့် တရုတ်အစားအသောက်ယဉ်ကျေးမှုတိ ဆက်စပ်နီပြီး ညပိုင်းလမ်းဘေးအစားအသောက်ရောင်းချမှုဖြင့် ထင်ရှားရေ။ ယင်းအစားအသောက်နီရာတိစွာ ဒေသခံတိ၏ စားသောက်နီထိုင်မှုနန့် ခရီးလားလုပ်ငန်းနှစ်ခုစလုံး၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ရေ။[၂၁]
ပညာရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်စွာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ခေတ်မီတက္ကသိုလ်ပညာရီး ပေါ်ပေါက်လာရာ အရေးပါရေမြို့ ဖြစ်ရေ။ စုဠာလင်္ကရဏတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နိ၌ တည်ထောင်ခရေ။ ယင်းတက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းစွာ အစိုးရဝန်ထမ်းပညာရီးမှ ခေတ်မီအဆင့်မြင့်ပညာရီးသို့ ချဲ့ထွင်လာမှုနန့် ဆက်စပ်နေရေ။[၂၂]
သမ်မဆတ်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နိ၌ ဖွင့်လှစ်ခရေ။ မူလအမည်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရားနန့် နိုင်ငံရီးသိပ္ပံတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး လူထုပညာရီးနန့် နိုင်ငံရီး၊ ဥပဒေဆိုင်ရာ အသိပညာပြန့်ပွားရီးကို အလေးထားခရေ။ ယင်းတက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းစွာ ထိုင်းနိုင်ငံ၌ နိုင်ငံရီးစနစ်ပြောင်းလဲလာမှုနန့် အဆင့်မြင့်ပညာရီးရဟိနိုင်မှု ချဲ့ထွင်လာခြင်းတို့ကို ထင်ဟပ်စေရေ။[၂၃]
သယ်ယူပို့ဆောင်ရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]မြို့ပြရထားစနစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]
ဘန်ကောက်၏ မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရီးတွင် BTS Skytrain နန့် MRT ရထားစနစ်တိ အရေးပါရေ။ BTS စနစ်ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နိ၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခပြီး အစောပိုင်း၌ လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနန့် ဘူတာ ၂၃ ခု ပါဝင်ခရေ။ ယင်းအရေအတွက်စွာ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်အခြေအနေကို ဆိုလိုရေ။[၂၄]
MRT အပြာရောင်လိုင်း၏ မူလ ဟွာလမ်ဖုန်း–ဘန်ဆူးအပိုင်းကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နိ၌ ဖွင့်လှစ်ခရေ။ မြို့ပြရထားကွန်ရက် ချဲ့ထွင်လာခြင်းစွာ မြို့တွင်းနန့် မြို့ဆင်ခြေဖုံးဒေသတိအကြား ခရီးလားလာရီးအတွက် ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်လာစေရေ။[၂၅]
ရီကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ကျောက်ဖရားမြစ်စွာ သမိုင်းဝင်ကုန်သွယ်ရီးလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့်အပြင် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရီးအတွက်လည်း အသုံးပြုနီဆဲ ဖြစ်ရေ။ ကျောက်ဖရားအမြန်ရီယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုက မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် နီရာတိကို ဆက်သွယ်ပီးပြီး ဘန်ကောက်နန့် နွန်ထဘူရီဘက်မှ ခရီးသည်တိ၏ သွားလာရီး၌ ပါဝင်ရေ။ မြစ်ကြောင်းသွားလာမှုစွာ မြစ်ကမ်းနားလူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၊ အလုပ်အကိုင်နီရာနန့် သမိုင်းဝင်နီရာတိကို ဆက်သွယ်ပီးရေ။[၂၆]
လီကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်မြို့ပြဒေသကို အဓိကဝန်ဆောင်မှုပီးရေ လီဆိပ်တိမှာ သုဝဏ္ဏဘူမိလီဆိပ်နန့် ဒွန်မောင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလီဆိပ်တို့ ဖြစ်ရေ။ သုဝဏ္ဏဘူမိလီဆိပ်စွာ ဘန်ကောက်မြို့ပြဒေသကို ဝန်ဆောင်မှုပီးသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီအရ စမွတ်ပရာကန်ပြည်နယ်၌ တည်ဟိရေ။[၂၇]
ဒွန်မောင်းလီဆိပ်စွာ ဘန်ကောက်မြို့၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ တည်ဟိရေ။ လီဆိပ်နှစ်ခုစလုံးစွာ ပြည်တွင်းနန့် နိုင်ငံတကာလီကြောင်းဆက်သွယ်ရီးကွန်ရက်တွင် ပါဝင်ပြီး မြို့၏ ခရီးလားလုပ်ငန်းနန့် စီးပွားရီးဆက်သွယ်မှုတိကို အထောက်အကူပြုရေ။[၂၈]
ထင်ရှားရေ နီရာတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]နန်းတော်ကြီးနန့် ဝတ်ဖရကဲဝ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]နန်းတော်ကြီးစွာ ရတနာကိုစင်မြို့တော်တည်ထောင်မှုနန့် ဆက်စပ်ရေ သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံစု ဖြစ်ရေ။ နန်းဆောင်တိ၊ အခမ်းအနားကျင်းပရာခန်းမတိနန့် တော်ဝင်ဘုရားကျောင်းတို့ ပါဝင်ပြီး ထိုင်းဘုရင်စနစ်နန့် ဗိသုကာသမိုင်းကို လေ့လာနိုင်ရေ နီရာတစ်ခု ဖြစ်ရေ။[၇]
ဝတ်အာရုဏ်နန့် ဝတ်ဖိုး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဝတ်အာရုဏ်စွာ ကျောက်ဖရားမြစ်ကမ်းဟိ ထင်ရှားရေ ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး မြစ်ကမ်းမြို့ပြမြင်ကွင်း၏ အရေးပါရေ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ဝတ်ဖိုးစွာ လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်နန့် ထင်ရှားပြီး သမိုင်းဝင်ကျောက်စာ၊ ရိုးရာအသိပညာနန့် ဘာသာရီးအမွေအနှစ်တို့ ပေါင်းစည်းနေရေ နီရာ ဖြစ်ရေ။[၂၉][၁၉]
ယာဝရတ်နန့် တရုတ်တန်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]
ယာဝရတ်စွာ ဘန်ကောက်တရုတ်တန်း၏ အဓိကလမ်းနန့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးဒေသတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ လမ်းတလျှောက် ဆိုင်ခန်းတိ၊ အစားအသောက်ဆိုင်တိနန့် တရုတ်ဘာသာဆိုင်းဘုတ်တိကို တွေ့နိုင်ရေ။ ယင်းဒေသစွာ တရုတ်နွယ်ဖွားလူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ ကုန်သွယ်ရီးနန့် အစားအသောက်ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်စေရေ။[၂၁]
ပြတိုက်နန့် ဈီးတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်အမျိုးသားပြတိုက်စွာ နိုင်ငံ၏ သမိုင်းနန့် ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာနိုင်ရေ နီရာတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ချတုချက်ဈီး၊ ဆမ်ဖင်းဈီးနန့် ဖဟူရတ်ဒေသတိမှာ ရိုးရာနန့် ခေတ်မီကုန်သွယ်ရီးဘဝကို တွေ့နိုင်ရေ နီရာတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ မြို့၏ သမိုင်းဝင်ဘုရားကျောင်းတိနန့် ဈီးဒေသတိစွာ ခရီးလားဆွဲဆောင်မှုသာမက ဒေသခံလူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ နိစဉ်ဘဝနန့်လည်း ဆက်စပ်နေရေ။[၃][၁၈]
နိုင်ငံတကာအခန်းကဏ္ဍ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဘန်ကောက်၌ ကုလသမဂ္ဂ အာရှနန့် ပစိဖိတ်ဒေသ စီးပွားရီးနန့် လူမှုရီးကော်မရှင် (ESCAP) ၏ ရုံးချုပ် တည်ဟိရေ။ ယင်းအဖွဲ့စွာ ဒေသတွင်း စီးပွားရီး၊ လူမှုရီးနန့် ဖွံ့ဖြိုးရီးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတိကို ဆောင်ရွက်ရေ။ ကုလသမဂ္ဂအစည်းအဝေးဗဟိုဌာန တည်ဟိခြင်းကလည်း ဘန်ကောက်၏ နိုင်ငံတကာအစည်းအဝေးနန့် ဒေသတွင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရီး အခန်းကဏ္ဍကို အထောက်အကူပြုရေ။[၃၀]
ပတ်ဝန်းကျင်နန့် မြို့ပြစိန်ခေါ်မှုတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရီကြီးမှုနန့် မြေနိမ့်ဒေသအန္တရာယ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသဟိ မြေနိမ့်မြို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘန်ကောက်စွာ မိုးသည်းထန်မှု၊ မြစ်ရီမြင့်တက်မှု၊ ပင်လယ်ရီမြင့်တက်မှုနန့် မြေကျွံမှုတို့နန့် ဆက်စပ်ရေ ရီကြီးအန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်ရရေ။ ယင်းအန္တရာယ်တိစွာ တစ်ခုနန့် တစ်ခု ပေါင်းစပ်သက်ရောက်နိုင်ပြီး မြို့တွင်းအဆောက်အအုံ၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရီးနန့် စီးပွားရီးလုပ်ငန်းတိကို ထိခိုက်စေနိုင်ရေ။[၃၁]
ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် လေ့လာချက်တွင် ရီကြီးကာကွယ်ရီးလုပ်ငန်းတိ ဆောင်ရွက်ထားသော်လည်း ဘန်ကောက်နန့် ပတ်ဝန်းကျင်ပို့ကုန်စက်မှုဒေသတိ၌ ရီကြီးအန္တရာယ် ဆက်လက်ဟိနီကြောင်း ဖော်ပြထားရေ။ ရီအရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှု၊ မြေအသုံးချမှုပုံစံနန့် အခြီခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းတို့ကို ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရန် အရေးပါကြောင်းလည်း ဖော်ပြရေ။[၃၂]
အပူလွန်ကဲမှုနန့် စိမ်းလန်းနယ်မြီ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]မြို့ပြအပူလွန်ကဲမှုကို လျှော့ချရန် သစ်ပင်နန့် စိမ်းလန်းနယ်မြီတိုးချဲ့ခြင်း၊ ရီပြင်နန့် ဆက်စပ်သည့် မြို့ပြဒီဇိုင်းတိ အသုံးပြုခြင်း၊ အပူသတိပီးစနစ်နန့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတိ ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်းတို့ကို လေ့လာအကောင်အထည်ဖော်နီရေ။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာက အပူလွန်ကဲမှုကို မြို့ပြစီမံကိန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးနန့် အဆောက်အအုံဒီဇိုင်းတိတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အကြံပြုထားရေ။[၁၅]
လူမှုမညီမျှမှုနန့် သဘာဝဘေးဒဏ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရီကြီးမှုနန့် အခြားမြို့ပြဘေးအန္တရာယ်တိ၏ သက်ရောက်မှုစွာ လူမှုအုပ်စုအားလုံးအပေါ် တူညီခြင်းမဟိ။ နီအိမ်၊ ဝင်ငွေနန့် အခြီခံဝန်ဆောင်မှု ရဟိနိုင်မှုအားနည်းရေ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတိမှာ ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ပိုမိုခက်ခဲနိုင်ရေ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ရီကြီးမှုနောက်ပိုင်း ဘန်ကောက်ဆိုင်ရာ လေ့လာသုံးသပ်ချက်တိ၌ ဒေသခံအသိုင်းအဝိုင်းပါဝင်မှု၊ အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်း ပူးပေါင်းမှုနန့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူတိ၏ လိုအပ်ချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရီးတို့အား အလေးထားဖော်ပြခရေ။[၃၃]
ပုံပြခန်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]
မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းမှ မြင်ရရေ ဘန်ကောက်နန်းတော်ကြီး
နေဝင်ချိန်ဟိ ဝတ်အာရုဏ်ဘုရားကျောင်း
ယာဝရတ်လမ်း၏ ညမြင်ကွင်း
BTS မြို့ပြရထား
ဝတ်အာရုဏ်မှ မြင်ရရေ မြို့ပြနန့် မြစ်ကြောင်း
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]| စိုင် | ခရိုင် | လူဦးရွီ | စိုင် | ခရိုင် | လူဦးရွီ | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 ဘန်ကောက်မြို့  နန္ဒပုရီမြို့ |
၁ | ဘန်ကောက်မြို့ | ဘန်ကောက် | ၅,၆၈၆,၆၄၆ | ၁၁ | ပတ်တရားမြို့ | ဇလပုရီ | ၁၁၇,၃၇၁ |  ပတ်ခရက်မြို့  ဟတ်ရိုင်မြို့ |
| ၂ | နန္ဒပုရီမြို့ | နန္ဒပုရီ | ၂၅၅,၇၉၃ | ၁၂ | နဂရသီရိဓမ္မရာဇမြို့ | နဂရသီရိဓမ္မရာဇ | ၁၀၄,၉၄၈ | ||
| ၃ | ပတ်ခရက်မြို့ | နန္ဒပုရီ | ၁၈၉,၂၅၈ | ၁၃ | နဂရသဂ္ဂမြို့ | နဂရသဂ္ဂ | ၈၄,၁၂၂ | ||
| ၄ | ဟတ်ရိုင်မြို့ | ဆုံခလ | ၁၅၉,၆၂၇ | ၁၄ | လိန်းချဘန်းမြို့ | ဇလပုရီ | ၈၂,၉၆၀ | ||
| ၅ | နဂရရာဇသီမာမြို့ | နဂရရာဇသီမာ | ၁၃၁,၂၈၆ | ၁၅ | ရန်းဆစ်မြို့ | ပဌမဌာနီ | ၈၁,၀၈၄ | ||
| ၆ | ဥပ္ပလရာဇဌာနီမြို့ | ဥပ္ပလရာဇဌာနီ | ၁၃၁,၁၉၂ | ၁၆ | ဖူးကက်မြို့ | ဖူးကက် | ၇၈,၉၂၃ | ||
| ၇ | ချင်းမိုင်မြို့ | ချင်းမိုင် | ၁၃၁,၀၉၁ | ၁၇ | နဂရပဌမမြို့ | နဂရပဌမ | ၇၇,၆၅၁ | ||
| ၈ | သုရဋ္ဌဌာနီမြို့ | သုရဋ္ဌဌာနီ | ၁၃၀,၁၁၄ | ၁၈ | ဥပ္ပလရာဇဌာနီမြို့ | ဥပ္ပလရာဇဌာနီ | ၇၇,၃၀၆ | ||
| ၉ | ကျောက်ဖရာယား ဆူရာဆက်မြို့ | ဇလပုရီ | ၁၂၈,၆၆၄ | ၁၉ | ချင်းရိုင်မြို့ | ချင်းရိုင် | ၇၄,၂၂၆ | ||
| ၁၀ | ခွန်ကန်မြို့ | ခွန်ကန် | ၁၂၀,၀၄၅ | ၂၀ | ဟစ်ဆနူလော့မြို့ | ဟစ်ဆနူလော့ | ၆၈,၈၉၈ | ||
အကိုးအကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010။ Statistic tables, NSO website။ National Statistics Office။ 18 September 2012 မာ ပြန်စစ်ပြီး။
- 1 2 3 National Statistical Office of Thailand. Bangkok Statistical Data 2023, introductory geographical description. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 3 4 National Archives of Thailand. Bangkok: The Capital of Thailand. SARBICA 2023. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 3 National Statistical Office of Thailand. (2024). Quarterly Bulletin of Statistics, Vol. 72, Quarter 3, Table 1.3: Population from Registration Record in Bangkok by District Office and Sex: 2023, p. 7. ဇယားစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Tourism Authority of Thailand, Japan Office. 首都バンコクの正式名称 [ဘန်ကောက်မြို့တော်၏ တရားဝင်အမည်]. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ “Old Bangkok: An Ethnohistorical Overview.” Siamese Melting Pot, Chapter 1, pp. 1–4, 25. ISEAS–Yusof Ishak Institute. ထုတ်ဝေသူ၏ အခန်းနမူနာ PDF။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 3 Bureau of the Royal Household. History: The Grand Palace and the Temple of the Emerald Buddha. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Bangkok Metropolitan Administration. Frequently Asked Questions: When was Bangkok established?. တရားဝင်သမိုင်းအချက်အလက်။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 Porphant Ouyyanont. (2017; online 2018). “Bangkok.” A Regional Economic History of Thailand. ISEAS–Yusof Ishak Institute. ထုတ်ဝေသူ၏ အခန်းအကျဉ်းချုပ်။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 “Bangkok.” (1911). Encyclopædia Britannica, 11th edition. Wikisource စာသား။ သမိုင်းဝင်မြို့ပြအခြေအနေအတွက်သာ အသုံးပြုထားရေ။
- ↑ Porphant Ouyyanont. Bangkok Transformed: An Economic History, 1820–1950. NUS Press. ထုတ်ဝေသူ၏ စာအုပ်မိတ်ဆက်။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 Bangkok Metropolitan Administration. (2021). About BMA: History of the Establishment of Bangkok. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ National Statistical Office of Thailand. (2024). Statistical Yearbook Thailand 2024, population tables for Bangkok and vicinities. အွန်လိုင်းဇယား။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Thai Meteorological Department. ฤดูกาลของประเทศไทย [ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရာသီတိ]. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 World Bank. (2025). Shaping a Cooler Bangkok: Tackling Urban Heat for a More Livable City. အစီရင်ခံစာအကျဉ်းချုပ်။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Bangkok Metropolitan Administration, Administrative and Registration Office. การแบ่งพื้นที่เขตปกครอง (50 เขต) [အုပ်ချုပ်ရီးခရိုင် ၅၀ ခွဲခြားမှု]. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 Tourism Authority of Thailand. (2020). Reliving the Kudi Chin History Through Your Eyes. အွန်လိုင်းဆောင်းပါး။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 3 4 Tourism Authority of Thailand. Bangkok. မြို့အကြောင်း မိတ်ဆက်စာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 UNESCO. Epigraphic Archives of Wat Pho. Memory of the World Register, inscribed 2011. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ UNESCO. Songkran in Thailand, traditional Thai New Year festival. Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, 2023. အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- 1 2 Tourism Authority of Thailand. (2020). The Adventure Through Bangkok’s Chinatown. အွန်လိုင်းဆောင်းပါး။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Chulalongkorn University. History of Chulalongkorn University. တက္ကသိုလ်သမိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Thammasat University. History of Thammasat University. တက္ကသိုလ်သမိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Bangkok Mass Transit System Public Company Limited. Company’s Profile / History. တရားဝင်သမိုင်းစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Mass Rapid Transit Authority of Thailand. The MRT Blue Line (Hua Lamphong–Bang Sue). စီမံကိန်းအချက်အလက်။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Thailand.go.th. (2023). Where can the Chao Phraya Express Boat take me? (Routes and fares). အွန်လိုင်းဆောင်းပါး။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Airports of Thailand. About Us: Suvarnabhumi Airport. တရားဝင်လီဆိပ်စာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Airports of Thailand. About Us: Don Mueang International Airport. တရားဝင်လီဆိပ်စာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ Tourism Authority of Thailand. (2021). Top 5 Must-visit Temples in Bangkok once in a Lifetime!. အွန်လိုင်းဆောင်းပါး။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ United Nations ESCAP. ESCAP History. အဖွဲ့သမိုင်း။ United Nations Conference Centre, Bangkok. ဆက်သွယ်ရီးစာမျက်နှာ။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ World Bank. Climate Change Impact and Adaptation Study for Bangkok Metropolitan Region. အစီရင်ခံစာ PDF။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ World Bank. (2023). Thailand Economic Monitor June 2023: Coping with Floods and Droughts. အစီရင်ခံစာအကျဉ်းချုပ်။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။
- ↑ World Bank. (2013). Bangkok post 2011 floods: how about the poor?. အွန်လိုင်းဆောင်းပါး။ ကြည့်ရှုရက် — ၃၀ စတ်တင်ဘာ ၂၀၂၆။