မရာဘာသာစကား
| မရာ | |
|---|---|
| Mara (Tlosai) | |
| အသံထွက် | တမ်းပလိတ်:IPA-bodia |
| ဒေသခံ | မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ, မြန်မာနိုင်ငံ |
| လူမျိုးစု | မရာလူမျိုး |
ဒေသခံ ပြောဆိုသူတိ | (၄၀၀,၀၀၀ ခန့် ရည်ညွှန်း ၁၉၉၄–၂၀၁၁)[၁] |
| ဒေသိယစကား |
|
| လက်တင် | |
| တရားဝင် အခြီအနီ | |
လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း | |
| ဘာသာစကားကုဒ်တိ | |
| ISO 639-3 | mrh |
| Glottolog | mara1382[၂] |
မရာဘာသာစကား (အင်္ဂလိပ်: Mara language, တမ်းပလိတ်:Lang-mrh) စွာ များရေအားဖြင့် ချင်းမ်တွီးပီး ခရိုင်၊ အရှိပိုင်း မီဇိုရမ်၊ အိန္ဒိယ တလို့ဆိုင်မျိုးနွယ်စုတိ၏ ရွာတိ (ရွာပေါင်း - ၃၀) တိနန့် မြန်မာနိုင်ငံမာ နီထိုင်ကတ်တေ အချို့ မရာရွာတိမာ နီထိုင်ကတ်တေ မရာလူမျိုးတိပြောဆိုရေ ဖြစ်တေ။
Mara (Tlosais) ဘာသာစကားတိစွာ တရုတ် - တိဘက်ဘာသာစကားမိသားစုဧ့ ကူကီချင်း ဌာနခွဲ တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိမာ ဖြစ်တေ။ ဘာသာစကားတိဧ့ပြောဆိုသူတိကိုလည်း Mara (Tlosais) လို့လေ့လူသိများရေ။
Mara စွာ Mara ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကောင်စီ ဧ့ ကျောင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းမာအသိအမှတ်ပြုထားရေ ဘာသာစကားဖြစ်တေ။ Mara စွာ MADC ကျောင်းပညာရီးဘုတ်အဖွဲ့အောက်ဟိ Class VII (အလယ်တန်းကျောင်း) အထိ ကျောင်းအားလုံးဧ့ မသင်မနီရဘာသာရပ် ဖြစ်တေ။
လူမှု ပထဝီဝင်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- လူ ဦး ရေ - အိန္ဒိယ၊ ဆိုက်ဟား ခရိုင်မာ ၅၆၅၇၄ ဦး(၂၀၁၁)၊ မြန်မာနိုင်ငံမာ ၃၇၀၀၀ (၂၀၀၇) ။
- ဒေသ - ဆိုက်ဟား ခရိုင်၊ မီဇိုရမ် (အိန္ဒိယ)၊ အိန္ဒိယ - မြန်မာနယ်စပ်
- အရာနာမည်များ - လခဲ၊ မာရာ၊ မရာမ်၊ မီရာ၊ ဇွန်၊ ရှဲန်းဒူး၊ ခေါ်ဆိုင်၊ ခေဲန်း။
- ဘာသာစကားတိ - တိလို့ဆိုင်၊ စီးဇိုး (ကျပိ / ဆဘောင် / ငဖိုင်)၊ လှိုင်ပွန်း(ဗဟာပီး၊ လိုင်လင်း နန့် ဟေမန်)၊ လောင်ဗော်(နိုဟို နန့် နိုတလဲ)၊
လို့ကျိမ်၊ ဇိုဖေ(အနှိုင်းဗောင်တု၊ ဘွီးပတ် နန့် အဆာ/လေသာ့)၊ ဆက်ထန်(ခွာပိ/ဆိုင်ထန်)၊လေင်တူ(အော်ဆတ်/ကနှုတ်) နန့် ဆာ့သ်
- မျိုးနွယ်စု - ဇိုဖေ၊ ဇိုတူ၊ လေင်တူ၊ ဆက်ထန်၊ တလို့ဆိုင်၊ လှိုင်ပွန် နန့် ဟော်ထိုင်
မာရာအက္ခရာ (စာလုံးကြီးများ) - A, AW, Y, B, CH, D, E, F, H, NG, K, L, M, N, NG, O, Ô, P, R, S, T, U, V, Z
မရာ အက္ခရာ (အက္ခရာများသေးများ) - a, aw, y, b, ch, d, e, f, h, i, k, l, m, n, ng, o, ô, p, r, s, t, u, v, z
မရာ သရများ - a, တမ်းပလိတ်:Mara, aw, y, e, i, o, ô, u
မရာ သရတွဲများ - ao, yu, ai, ei, ia, ie, ua
သဒ္ဒါ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အများကိန်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]နာမ်ဧ့ အများကိန်းကို အောက်ပါပီးထားရေ စကားလုံးတိထဲက တခုကို သက်ဆိုင်ရေ နာမ်ပုဒ် တနောက်မာ ဆက်ခြင်းနန့် ဖြစ်ပေါ်လာရေ။
- zy ( ဇီ)
- zydua ( ဇီ-ဒွာ့)
- nawh (နော်)
- sahlao (ဆလွှန် )
လက်စွားကွင်း အထဲမှ စကားလုံးတိစွာ နိုင်ငံခြားသားစာရီးတတ် အန်အီး ပယ်ရီ (NE Parry) (၁၉၃၇)က အသံကိုသူ၏နားလည်ဓါတ်ပေါက်မှုနန့်အညီရီးသားခဲ့ရေ စကားလုံးတိ ဖြစ်တေ။ အဂုမူ မရာ မာသူရို့၏ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာများဟိပြီးးမှန်ကန်သောအသုံးပြုမှုကိုထိုနီရာတွင်ထားဟိရေ။
မရာဘာသာဖြင့် စစ်ဆီးမီးမြန်းခြင်း စကားလုံးတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အဇာသို့ : တမ်းပလိတ်:Mara, တမ်းပလိတ်:Mara, တမ်းပလိတ်:Mara
ဇာမှာလဲ : တမ်းပလိတ်:Mara, Khataih liata?
ဇာပိုင် : kheihta, kheihawhta, Khatluta, Kheihta maw?
ဇာလောက်လဲ : Khazie, Khazie e?
ဇာလောက်ကြာ : တမ်းပလိတ်:Mara, တမ်းပလိတ်:Mara
ဇာအချိန်မာ : Khatita, khatita e?, တမ်းပလိတ်:Mara, nota, tita, nahta, ta, စကားဆက်။ thlaita, khati nota
ဇာကြောင့် : Khazia, Khazia e, Khazia maw, တမ်းပလိတ်:Mara
ဇာကြောင့် မဟုတ်ခပါလဲ : တမ်းပလိတ်:Mara
ဇာဟင့် : Kheihawhpa, Kheihawhpa he?, Kheihawhpa e?, Kheihawhpa maw, ahy he maw?
ဇာသူ့စွာ : Kheihawhpa, Kheihawhpa he?, Kheihawhpa e?, Kheihawhpa maw?, ahy eih maw?
သူငယ်ချင်း : Viasa
အမျိုးသားသူငယ်ချင်း : Viasapaw
အမျိုးသမီးမိတ်ဆွီ : Viasanô
လမ်းလျှောက် / သွား : Sie (Phei ta Sie)
ပြီး : တမ်းပလိတ်:Mara
အိပ်စက်ခြင်း: Amô, Azia, Apazawh, Amôpa, Aziapa, Apazawhpa
ကြည့်ပါ : Moh, hmô
ထိုင် : တမ်းပလိတ်:Mara
ရပ်စောက်ရပ် : တမ်းပလိတ်:Mara
ခုန် : Cho, a cho, a pathluah
ကန် : Cho, chhie, chapie
စား : Nie သောက် : Doh
ပုဂ္ဂလနာမ်စား (Personal Pronouns)
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]| ပုဂ္ဂိုလ် | အနည်းကိန်း (Singular) | အများကိန်း (Plural) |
|---|---|---|
| ပထမပုဂ္ဂိုလ် (1st Person) | တမ်းပလိတ်:Mara (သို့) တမ်းပလိတ်:Mara (ငါ) | တမ်းပလိတ်:Mara (ငါရို့၊ ကျနော်ရို့) |
| ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ် (2nd Person) | တမ်းပလိတ်:Mara (သို့) တမ်းပလိတ်:Mara (သင်၊ မင်း) | တမ်းပလိတ်:Mara (သင်ရို့) |
| တတိယပုဂ္ဂိုလ် (3rd Person) | တမ်းပလိတ်:Mara (သို့) တမ်းပလိတ်:Mara / တမ်းပလိတ်:Mara (သူ၊ ယင်း) | တမ်းပလိတ်:Mara (သူရို့) |
ပိုင်ဆိုင်မှုပြ နာမ်စား (Possessive Pronouns)
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]| မရာဘာသာစကား (Mara) | မြန်မာအဓိပ္ပာယ် | မှတ်ချက် |
|---|---|---|
| တမ်းပလိတ်:Mara, တမ်းပလိတ်:Mara | ကျွန်ုပ်၏အရာ (ကျွန်ုပ်၏ဟာ) | အနည်းကိန်း |
| တမ်းပလိတ်:Mara, တမ်းပလိတ်:Mara | သင်၏အရာ (မင်းဧ့ဟာ) | အနည်းကိန်း |
| တမ်းပလိတ်:Mara, တမ်းပလိတ်:Mara | သူ၏အရာ၊ သူမဧ့အရာ၊ ယင်းဧ့အရာ | အနည်းကိန်း |
| တမ်းပလိတ်:Mara | ကျနော်ရို့ဧ့အရာ (ကျနော်ရို့ဧ့စွာ) | အများကိန်း |
| တမ်းပလိတ်:Mara | ဇာသူမဆို | |
| တမ်းပလိတ်:Mara | တယောက်တလီ | |
| တမ်းပလိတ်:Mara | တချို့ ... အရာသူတိ | |
| တမ်းပလိတ်:Mara | အရာ၊ အရာသူတိ | |
| တမ်းပလိတ်:Mara | အားလုံး |
ကိုးကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ မရာ at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Mara". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
ပြင်ပလင့်များ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- The Mara people
- Marasaw.com Archived 7 May 2021 at the Wayback Machine.
- Maraland ။ လူများစကားပြောမာရာဘာသာစကားဧ့အိမ်
- Maraland.org MITCS ဝဘ်ဆိုဒ်
- Lakher ဘာသာစကားဧ့သဒ္ဒါနန့်အဘိဓာန် (၁၉၀၈) ( အိန်တာနက်မော်ကွန်းတိုက် မာစကင်ဖတ်စစ်ဆီးထားရေစာအုပ်)