ယဘိန်းလူမျိုး
| အများစု နီထိုင်ရေ နီရာ | |
|---|---|
| ဗြိတိသျှဘားမား: ပြည်ခရိုင် | |
| ဘာသာစကား | |
| ဗမာ | |
| ကိုးကွယ်မှု | |
| ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ | |
| ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုတိ | |
| အောက်သား |
ယဘိန်းလူမျိုးတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ သမိုင်းတလျှောက် ပိုးခြည်လုပ်ငန်းနန့် ဆက်နွှယ်နိန်ရေ လူမှုရီးအရ အစွန်းရောက်ခရေ လူတန်းစားတရပ် ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့စွာ အောက်သားနွယ်ဝင် အများစုဖြစ်ပြီးကေ၊ အထူးအားဖြင့် ပြည်မြို့နံဘေး ပဲခူးရိုးမတောင်တန်း တလျှောက်ဟိ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ် အပါအဝင် ဒေသများမာ ပိုးမွီးမြူရီးလုပ်ငန်း ဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက်ခကတ်တေ။[၁][၂] ယဘိန်းလူမျိုးတိစွာ စိုက်ပျိုးမြေတိကတောနက်ရာ အရပ်တိသို့ ပြောင်းရွိလာကြရေ ကျေးလက်နေ လူမျိုးများဖြစ်ပြီးကေ၊ ပိုးမွီးမြူရီးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခြင်းကြောင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းဧ့ အဓိကရီစီးကြောင်းမှ ဝီးကွာခကတ်ရရေ။ တောင်ယာ လုပ်ငန်းပိုင်ယှောင် စိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်းတိ၏ နောက်လိုက်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခံရရေ ဒေအလိ့အကျင့်စွာ တဆတ်ဆတ် မှေးမှိန်ကွယ်ပျောက်လားခီရေ။
နာမည်များ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]"ယဘိန်း" ဆိုရေ ဝေါဟာရကို မူလက ပိုးခြည်ရောင်းဝယ်ရီးလုပ်ငန်းမာ လုပ်ကိုင်ရေ အောက်သားတိအတွက်သာ သုံးစွဲခပြီးကေ၊ ချင်းလူမျိုးတိပိုင် အရာတိုင်းရင်းသား လူမျိုးတိအတွက် လုံးဝ အသုံးမပြုခပါ၊၊[၂] အချိန်ကြာလာစွာနန့်တတူ ဒေဝေါဟာရရေ အသုံးမဝင်တော့ဘဲ ပိုးမွီးမြူသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ "ပိုးမွီးသား" ဟူရေ ယေဘုယျဝေါဟာရဖြင့် အစားထိုးခံခရရေ။[၂] "ယဘိန်း" ကို ရံဖန်ရံခါမာ စော်ကားရေအနိန်နန့် အသုံးပြုခကေလေ့၊ ယင်းဧ့ အဓိပ္ပာယ်စွာ ပြောင်းလဲလာပနာ၊ တချို့ကိစ္စများမာ "ကျေးလက်ဆန်သူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ခရေ။[၂]
သမိုင်းကြောင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ယဘိန်းလူမျိုးတိ၏ ယိုင်ကျေးမှုဆိုင်ရေ မူလဇစ်မြစ်ကို စကားအက်စရာတိ ဟိရေ။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများမာ ယဘိန်းတိစွာ မသေချာမရေရာရေ ဇစ်မြစ်ဟိရေ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်ရေ လူမျိုးစုတခုအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီးသား၊ ယင်းရို့စွာ ပိုးထည်ထုတ်လုပ်ရီးလုပ်ငန်းမာ အစိုင်အလာအတိုင်း ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခကတ်တေ။ သီအိုရီတခုအရ၊ ထိုဒေသမာ ပိုးမွီးမြူရီး ယိုင်ကျေးမှုစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာမထွန်းကားမီကပင် ဟိနီလို့ပြီး၊ ဗုဒ္ဓဧ့ သက်ဟိသတ္တဝါရို့အား အသက်မသတ်ရဆိုရေ အဆုံးအမ ကို ယှောင်ရှားလိုခြင်းကြောင့် ယဘိန်းတိစွာ အဓိက ဗုဒ္ဓဘာသာ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှ ဖယ်ခွာခကတ်တေလို့ ယူဆရရေ။ အရာသီအိုရီတခုမာ ယဘိန်းတိစွာ သမိုင်းမှတ်တမ်း အကန့်အသတ်ဟိရေ ဓနု သို့မဟုတ် ထနော့ ပိုင်ယှောင် မထင်ရှားရေ မျိုးနွယ်စုတိ၏ အကပ်အသပ်များ ဖြစ်ကတ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ "ပျောက်ဆုံးနိန်ရေ မျိုးနွယ်စုများ" စာရင်းမာ ပါဝင်နှိုင်ရေဟု ဆိုရေ။[၃]
ယဘိန်းတိစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကတ်ကေလေ့၊ ယင်းရို့အနက်မှ တချို့စွာ ပိုးရစ်ကောင်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ပါဝင်ရေ ပိုးမွီးမြူရီးလုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်ခကတ်ရာ၊ ယင်းလုပ်စွာစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဧ့ ဘဝသံသရာနန့် အကြမ်းမဖက်ရီးဆိုင်ရေ ယုံကြည်ချက်တိနန့် မကိုက်ညီဟု ရှုမြင်ခြင်းခံရရေ။[၃] ယင်းပိုင်ရေ အကြောင်းတိကြောင့် ယဘိန်းတိကို မုန်းတီးခြင်းနန့် သံသယဟိခြင်းရို့နန့် ရှုမြင်ခြင်းခံခရပြီး၊ ယင်းရို့စွာ အထီးကျန်ရေ ကျေးရွာတိမာသာ နီထိုင်ကာ အရာမြန်မာ့ ဒေသန္တရစကားတိနန့် ကွဲပြားရေ ဒေသစကားကို ဖန်တီးတီထွင် ပြောဆိုခကတ်တေ။[၃] ၁၈၉၁ ခုနှစ်မာ ဒေဒေသစကား ကွယ်ပျောက်လားခီရေ။[၃]
လူဦးရွီ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| ၁၉၀၁ | ၂,၂၅၂ | — |
| ၁၈၉၁ | ၂,၁၉၇ | −2.4% |
| ၁၈၈၁ | ၂,၇၁၄ | +23.5% |
| ၁၈၇၁ | ၁,၇၇၄ | −34.6% |
| Source: [၄] | ||
၁၈၈၁ ခုနှစ် သိုင်ခေါင်စာရင်းမာ လူ ၄၃၆ ဦးသာ ယဘိန်းဟု ခေါ်တွင်ရေ ထူးခြားရေ မြန်မာဒေသစကားကို ပြောဆိုကတ်ကြောင်း ဖော်ပြခရေ။[၂] ၁၈၉၁ ခုနှစ်မာ ထိုဘာသာစကားစွာ ကွယ်ပျောက်လားရေဟု မှတ်ယူခရေ။[၂] ပိုးမွီးမြူသူတိနန့် ယင်းရို့၏ မှီခိုသူတိဧ့ လူဦးရွီ မှတ်တမ်းတိစွာ ဒေကျဆင်းမှုကို ထင်ဟပ်စီရေ။ အလုပ်အကိုင်နန့် ယဘိန်းရို့၏ ဆက်စပ်မှု ကွယ်ပျောက်လားရခြင်းကာ တစိတ်တစ်အာဒါးအားဖြင့် ပိုးမွီးမြူရီးရေ လူမှုအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျခြင်းနန့် အရာစိုက်ပျိုးရီး လုပ်ငန်းတိက လွှမ်းမိုးလာခြင်းရို့ကြောင့် ဖြစ်တေ။[၂] အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ ယဘိန်းလူမျိုးတိစွာ ဗမာအုပ်စုအတွင်းကို ပြန်ပနာရောနှော ပါဝင်လားခကတ်တေ။[၅]
ကိုးကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ White, Herbert Thirkell (1923). Burma (in English). The University Press. p. 145.
- 1 2 3 4 5 6 7 Grantham, Stanley George (1917). Report on the 1914-1916 Revision Settlement of Prome District (in English). Office of the Superintendent, Government Printing. p. 177.
- 1 2 3 4 Hardiman, John Percy (1901). Silk in Burma (in English). superintendent, Government printing, Burma. pp. 56–57.
- ↑ Grantham, Stanley George (1923). Burma: Part I. Report (in English). Office of the Superintendent, Government Print., Burma.
- ↑ Webb, Morgan C. (1912). Census Of India 1911 Vol Ix Burma Part - I. p. 261.