လျူရှောင်ဘို
| လျူရှောင်ဘို 刘晓波 | |
|---|---|
.jpg) လျူရှောင်ဘို | |
| ဇာတိနာမည် | 刘晓波 |
| မွီးဖွား | ၂၈ ဒီဇင်ဘာ၊ ၁၉၅၅ ချန်ချွန်း၊ ဂျီလင်နယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံ |
| ဆုံးပါး | ၁၃ ဇူလိုင်၊ ၂၀၁၇ (အသက် ၆၁) Shenyang, Liaoning, China |
| နိုင်ငံလူမျိုး | တရုတ် |
| အဖွဲ့အစည်းဌာန | အော်စလိုတက္ကသိုလ် ဟာဝိုင်ယီတက္ကသိုလ် ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ် |
| ပညာရီး | BA in Chinese (ဂျီလင်တက္ကသိုလ်) MA,PhD (ဘေကျင်းနော်မေတက္ကသိုလ်) |
| ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ဆုတံဆိပ်တိ | ငြိမ်းချမ်းရီး နိုဘယ်ဆု (၂၀၁၀) |
| အိမ်ထောင်ဘက် | Tao Li (ex-wife) Liu Xia[၁] (လက်ထပ် 1996) |
| လျူရှောင်ဘို | |||||||||
| ရိုးယှင်းရေ တရုတ် | 刘晓波 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ရိုးရာ တရုတ် | 劉曉波 | ||||||||
| |||||||||
လျူရှောင်ဘို (တရုတ်အသံထွက် - လျိုရှောင်ပေါ) ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၂၈ ရက်မာ မွီးဖွားခရေ။ သူစွာ တရုတ်လူမျိုး ပညာသျှင်၊ စာရီးဆရာနန့် လူ့အခွင့်အရီး လှုပ်ရှားသူ တဦးဖြစ်ပြီးကေ နိုင်ငံရီး အကျိုင်းသား တဦးလေ့ ဖြစ်တေ။ အကျိုင်းကျခံရနေစဉ် အသည်းကင်ဆာ ရောဂါနန့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လ ၁၃ ရက်မာ ဆီးရုံမာ ကွယ်လွန်ခရေ။
သူစွာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစပြီးကေ လွတ်လပ်သော တရုတ် နိုင်ငံတကာ စာရီးဆရာတိအသင်း စင်တာ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခရေ။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၈ ရက်မာ ရဲတိက လျူအား တရုတ်ပညာသျှင်တိနန့် စာရီးဆရာတိ စုပေါင်းလက်မှတ်ရီးထိုးလို့ တရုတ် အစိုးရသို့ နိုင်ငံရီး အပြောင်းအလဲလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုထားရေ ပဋိညာဏ်စာတမ်း အမှတ် (၈) မာ ပါဝင်ပတ်သက်နီမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခရေ။ သူ့အား ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဂျုန်လ ၂၃ ရက်နိမာ တရားဝင် ဖမ်းဆီးခရေ။ သူ့အား အချုပ်အခြာ အာဏာတည်တံ့ခိုင်မြဲရီးကို ချိုးဖောက်ရန် မြှောက်ပင့်ပီးသည် ဆိုပနာ ယိုးစွပ်ခရေ။ သူ၏ အမှုကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၂၃ ရက်နိမာ စစ်ဆီးခရေ။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာ ၂၅ ရက်မာ သူ့အား တရားရုံးမှ ထောင်ဒဏ် ၁၁နှစ် ချမှတ်ခရေ။ တရားရုံးမှ သူ၏ နိုင်ငံရီး လှုပ်ရှားနိုင်မှု အခွင့်အရီးကိုလေ့ ၂ နှစ်မျှ ပယ်ဖျက်ခရေ။ [၂]
သူစွာ ၂၀၁၀ အောက်တိုဘာ ၈ရက်မာ တရုတ်နိုင်ငံ အခြီခံ လူ့အခွင့်အရီးအတွက် အကြမ်းမဖက် လှုပ်ယှားမှုဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရီး နိုဘယ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခရရေ။ အဂုအကြိမ်မာ သူစွာ ထောင်မားသို့ စတုတ္ထ အကြိမ်မြောက် ဝင်ရောက်သော အချိန်လေ့ ဖြစ်တေ။ [၃]
ငယ်ဘဝနန့် ပညာရီး
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]လျူကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်မာ ဂျီလင်နယ် (吉林) ချန်ချွန်းမြို့ (長春) မာ ပညာတတ် မိသားစုမှ မွီးဖွားခရေ။ သူ၏ အဖေသည် သူ့အား ကျေးလက် နိုင်ငံရီး လှုပ်ယှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်နီရေ မွန်ဂိုလီးယား အထဲပိုင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လားခရေ။ သူစွာ အသက် ၁၉ နှစ် အရွယ်မာ ဂျီလင်နယ်ဟိ ကျေးရွာတရွာမာ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခပြီးကေ နောက်ပိုင်းမာ ဆောက်လုပ်ရီး ကုမ္ပဏီ တခုမာ အလုပ် ဝင်လုပ်ခရေ။
သူစွာ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မာ ဂျီလင် တက္ကသိုလ်မာ ပညာသင်ကြားခပြီး စာပီပညာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရဟိခရေ။ သူစွာ ဘေဂျင်း ဆရာအတတ်သင် တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်မာ ရဟိခရေ။
လျူသည် ဘေဂျင်း ဆရာအတတ်သင် တက္ကသိုလ်၏ စာပီ မဟာဌာနမာ ဘွဲ့ရယားချိန်မာ ကထိကအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခရေ။ သူစွာ ထိုနီရာတွင်ပင် ပီအိတ်ချ်ဒီ ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်မာ ရဟိခရေ။
၁၉၈၀ခုနှစ်များမာ သူ၏ အရေးပါသော စာတမ်းတခု ဖြစ်ရေ "ရွီးချယ်မှုများ အပေါ်ဝေဖန်ခြင်း - သုခုမနန့် လူသားရို့၏ လွတ်လပ်မှုအကြောင်း လီဇီဟောင်းနန့် ဆွေးနွေးခြင်း" ကြောင့် ပညာရီး နယ်ပယ်မာ ထင်ရှား ကျော်ကြား ပါလတ်တေ။ ထိုစာတမ်းသည် ထင်ရှားရေ တရုတ်အတွေးအခေါ်ပညာသျှင် လီဇီဟောင်း၏ အတွေးအခေါ်တိကို ဝေဖန်ထားခရေ။
၁၉၈၈ ခုနှစ်နန့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်များမာ သူစွာ တရုတ်ပြည် အပြင်ဘက်ဟိ ကိုလမ်ဘီယာ တက္ကသိုလ်၊ အော့စလို တက္ကသိုလ်နန့် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်ရို့အမာ ပညာသျှင် အဖြစ် အလည်အပတ် ရောက်ဟိနီခရေ။
၁၉၈၉ ခုနှစ် ထျန်းအန်းမင် စကွဲယား ဆန္ဒပြမှု ဖြစ်ပေါ်နေစဉ် သူစွာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမာ ရောက်ဟိနီခရေ်လေ့ လှုပ်ယှားမှုမာ ပူးပေါင်း ပါဝင်ရန် တရုတ်ပြည်သို့ ပြန်ပါလတ်တေ။ နောက်မာ သူ့အား ဟောင်ကောင်နန့် ထိုင်ဝမ် သတင်းဌာနတိက "ထျန်းအန်းမင် စကွဲယား၏ ကျွင်းကျီ (君子; ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်ရေ ပညာတတ်) ၄ဦး" ထဲက တယောက် အဖြစ် ခေါ်ဝေါ်သမုတ် ခရေ။
လူ့အခွင့်အရီး လှုပ်ယှားမှုများ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]လျူရှောင်ဘိုသည် လူ့အခွင့်အရီးကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခရေ။ သူစွာ တရုတ်အစိုးရအား ယင်းရို့၏ လုပ်ဆောင်မှုတိနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ တာဝန်ယူရန် တိုက်တွန်းခရေ။ တရုတ်အစိုးရရေ သူ၏ အကြမ်းမဖက်သော နိုင်ငံရီး လှုပ်ယှားမှုကြောင့် သူ့အား ဂါတ်သို့ ခေါ်ယူ ဖမ်းဆီးခပြီးကေ အကျိုင်းထောင်သို့ တနားတခါ ပို့ဆောင်ခရေ။ ပထမဆုံး အကြိမ်မာ ၁၉၈၉ခုနှစ် တင်နမင် ရင်ပြင် ဆန္ဒပြမှု ကြောင့် ဖြစ်တေ.
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလမာ လျူရှောင်ဘိုသည် "တော်လှန်ရီးအတွက် ဝါဒဖြန့်မှုနန့် မြှောက်ပင့်ပီးမှု" ကို ကျူးလွန်သည် ဆိုရေ ယိုးစွပ်ချက်ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခရရေ။ ယကေလေ့သော့ တရုတ်အစိုးရရေ သူ့အား ရာဇဝတ်သား တယောက်အနေနန့် အပြစ်ပီးခခြင်း မဟိခဲ့ပါ၊၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမာ သူ့အား တရုတ်ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ဝေဖန်ခြင်းကြောင့် ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှုဖြင့် အလုပ်ကြမ်းနန့် ထောင်ဒဏ် ၃နှစ်ကျခံစီရန် အမိန့်ချခရေ။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မာ ရဲမှ လျူအား သူရီးသားခဲ့ရေ ဆောင်းပါးတိနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ တနားချေတဗွေချေထိန်းသိမ်း ခရေ။ ထိုဆောင်းပါးတိမာ တရုတ်ပြည်ပြင်ပဟိ ဝက်ဘ်ဆာဗာများမာ ထားဟိရေ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်မာ တင်ထားခခြင်း ဖြစ်တေ။
တရုတ်ပြည် ပြင်ပဟိ အဖွဲ့အစည်းတိမာ လျူ၏ လူ့အခွင့်အရီး လှုပ်ယှားမှုတိကို သတိပြုမိရာ သူ့အား ဆုတိ ချီးမြှင့်ခရေ။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မာ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့မှ လျူ၏ လူ့အခွင့်အရီး လှုပ်ယှားမှုတိကို ဂုဏ်ပြုရေ အနိန်နန့် စာနယ်ဇင်း လွပ်လပ်မှုကို ကာကွယ်သူ အဖြစ် Fondation de France ဆုကို ချီးမြှင့်ခရေ။
ပဋိညာဏ် စာတမ်း အမှတ် ၈ ကြောင့် အဖမ်းအဆီးခံရခြင်းနန့် တရားစွဲခံရခြင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ငြိမ်းချမ်းရီး နိုဘယ်ဆု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဆုမရမီ အချိန်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၂၀၁၀ ဂျန်နဝါရီလ ၁၈ မာ လျူကို နိုဘယ်ဆုပီးအပ်ရန် ထိုက်တန်သူ အဖြစ် အများဆုက ဝိုင်းဝန်း သတ်မှတ်ကတ်တေ။ ယင်းသူများမာ ဗားကလပ်ဟေဗယ်၊ ဒလိုင်းလားမား နန့် ဒက်စမွန် တူးတူး ရို့လေ့ ပါဝင်ရေ။ တရုတ်ပြည် နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောခွင့်ရ ပုဂ္ဂိုလ် မကျောင်စူ က လျူကို နိုဘယ်ဆု ပီးအပ်မည်ဆိုခကေ မှားယွင်းလိမ့်မေ ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခရေ။ နိုဇာကော်မတီ၏ အတွင်းရီးမှူး ဂျိုင်ယာ လွန်ဒီစတဒ်က ဆုချီးမြှင့်မှုမာ တရုတ် အတိုက်အခံအင်အားစု၏ ပယောဂ မပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားခရေ။ တရုတ်ပြည်အတွင်းမှာ လျူအား နိုဘယ်ဆုပီးအပ်ရန် အဆိုပြုလွှာကို ဝိုင်းဝန်းလက်မှတ် ရီးထိုးကတ်ကြောင်း နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာက ၂၀၁၀ ခုနှစ် စတ်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်မာ သတင်းပို့ခရေ။
၂၀၁၀ စတ်တင်ဘာ အတွင်းမှာပင် ချက်သမ္မတဟောင်း ဗားကလပ် ဟေဗယ် အပါအဝင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား နိုင်ငံ သက္ကလတ်တော်လှန်ရီးမာ ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုခသော ပုဂ္ဂိုလ် ၃ ဦးရို့က လျူအား နိုဘယ်ဆု ပီးအပ်ရန် ထိုက်တန်ကြောင်း အင်တာနေသျှင်နယ် ဟီရဲ ထရီဗြွန်း သတင်းစာသို့ အိတ်ဖွင့်ပီးစာတစောင် ပီးပို့ခပြီးကေ ဝိုင်းဝန်းတောင်းဆိုမှုကို ခဏအကြာမှာ ပျံ့နှံ့လားခီရေ။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရည်ညွှန်းကိုးကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ Freeland, Chrystia (July 13, 2017). "Statement by Minister of Foreign Affairs following death of Liu Xiaobo" (Press release). Global Affairs Canada. Archived from the original on 8 October 2017. Retrieved 14 July 2017.
- ↑ "刘晓波因涉嫌煽动颠覆国家政权罪被依法逮捕 Archived 30 June 2009 at the Wayback Machine." (Liu Xiaobo Formally Arrested on 'Suspicion of Inciting Subversion of State Power' Charges), China Review News, 24 June 2009.
- ↑ နိုဇာ ငြိမ်းချမ်းရီးဆု လျူရှောင်ဘိုရဟိ (BBC)