သစ်သီးဝလံ

သစ်သီးဝလံ

သစ်သီးဝလံ

သစ်သီးနန့်ဝလံစွာ မတူပါ၊၊ အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးနန့် အအီးပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီး၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရီးမာ အရေးပါရေ လုပ်ငန်းတရပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့သစ်သီးဝလံတိ၊ သစ်သီးဝလံ တိုးတက်ထွက်ဟိရီး အစိုင်အလာတိ။

ဝေါဟာရ

သစ်သီးဝလံဆိုရေ ရခိုင်ဝေါဟာရမာ အသီးနှစ်မျိုးနှစ်စား ပါဝင်နီရေ။ သစ်သီးဟူဆိုရေ သရက်၊ ပိန္နဲ၊ လိမ္မော်၊ အစဟိရေအပင် ကြီးငယ်ရို့ကသီးရေ အသီးကို ယေဘုယျအနိန်နန့် ခေါ်ဝေါ်ကတ်လို့ စပျစ်သီး၊ ဖရဲသီးပိုင်ယှောင် အနွယ်က သီးရေ အသီးရို့ကို ဝလံဟု ခေါ်ကတ်တေ။ နန္ဒရာသီးကိုမူ အနွယ်ပင်မျိုးက သီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အပင်က သီးတွက်နန့် သစ်သီးအမျိုးအစားမာပင် ထည့်သွင်းရလီဖို့။

ရုက္ခဗေဒအရဆိုကေ သစ်သီးဝလံဆိုစွာမှာ အပင်ကြီးက သီးစွာဖြစ်စီ၊ အပင်ငယ်က သီးသည်ဖြစ်စီ၊ အစိနန့်တကွ အစိကိုဆောင်ကြဉ်းထားရေ အစိတ်အပိုင်းတခုလုံးစွာ သစ်သီးဖြစ်လီရေ။ သစ်သီးစွာ ဝတ်မှုန်ကူးယှက်ခြင်းမျိုးနန့် မျိုးတည်ဖို့ အောင်မြင်ရေ အစိလောင်းကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဟု ဆိုရေ။ သန္ဓီအောင်မြင်သဖြင့် အစိအိမ်ဧ့ ပါးလွှာလို့ အစိမ်းရောင်ဟိရေ နံရံစွာ အသီးခွံအဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလှာရေ။

အသီးခွံစွာ အသားတိစွာလေ့ ဟိရေ။ ပျိုင်းတွဲ တွဲနိန်ရေစွာလည်း ဟိရေ။ မာကျောကျောနိန်စွာလည်း ဟိလီရေ။ သစ်သီးတိကို အဓိကကတော့ခါ

• အသားထူအသီးမျိုး၊ *အစိခွံမာသီးမျိုး၊ *ဂန်ဒူးသီးမျိုးဆိုပနာ သုံးမျိုး ပိုင်းခြာထားရေ။

အသားထူအသီးမျိုးမာ အစိကိုဖုံးအုပ်ထားရေ အသားသည်ထူလို့ အရည်လည်းရွှမ်းရေ။ ပန်းသီး၊ လိမ်မ္မော်သီး၊ နွားစားသရက်ရို့စွာ ထိုအမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ ဒေစိခွံမာ သီးမျိုးမာ အပြင်ဘက်ဟိ အသားစွာထူလို့ အရည်ရွှမ်းတတ်ကေလေ့ မက်မုံသီး၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ ရို့ပိုင် အစိကို အခွံမာတထပ် ဖုံးပနာနီတတ်ရေ။ ဂန်ဒူးသီးဆိုလိုစွာကား အစိဆန်စားရရေ အသီးသီးမျိုးနန့် အသီးတောက်မျိုးရို့ ပါဝင်ရေ။

ရုက္ခဗေဒအရ သစ်သီးစစ်နန့် သစ်သီးတုဆိုပနာ ခွဲခြားပြန်ရေ။ သစ်သီး စစ်သား အစိနံရံကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ရေ အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ သစ်သီးစစ်မာ ပဲသီးတောင့်ပိုင် ကွဲအက်ထွက်ရေ အသီးမျိုး နန့် ချယ်ရီ၊ ဗာဒမ်ရို့ ပိုင် အစိခွံမာသီးအစဟိရေ အစိခွဲကွဲမထွက်ရေ အသီးမျိုးဆိုပနာ နှစ်မျိုးနှစ်စား ဟိပြန်ရေ။ သစ်သီးတုဟူစွာကား ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီးရို့ပိုင် ပွင့်ရင်းခံကြီးထွားလို့ အသားထူထဲပနာ ဖြစ်ပေါ်လှာသော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ စတြောဗဲရီသီးစွာလေ့ သစ်သီးတု တမျိုးဖြစ်လီရေ။

လူတိစွာ စားရရေသစ်သီးတိကိုရာ အသိများကတ်တေ။ ယဒါလေ့ မစားရရေ သစ်သီးတိလေ့ အများအပြား ဟိလီရေ။ စားရရေ သစ်သီးအမျိုးနာမည် ရာထောင်မက ဟိရေအနက် အသားစားရရေ သစ်သီးမျိုးလည်း ဟိပြီးကေ အဆန်ကိုရာ စားရရေသစ်သီးမျိုးလည်း ဟိရေ။ သစ်သီးနန့် ဟင်းသီးခြားနားချက်မာ သစ်သီးဝလံရို့ကို မချက်မပြုတ်ဘဲ မူလအတိုင် းစားသုံးနှိုင်ကတ်ရေ။

သစ်သီးဝလံရို့စွာ အနံ့အရသာနန့် သဘာဝအလျောက် ပြည့်စုံကတ်တွက်နန့် သစ်သီးဝလံကို မကြိုက်မကြိုက်သူ အများအပြားဟိရေ။ သစ်သီးဝလံရို့မာ အဓိကပါဟိရေအရာတိကား သကြားနန့် ရီ ဖြစ်တေ။ ယင်းအပြင် အက်ဆစ်နန့် ဗီတာမင်တိပါဟိရာ သစ်သီးဝလံတိကို စားသောက်ပီးခြင်းနန့် ကျမ်းမာရီးနန့် ညီညွတ်နိုင်စီတွက်နန့် သစ်သီးဝလံတိစွာ လူရို့အတွက် အရေးပါရေ အာဟာရတမျိုးပင် ဖြစ်လီရေ။ သစ်သီး စိမ်းစိမ်းလတ်လတ်တိမာ ရီဓာတ် ၇၅ က ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပါဟိတတ်တွက်နန့် အာဟာရဖြစ်စီရေ အထည်ဒြဗ် အများအပြားမပါဟိပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့် ကိုယ်ခန္ဓာတည်ဆောက်ပီးရေ ပရိုတင်း အနည်းအကျိုင်းလှောက်ရာ ပီးနှိုင်ရေ။ အဆီဆိုပနာကားမပါဟိပါ၊၊ သစ်သီးမှည့်တိစွာ အစာကြေလွယ်ရေ။ ယကေလေ့ အခွံနန့် အစိတိကိုမူ စွန့်ပစ်သင့်လီရေ။ သစ်သီးဝလံတိက ရဟိနှိုင်ရေ အာဟာရဓာတ်တိကား ဗီတာမင်တိ၊ သတ္တုဓာတ်တိနန့် အက်ဆစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။ ယင်းရို့စွာ လူရို့ ကျမ္မာသန်စွမ်း'အသက်ရှည်ရီးအတွက် ထိန်းပီးကတ်လီရေ။

သစ်သီးတိမာ အများဆုံး ပါဟိတတ်ရေ ဗီတာမင်စီစွာ အရင်လားသွားဖုံးတိကို ကြံ့ခိုင်စီပနာ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွက်လက်ပေါ့ပါးစီရေ။ ဂန်ဒူးသီးမျိုးမာ ပါဝင်ရေ တချို့ သစ်သီးတိမာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း၊ မျက်စိ ကြက်မျက်သင့်ခြင်းရို့က တွန်းလှန်ကာကွယ်နှိုင်ရေ ဗီတာမင်အေ ပါဟိရေ။ တချို့သစ်သီးမျိုးမာ အာရုံကြောရို့ကို ထိမ်းပီးရေ ဗီတာမင် ဘီ ၁၊ ကိုယ်ခန္ဓာဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စီသော ဗီတာမင် ဘီ ၂၊ ရို့ ပါဝင်ရေ။ သစ်သီးဟူသမျှစွာ ကယ်လစီယမ်၊ ဖွစဖောရပ်၊ သံဓာတ်ရို့ ပါဝင်ရာသွီးစင်ကြယ်ကောင်းမွန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်ခြင်းရို့ကို အားပီးရေ။ သစ်သီးတိမာ ပါဝင်ရေ အရည်နန့် အဖတ်တိစွာ ကိုယ်ခန္ဓာမာဟိ အဆိပ်တိ၊ အညစ်အကြီးများ စွန့်ထုတ်ပစ်ရာမာ များစွာ အကူအညီပီးလီရေ။

အာဟာရဖြစ်စီရေ သစ်သီးဝလံတိကို လေးမျိုးခွဲခြားနှိုင်ရေ။ ယင်းရို့မာ

• (၁) ပန်းသီး၊ သစ်တော်၊ နှပျိုးအစဟိရေ ပဘိယိုပါလို့ အားဖြစ်စီပြီးကေ ဝမ်းသက်စီတတ်ရေ အသီးမျိုး၊ *(၂) စပျစ်သီး၊ ရက်စဗဲရီ

စရေ သတ္တုဓာတ်ကြွယ်ဝလို့ ကျောက်ကပ်နန့်အာရုံနာဗ်ကြောတိကို အားပီးရေ ဗဲရီဟုခေါ်သောစိများ၊ ခွံပျော့သီးမျိုး၊

• (၃) လိမ်မော်၊ ရှောက်စရေ အယ်လကလိုင်ဓာတ်ပါလို့ အစာကြေလွယ်သော အသီးမျိုးနန့်
• (၄) စွံပလွန်၊ ဆီးသီးရို့ကဲ့သို့ အလွန်ခွန်အားဖြစ်စီပြီးကေ ဓာတ်မှန်စီရေအသီးမျိုးရို့

ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံရို့စွာ စားသုံးသူရို့အား အာဟာရဖြစ်စီလို့ ကျမ်းမာရီးနန့် ညီညွတ်စီကာ ရောဂါရို့ကို တွန်းလှန်နိုင်စွမ်း ပီးရေပြင် အစိတိကို ပြန့်ပွားစီခြင်းနန့် အပင်မျိုးပျံ့နှံ့မှုကို လည်းဆောင်ရွက်ရေ။ အသီးက အစိတိစွာ လီထခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ ရီကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ တိရစ္ဆာန်တိကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ လူရို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ အသီးပေါက်ကွဲပနာ မျိုးပျံ့နှံ့ကတ် လီရေ။

အင်သီး၊ သစ်စီးသီးရို့စွာ လီအဟုန်စီးပနာ ပါလားနိုင်ဖို့ အတောင်ပိုင် အစိတ်အပိုင်းတိ ပါဟိရေ။ အင်သီးမာ အတောင်အရှည်နှစ်ခုပါလို့ သစ်စီးသီးမာ ရိုးတံနန့် ဆက်ပနာ အတောင်ငါးခုပါရေ။ လီတိုက်ခတ်လို့ ယင့်အသီးတိကြွီရေအခါ မြီထက်သို့ ဗြုန်းခနဲ မကျဘဲ လီအဟုန်နန့် အင်တန်ဝီးဝီးသို့ ရွင့်ပါလားကတ်တေ။ ပိတောက်သီးမာ အမြှေးပါးပိုင်ယှောင် ဖီးအသားစွာ ဝိုက်ပနာ တည်ဟိလို့ ကြောင်လျှာစိနန့် ဒန့်သလွန်စိရို့မာ စက္ကူပိုင်ပါးလွှာရေ အတောင်တိ ဟိတွက်နန့် လီထရာသို့ ရွင့်ပါနှိုင်ကတ်ရေ။ တချို့အသီးတိမာမူလီတိုက်ရာသို့ ရွင့်ပါနှိုင်ရေ အမွီးတိဟိ လီရေ။

ရီစပ်မာ ပေါက်ရောက်ရေ အပင်တိ၊ သို့မဟုတ် ရီမာ ပေါက်ရောက်ရေ အပင်တိက အသီးတိစွာ ရီထက်မာ ပေါလောမျိုးပါလားကတ်တေ။ ယင်းပိုင်နန့် အပူပိုင်းဇုန် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မာ အုန်းပင်တိ ပေါက်ရောက်ကတ်လီရေ။

တချို့အသီးတိ၏ အစိတိစွာ တိရစ္ဆာန်ရို့၏ ကိုယ်မာတွယ်ကပ်လို့ပါနှိုင်ရေ ချိတ်ပိုင် စူးကောင် အချွန်လည်းကောင်း၊ အစီးတိ ဖြစ်ဖြစ်ပါဟိရေ။ စုတ်ဖွားသီးနန့် သမင်မွီးသီးရို့စွာ ယင်းပိုင်အနိန်နန့် မျိုးစိတိ ပျံ့နှံ့ကတ်တေ။ ရှဉ့်၊ ကြွက်၊ လင်လုပ်အစဟိရေအကောင်တိစွာ အသီးနန့် အစိကို စုဆောင်းလှောင်ထားကြသဖြင့်လည်း မျိုးစိပျံ့နှံ့ရရေ။ မြီစီး၊ ကျုတ်နစ်များထက်တို့ ကျရောက်သောအစိချေတိ စွာ ကျီးငှက်တိ၏ ခြီထောက်တိမာ ကပ်ပါလားလို့ နီရာ အဝှမ်းသို့ မျိုးစိတိ ရောက်ဟိရလီရေ။ လူရို့စွာလေ့ သစ်သီးဝလံတိကို တနီရာက တစ်နီရာသို့ သယ်ဆောင် စားသုံးကတ်ခြင်းနန့် မျိုးစိများပြန့်ပွားကတ်လီရေ။

တချို့အသီးတိစွာ ခြောက်လာရေအခါ အသီးခွံကွဲပနာ အထဲက အစိတိ အဝီးကိုစဉ်ထွက် ကတ်တေ။ သစ်ကတိုးသီးစွာ ယင်းပိုင်သော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ စဉ်ထွက်ရေ အစိတိစွာ အဝီးကိုရောက်ဟိရာ မျိုးပျံ့နှံ့လီရေ။

ရှိးရှိးက လူရို့စွာ သစ်သီးဝလံ တိကို တလိတမန် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေဆိုပနာ မဟိခပါ၊၊ အလိကျပေါက်အပင်တိက ရာသီအလိုက်သီးသော အသီးတိကိုရာ ခူးဆွတ်စားသုံး ခကတ်တေ။ နောင်အခါမှရာ ပြည်သူသုံး လောက်ငှရုံမျှ စိုက်ပျိုးလာကရာက သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို တစတစတိုးတက် ချဲ့ထွင်လှာကတ်တွက်နန့် လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာလီရေ။

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ ရီမြီနန့် ရာသီဥတုကို လိုက်လို့ သစ်သီးဝလံရို့ကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ တိုင်းပြည်တိ ပေါ်ပေါက်များပြားလာရေ။ သစ်သီးဝလံ စိုက်ပျိုးရီးစွာ လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာစွာနန့်အညီ သစ်သီးခြံ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူရို့စွာ ကမ္ဘာဦးက ဟိခရေ သစ်သီးမျိုးရို့နန့်သာ မတင်းတိမ်မရောင့်ရဲကတ်ဘဲ မျိုးစပ်စိုက်ပျိးခြင်းရို့ကို လည်းပြုခကတ်တေ။ ယင်းပိုင် မျိုးစပ်ယူခြင်း၊ အခွံပါးရေ အသီး၊ စူးမပါရေ အသီး၊ အစိနည်းရေ အသီး၊ အဆင်း ပိုလှရေ အသီး၊ ပိုပြီးကေထွားကြိုင်းရေ အသီးတိဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခလို့ သစ်သီးအမျိုးနာမည်တိ ပိုပြီးကေများ ပြားပါလတ်တေ။ ယကေလေ့ အထူးဂရုထူလို့ ပြုစုစိုက်ပျိုးရေ မျိုးပင်တိနန့်မျိုးသန့်ထားရေ အပင်တိစွာပင် အစိစိုက်ခြင်းနန့် မျိုးပွားယူရေအခါ မူလအရိုင်းပင်ဧ့ ဇာတိလက္ခဏာတိ ပြန်ပနာ ပေါ်လှာတတ်ရေ။ ယင်းခါ ယင်းပိုင်အပင်တိ ပြန်ရိုင်းမလားစီဖို့ တီထွင်ကြံဆခရေ အကိုင်းဆက် စိုက်ပျိုးခြင်းနန့် ယင့်အခက်အခဲကို အောင်မြင်နှိုင်ကြောင်း တွိကတ်ရလီရေ။

ရှိးက သစ်သီးတိကို ယင်းရို့ထွက်ဟိရေ ဒေသမာရာ စိမ်းစိမ်းလတ်လတ် စားသုံးကတ်ရရေ။ ဂုချိန်ခါမာ ကကောင်းမြန်ဆန်ရေ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးစံနစ်နန့် အအီးခန်းတိနန့် တာရှည် လတ်ဆတ်နီအောင် ထားနှိုင်ရေ စံနစ်တိ ပေါ်ပေါက်လာရေ ကျေးဇုကြောင့် သစ်သီးမျိုးစုံကို ကမ္ဘာအနှံ့ လတ်ဆတ်စွာ စားသုံးနှိုင်ကတ်အောင် တင်ပို့ကတ်တေ။ ယင်းအပြင် ရာသီမရွီး၊ အချိန်မရွီး ရနှိုင်ရေ စည်သွတ်သစ်သီး၊ သစ်သီးခြောက် ၊ သစ်သီးဝလံက ပြုလုပ်ရေ အဖျော်ယမကာတိကိုလည်း ပိုပြီးကေ ပိုပြီးကေ သုံးစွဲလှာကတ်လီရေ။ ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဇုန်ဒေသကလည်းကောင်း၊ မြီမြင့်ပိုင်းဒေသကလည်းကောင်း သစ်သီးများထွက်ဟိရာ အပူပိုင်းဒေသထွက် ကျော်ကြားပနာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရီးမာ အရေးပါရေ သစ်သီးတိကို အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ နှပျိုး၊ အုန်း၊ သရက်နန့် နာနတ်ရို့ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့နောက် ဒုတိယတန်းစား အရေးပါရေ သစ်သီးတိမာ ကိုကိုး၊ သင်္ဘော၊ ဂေါ်ရင်၊ သီဟိုဠ်သရက် အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။

သစ်သီးဝလံလောကမာ ပိုပြီးကေ ထင်ရှားကျော်ကြားရေ အသီးတိမာ မြီမြင့်ပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ဖြစ်ကတ်လို့ ယင်းရို့မာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီး၊ မက်မုန်သီး၊ တည်သီး၊ အဟောင်းသီး၊ စွံပလွန်သီး၊လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဘေရီ၊ ရှောက်၊ သံပရာအစဟိစွာရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်ပြန့်ရေ တိုင်းပြည်တိ မာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုစွာ ထိပ်ဆုံးဖြစ်တေ။ ရာသီဥတု ရီမြီအနိန်အထား အမျိုးမျိုးဟိတွက်နန့် ကာလဒေသအလိုက် သစ်သီးဝလံ အမျိုးမျိုးကို မြီယာဧကပေါင်း ကဋီကုဋာနန့် ချီလို့ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးတိသာမက အပူပိုင်းဇုန်သစ်သီးတိကိုပါ နည်းအမျိုးမျိုးနန့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်ရာ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်ပနာဟိရေ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုစွာ သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်းအကြားမာ တည်ဟိတွက်နန့် နိုင်ငံအတွင်းမာလည်း မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်တိ အမြောက်အများဟိပြီကေ မီးရထား၊မော်တော်ကားလမ်းကောင်းတိ နန့် ပြည့်စုံပနာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးလွယ်ကူခြင်း၊ အအီးခန်းတိထားနိုင်တွက်တာနန့် အချိန်ရာသီမရွီး သစ်သီးဝလံအမျိုးမျိုးကို ရနိုင်ခြင်းရို့ကြောင့် သစ်သီးဝလံလုပ်ငန်းမာ အမေရိကန်နိုင်ငံစွာ ရှိ့ပြေးဂေါင်းဆောင် ဖြစ်ခလီရေ။ တချို့တိုင်းပြည်တိမာ ခြောက်သွိ့ရေ ဒေသတိမာပင် ရီသွယ်စံနစ်နန့် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို လုပ်ကိုင်ကတ်ရရေ။ ကနေဒါနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အာဂျင်တီးနားနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မာ ယင့်စံနစ်နန့် စိုက်ပျိုးရရေ သစ်သီခြံကြီးတိ ဟိလီရေ။

ကမ္ဘာမာ အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ သစ်သီးဝလံရို့မာ ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီး၊ လိမ္မော်၊ ကျွဲကော၊ ရှောက် ၊ နှပျိုး၊ စပျစ်သီးရို့ဖြစ်တေ။ ပန်းသီးစိုက်ပျိုးရေ တိုင်းပြည်တိကို အသီးထွက် အနည်းအများ အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဆိုဗီယက် ရုရှား၊ ပြင်သစ်၊ ဂရိ၊ ဗြိတိန်၊ ကနေဒါနန့် ဩစတြေးလီးယား ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

သစ်တော်သီးစိုက်ပျိုးရီး ကြီးကျယ်ရေ တိုင်းပြည်တိကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဆိုဗီယက်ရုရှာ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလီးယား၊ ဂရိဗြိတိန်နန့် တောင်အာဖရိကရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။ လိမ္မော်၊ ရှောက်၊ ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး ၊ကျွဲကောရို့မာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး၊အီတလီ၊ ပါလက်စတိုင်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဩစတြေးလီးယားနန့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတိက မကန်မကန်ထွက်ဟိရေ။ စားပွဲတင် စပျစ်သီးတိကို မကန်မကန်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ ဗူလဂေးရီးယား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အီတလီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ အယ်လဂျီးရီးယားနန့် အာဂျင်တီးနားရို့ဖြစ်တေ။ စပျစ်သီးဝိုင်အရက်တိကို ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ စပိန်၊အယ်လဂျီးရီးယား၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မှ ထုတ်လုပ်လီရေ။

စပျစ်သီးခြောက်၊ ဆီးသီးခြောက်အစဟိစွာရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဂရိ၊ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့၏ အရေးပါရေ ထွက်ကုန်တိ ဖြစ်ပနာ တူရကီနိုင်ငံကလည်း အသင့်အတင့်ထွက်လီရေ။ အပူပိုင်းဇုန် သစ်သီးတိအနက် အရီးအပါဆုံးသော နပျိုးသီးကို ဟာဝိုင်ရီကျွန်းစု၊ အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဗားကို၊ ကျူးဗား၊ကနိန်ရီကျွန်းစု၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ အက်ကွာဒေါ၊ ဗရာဇီး နိုင်ငံရို့မာအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ရေ။ အုန်းသီးကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရေ ဒေသတိမာ မလ္လာယုမော်မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနန့် ပိုလီနီရှားရို့ဖြစ်ပနာ အမေရိကတိုက်အပူပိုင်းဇုန် ဒေသတိကလည်း အမြောက်အများထွက်ရေ။

နွားစားသရက်သည်အပူပိုင်းဒေသတိမာ အမြောက်အများထွက်ဟိကေလေ့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် ကြီးကြီးကျကျယ် စိုက်ပျိုးသောနိုင်ငံမာ အိန္ဒိယတနိုင်ငံတည်းရာ ဟိလီရေ။ နန္ဒရာသီးကိုလေ့ အပူပိုင်းဒေသတိမာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နှိုင်ရေ။ ယကေလေ့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ စည်သွတ်နာနတ်တိကိုအသုံးများလို့ ထိုလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိမာ ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ မလ္လာယုမော်နန့် ကွင်းစလန်ပြည်နယ် (ဩစတြေးလီးယား) ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံတိကိုစိုက်ပျိုးရာမာ စိုက်ပျိုးဖို့ အပင်နန့် သင့်လျော်သော ရီ၊ မြီ ၊ ရာသီဥတုဟိဖို့ဒေသကို ပထမဆုံး ရွီးချယ်ရရေ။ စိုက်ပျိုးဖို့ဒေသမာ မြီဩဇာကောင်းမွန်လို့ ရီမဝပ်ဖို့ နီရာမျိုးကို ရွီးချယ်ရဖို့။ သစ်သီးခြံ စတင်ပနာမပျိုးမီ တနှစ်၊ နှစ်နှစ်ခန့်က ကြိုတင်ပနာ စိုက်ပျိုးခင်းတိမာ အပင်များပျိုးယူရရေ။ ယပြီးနောက်မှ စိုက်ပျိုးခင်းတိသို့ ပြောင်းရွိပြီးကေ တပင်နန့် တပင် သင့်တော်ပိုင်ခွာလို့ စိုက်ပျိုးကတ်ရရေ။ ခြံမြီကို မြီဩဇာ ထက်သန်အောင်ပြုလုပ်ရာမာ တချို့ဒေသတိမာ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်တိကို ခြံမြီနီရာတိမာ ကျောင်းပီးပြီးကေ ယင်းရို့စွန့်ပစ်ရေ အညစ်အကြီးတိကို မြီဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးပင်စိုက်ပျိုးရေ နီရာတိုင်းမာ အဖျက်ပိုးတိနန့် မှိုရောဂါတိ ကျတတ်လီရာ ယင်းရို့ကို ဆိုင်ရေစိုက်ပျိုးရီးပါရဂူတိ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ သင့်တော်ရာဆီးရည်နန့် ဆီးမှုန့်တိနန့် ပက်ဖျန်းပီးရရေ။ နိုင်ငံကြီးတိဟိ သစ်သီးခြံကြီးတိမာ သစ်သီးစိုက်ပျိုးသူရို့စွာ ကိုယ်ရို့ခြံက ပထမတန်းစား အသီးထွက်ဟိနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကတ်လို့ အဖျက်ပိုးနန့် ရောဂါတိကိုကြိုးစားတိုက်ဖျက် တွန်းလှန်ကတ်တေ။ ဆီးတိ ပက်ဖျန်းရာမာ ဘူးသီးပိုးရရေ ဆီးဖျန်းကိရိယာ၊ လက်လှည့်ဆီးဖျန်းစက်၊ သို့မဟုတ် ဆီးဖျန်းအင်ဂျင်စက်နန့် အပင်တိကို ဆီးဖျန်းပီးရရေ။ ခေတ်မှီရေ သစ်သီးခြံကြီးတိမာတော့ခါ ဆီးပက်ဖျန်းဖို့အတွက် လီယာဉ်ပျံတိကိုပင် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးကောင်းရဟိရီးအတွက် အပင်တိကို ဆီးပက်ဖျန်းပီးရ ယင့်နည်းတူ ဂရုတစိုက်ဆောင်ရွက်ပီးရရေ အလုပ်တခုမာ အပင်မှ အကိုင်းအလက်တိကို ချိုင်ပီးရခြင်းဖြစ်တေ။ စံနစ်တကျ ချိုင်ပီးခြင်းစွာ အပင်တိကို အားသစ်တက်လာစီရေ။ ညပ်နိန်ရေ အကိုင်းအခက်တိကြောင့် အသီး နန့် တကွ အရာအစိတ်အပိုင်းတိစွာ လောင်းအရိပ်ကျနီရာမှ အလင်းရောင်ကို ရဟိနှိုင်လာ ကတ်တေ။ ဆွီးနိန်ရေ အကိုင်းတိ ကို ခုတ်ထွင်ပေးကေစိမ်းလန်းနိန်ရေ အရာအကိုင်းတိကို အဆွီးလာခြင်းမှ ကာကွယ်ပီးရာရောက်ရေပြင် အပင်ကို အန္တရာယ်ပြုရေ ပိုးမွှားရို့၏ အသိုက်အအုံကိုလေ့ တပြိုင်တည်း ဖျက်ဆီးပီးပိုင်ဖြစ်တေ။ စွန့်ပယ်ထားရေ အပင်တိကိုပင် စံနစ်တကျချိုင်ပီးပြီးကေ ကောင်းစွာပြုစုပီးပါက အသီးတိ ထပ်မံပနာ သီးလာနိုင်လီရေ။ အီးသောဒေသတိမာ သစ်သီးတိ၏ဆိုးရွားရေ အန္တရာယ်တခုမာ ဆီးနှင်းပင်ဖြစ်တေ။ ထိုဒေသတိမာ ဆီးနှင်းကျရောက်ရေအကြောင်းကို လေဒီအိုမှ သတင်းကျေညာလိုက်ကေ ဟင်းခင်းမှူးရို့စွာ ကိုယ်ရို့ အဖိုးတန်အပင်တိ မပျက်မစီးရယောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတိကို ပြုလုပ်ကတ်ရရေ။ တချို့ သောသစ်သီးခြံကြီးတိမာ ပိုက်လုံးတိကို မြီအောက်မာမြုပ်လို့ အအီးဓာတ်လွန်ကဲရေ အချိန်မာ ရပူတိ လွှတ်ပီးကတ်ရရေ။ တချို့ခြံတိမာတော့ခါ ဆီနန့်ဖြစ်စီ၊ ကျောက်မီးသွီးနန့်ဖြစ်စီ မီးဖိုပီးကတ်ရရေ။ အပူတိုက်ပီးရရေအလုပ်ရေ အလွန်စရိတ်ကြီးကေလေ ရေရှည်အတွက်ကြည့်ကေ တွက်သားကိုက်ကြောင်း၊ အပူတိုက်မပီးရေ ခြံတိထက် အမြတ်အစွန်းပိုကြောင်း တွိရလီရေ။

သစ်သီးတိကို အချိန်မီဆွတ်ခူးခြင်း၊ စံနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ခြင်း ရို့ကို ဆောင်ရွက်နှိုင်ပါမ ယင်းရို့၏ နှစ်လိုဖွယ်အရသာကို အပြည့်အဝခံစားနှိုင်ကတ်ရရေ။ ဝီးလံသောအရပ်သို့ တင်ပို့ရဖို့ သစ်သီးတိကို မှည့်စပြုချိန်မာ ဆွတ်ခူးကတ်ရလို့ ယင်းချိန်မာ စကေ မာနိန်သိမ့်ပါ့စီ ဈီးသို့အရောက်မာ ရောင်းပန်းလှလှနန့် စားသုံးဖို့ အဆင်သင့် အခြီအနီဖြစ်လားရေ။ ဆွတ်ခူးစဉ် စိမ်းလွန်းကေလည်း အရသာညံ့ဖျင်းတတ်လို့ မှည့်မှ ခူးပြန်ကေလေ့ အမှည့်လွန်ကာ ပုပ်သိုးလားနှိုင်ရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော နိုင်ငံကြီးတိမာ အသီးဆွတ်ရန်သင့် မသင့် စမ်းသပ်သော ကိရိယာကို အသုံးပြုကတ်တေ။ အသီးဆွတ်စဉ် အကိုင်အတွယ် ကြမ်းက သစ်သီးပွန်းပြီး ပုပ်လားနှိုင်တွက်နန့် အကိုင်အတွယ် သတိထားရရေ။ ခေတ်မီ သစ်သီးခြံကြီးတိမာတော့ခါ သီးသန့်တံချုတံတိကို အသုံးပြုကတ်လို့ သစ်သီးကိုင်တွယ်သူတိစွာ လက်အိတ် စွတ်ထား ကတ်ရလီရေ။

သစ်သီးတိကို အကောင်းအညံ့ဆိုပနာ အမျိုးအစား ခွဲခြားထုတ်ရာမာလည်း ခေတ်မီစံနစ်တိ အသုံးပြုကာ ကကောင်းတိုးတက်လာရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်ကြီးတိမာ သစ်သီးအမျိုးအစား ခွဲခြားရီး ဥပဒေတိကိုပင် ပြဋ္ဌာန်းထားလီရေ။ သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးတင်ပို့ ရာမာလည်း အယင်ကထက် ဂရုတစိုက် ဆောင်ရွက်ကတ်ရရေ။ သစ်သီးတိကို မခူးခင် အပင်ထက်မာ ဟိစဉ်က ပိုးသတ်ဆီးတိ ပက်ဖျန်းထားတွက်နန့် သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးခြင်းမပြုခင် သစ်သီးတိကို ဆီးကြောပစ်ရသိမ့်ရေ။ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရေအခါ သစ်သီးတိကို သင်္ဘောဟိ အအီးခန်းတိမာ ထည့်လို့ ပို့ဆောင်ကတ် ရရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်ရေ တချို့တိုင်းပြည်ကြီးတိမာတော့ခါ သစ်သီးတင် အထူးသင်္ဘောကြီးတိကိုပင် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

၁၉၃၃ ခုနှစ် အသီးအနှံထွက်အစီအစာခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံမာ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေ ဧကပေါင်း ၄၄ဝဝဝဝ ဟိရေဟု သိဟိရလီရေ။ ယင့်ထဲက ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မိုးများရေ ဒေသတိမာ ဟိကတ်လို့ သစ်သီးအထွက်များဆုံးဒေသစွာ တနင်္သာရီတိုင်းဖြစ်လီရေ။

တနင်္သာရီတိုင်းမာ သစ်သီးအပင်ကကောင်းအမျိုးစုံစွာ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းနှိုင်ရေ ရီ၊ မြီ နန့် ရာသီဥတု ဟိလီရေ။ ထိုဒေသမှ အဓိကထွက်ရေ သစ်သီးတိမာ သရက်၊ မင်းကွတ်၊ ဒူးရင်း၊ မရမ်း၊ မာလကာ၊ မော်လမြိုင်ကြက်မောက်၊ နှပျိုး၊ သီဟိုဠ်သရက်၊ နာနတ်၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ကျွဲကော၊ ဥသျှစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လို့ ပေါင်သီး၊ သကြားသီး၊လိမ္မော်၊တောကြက်မောက်၊ ဒူးရင်းဩဇာ ရို့လေ့ အသင့်အတင့် ထွက်ဟိလီရေ။

ဧရာဝတီနန့် ပဲခူးတိုင်းရို့မာ တနင်္သာရီတိုင်းလောက် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်ထွန်းလိ မဟိချေ။ ယင်းဒေသရို့မှ အဓိကထွက်ရေ သစ်သီးတိမာ သရက်၊ မရန်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ဖြစ်ကတ်လို့ မြောင်းမြနန့် ပုသိမ်ခရိုင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိမာ သီဟိုဠ်သရက်ပင်တိကို တွိရရေ။ မိုးနည်းရေ ပြည်နန့် သာယာဝတီခရိုင်တိက ဩဇာသီးနန့် လိမ်မ္မော်သီးရို့ထွက်လီရေ။ ရခိုင်တိုင်းစွာ တနင်္သာရီတိုင်းနည်းတူ မိုးရီချိန် ဟိပြီးကေ သရက်၊ မရမ်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ အမြောက်အများ ထွက်ရေ။ တောကြက်မောက်နန့် သီဟိုဠ် သရက်ပင်ရို့ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ တွိရ ရေ။ ယကေလေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီး အခက်အခဲတိကြောင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ခြင်း အလွန်တရာနည်းပါးလီရေ။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မိုးအလွန်ပါးတွက်နန့် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီး မဖြစ်ထွန်းလှပါ။ ယကေလေ့ မြီဩဇာကောင်းပနာ ရီသွင်းစိုက်ပျိုးနှိုင်ရေ မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ သရက်မြို့နန့် မုံရွာခရိုင်တိမာမူ သစ်သီးဝလံအထွက်ကောင်းရေ။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံထွက် သစ်သီးဝလံတိမာ သရက်၊ နှပျိုး၊ မရန်း၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ရှောက်၊ သင်္ဘော၊ ဝရာဇ်သီးနန့်ဆီးသီးရို့ဖြစ်ကတ်လို့ တည်သီး၊ဩဇာသီး၊ သင်္ဘောဩဇာနန့် စပျစ်သီးရို့လေ့ အနည်းအကျိုင်းထွက်ရေ။ ဗန်းမော်မြို့အနီးမာ တရုတ်တည်သီးနန့် တရုတ် ဆီးသီး ခေါ် တရုတ်စုတ်ဖွားသီး ရို့ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းလီရေ။

သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်နန့် စတော်ဇာရက်ီခြံတိကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို ပိုပြီးကေ လုပ်ကိုင်လှာကတ်ရာ သစ်တော်သီး၊ ရှောက်ချိုသီးတိ၊ ပိုပြီးကေ ထွက်ဟိလာခလီရေ။ မြန်မာနိုင်ငံမာ ရန်ကုန်လူထုစွာ သစ်သီးဝလံကို အများဆုံးစားသုံးကတ်ကြောင်း တွိရရေ။ ရန်ကုန်မြို့ကို တင်ပို့ကတ်တေ သစ်သီးဝလံတိနန့် ထွက်ဟိတင်ပို့ကတ်တေ ဒေသအရပ်ရပ်ရို့မာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လီရေ။ ရန်ကုန်မြို့ကိုရောက်ဟိလာရေနပျိုးသီးရို့စွာ ဟင်္သာတနန့် ပုသိမ်နယ်တိ အထဲဟိ ယုံစလင်းနန့် မက္ကလာစုရို့မှ တင်ပို့ခြင်းဖြစ်တေ။ မုတ္တမနယ်သည် နှပျိုးအထွက်ကောင်းကေလေ့ မှန်မှန်တင်ပို့နိုင်ခြင်း မဟိပါ။ ဖူးကြီး၊ ခမောင်းနား၊ တောင်ငူ၊ ရေတာရှည်ရို့မှာလည်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။

နွားစားသရက်စွာ ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိကလည်း အမြောက်အများထွက်ရေ။ မြစ်ချေ၊ ခမောင်းနားနန့် ကျောက်ဆည် နယ်ရို့ကလည်း ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ကတ်လီရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က ပြည်မားထွက်သရက်တိ တုံးချိန်မာ မဒရပ်နန့် ကာလကတ္တားမှ ဗင်္ဂလားသရက်တိကို နှစ်စိုင် ကျပ်ဖေသာ နှစ်သိန်းဖိုးခန့် တင်သွင်းခလီရေ။ လိမ်မ္မော်သီးတိကို သီပေါနန့် အောင်ပန်း ရို့မှတင်ပို့ ရေ။ ရန်ကုန်ကတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ကို ဖြန့်ဖြူးရရေ။ သီပေါလိမ္မော်စွာ အောင်ပန်းလိမ္မော်ထက် ပိုပြီးကေများလီရေ။ တောင်ငူခရိုင် တောင်ကုန်းဒေသတိနန့် ရွှေကျင်နယ်ကလည်း လိမ္မော်သီး အနည်းအကျိုင်းထွက်ဟိပြီးကေ ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ကတ်လီရေ။

ရှောက်၊ သံပရာရို့ကို မြစ်ငယ်နယ်က အများဆုံး တင်ပို့ပနာ ရွှေကျင်နန့် မုတ္တမမှ ကျွဲကောနန့်သံပရာ အသင့်အတင့်တင်ပို့ရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မရောက်ခင်ခေတ်က အူနီသီးတိကို မလ္လာယုမော်မှ နှစ်စိုင်တင်သွင်း ရလီရေ။ မင်းကွတ်သီးတိကို သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ အစဟိရေတနင်္သာရီတိုင်းဟိခရိုင်တိက တင်ပို့ ခြင်းဖြစ်လီရေ။ ဒူးယိုင်းသီးတိကိုလည်း မော်လမြိုင်၊ သထုံနန့် ထားဝယ်ရို့မှပင် တင်ပို့ကတ်လီရေ။

နန္ဒရာသီးစွာ အောက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသတိမာ အမြောက်အများထွက်ဟိပြီးကေ သျှမ်းပြည်နယ်မာလည်း အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ မြန်မာနာနတ်မျိုးထက် အလုံးပိုကြီး လို့ အရသာပိုကောင်းရေ ကျူးနာနတ်မျိုးကို မော်လမြိုင်ဘက် မာ စတင်စိုက်ပျိုးရာမှ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ တချို့အရပ်ဒေသတိ မာလည်း တိုးချဲ့ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးပနာ ဟိကတ်တေ။ ရာသီအလိုက် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ဟိလာရေ အရာ သစ်သီးတိမာ ရမည်းသင်း၊ ပြည်နန့် သာယာဝတီရို့ဘက်မှ လာရေ ဝရာဇ်သီးတိ၊ ပြည်ခရိုင်ကလာရေ ဩဇာသီး၊ ကျိုက္ခမီနန့် သထုံရို့က လာရေ စုတ်ဖွားသီးရို့ဖြစ် ကတ်တေ။ ဖရဲသီးတိကို ပဲခူးနန့် တောင်ငူဖက်ကလည်းကောင်း၊ ကျောက်ဖရုံသီးတိကို ပြည်မီးရထားလမ်းဘက်ကလည်းကောင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ အုန်းသီးတိကိုထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ အစဟိရေ ကမ်းရိုး တန်းဒေသတိနန့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မြို့တိက တင်ပို့ကတ်ရေ။ ကုန်းကျရေ မြို့တိအနက် ခမောင်းနားနယ်ကရာ အုန်းသီးအမြောက်အများ တင်ပို့နှိုင်ရေ။

မြန်မာနိုင်ငံမာ ပြည်ပထွက်အုန်းတိနန့် မလောက်ငှတွက်နန့် စင်္ကာပူ၊ ကာလကတ္တား၊ မဒရပ်၊ ကိုကိုးကျွန်းရို့ကလည်း တင်သွင်းခရလီရေ။ ပိန္နဲသီးတိကို ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံး ဒေသတိက တင်ပို့ကတ်တေ။ ပဒကာသီးစွာ နိုင်ငံအရပ်ရပ်မာ ထွက်ဟိကေလေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ဖို့ မလွယ်ကူတွက်တာနန့် နီးစပ်ရေ မြို့နယ်တိကရာ အနည်းအကျိုင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ ဆီးသီးတိကို ပြည်မီးရထားလမ်းဟိ မှော်ဇာနန့် ပုတီးကုန်းရို့က ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မန္တလေးမီးရထားလမ်းဟိ ရမည်းသင်း အစဟိရေမြို့တိကပင်ဖြစ်ဖြစ်တင်ပို့ကတ်လီရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ ရှောက်ချိုသီးတိကို အမြောက်အများစားသုံးလာကတ်လို့ ယင်းရို့ကို မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ တောင်ငူ၊ မော်လမြိုင်၊ စစ်တွေ၊ မှော်ဘီခရိုင်တိနန့် သျှမ်းပြည်နယ်တိမာ အမြောက်အများ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်လာ ကတ်လီရေ။

မြန်မာနိုင်ငံမာ သစ်သီးတိကို ပို့ဆောင်ပုံမာ ဩဇာသီး၊ လိမ္မော်သီးအစဟိစွာတိကို ခြင်းနန့်ထည့်ပို့ရာက လွဲလို့ အရာအသီးအနှံအတိကို များသောအားဖြင့် ဂါရီတိ၊ ကားတိထက်မာ အပုံလိုက် ပို့ဆောင်ခြင်း ဖြစ်တေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် သစ်သီးတိစွာ ရန်ကုန်အရောက်မာ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပုပ်သိုး ပျက်စီးကတ်ရလီရေ။

သစ်သီးဝလံ စိုက်ပျိုးရီးမာလည်း အထူးအနိန်နန့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မန္တလေးနန့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်ရို့မာ သရက်နန့် နှပျိုးဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ တချို့မြို့ကြီးများနံဘေးအနားမှ ဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဇာရက်ီနန့် သစ်တော်တိကိုလေ့သော့၊ စံနစ်တကျအကွက် ချပနာ စိုက်ပျိုးပြုစုစနစ်တိ ခေတ်မမီလှ သိမ့်ပါ။ အရာအရပ်ဒေသတိမာ သရက်ခြံ၊ မရမ်းခြံတိစွာလည်း အရာအပင်တိပါ ရောနှောပေါက်ရေ ခြံဟင်းခင်းတိဖြစ်ကတ်လို့ အပင်တိ ကျန်းမာသန်စွမ်းပနာ အသီးထွက်များအောင် မြီတောင်မြှောက်ပီးခြင်း ၊အကိုင်းအခက်ချိုင် ပီးခြင်းရို့ကိုဆောင်ရွက်ခဲလီရေ။ အသီးမျိုးကောင်းရဖို့ ဆောင်ရွက်ခြင်းလေ့မဟိကတ်ဘဲ အပင်က သီးသမျှကို ဆွတ်ခူးစားသုံး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းကိုရာ ပြုခကတ်လီရေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး ခေတ်မာမူ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုး ရီးကို ပြည်ပိုင်အစိုးရတိက ဦးဆောင်အားပီးခြင်း ပြုလာရေ။ သစ်သီးအမျိုးနာမည်တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရီးကိုလေ့ ဆောင်ရွက်လာရေ။ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်တော်ခြံတိကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကတ်လို့ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းတောင်တန်းဒေသ ရို့မာလည်း စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ပနာဟိရေ။ ပုပ္ပါးတောင်တဝိုက်ဒေသတိမာ မျိုးကောင်းလိမ္မော်၊ သစ်တော်၊ စပျစ်၊ ပန်းသီးရို့ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိပြီးကေ ပြည်မားသုံး လောက်ငှအောင်ချဲ့ထွင် စိုက်ပျိုးလားဖို့ ဆောင်ရွက်ပနာ ဟိလီရေ။ သရက်၊ နာနတ် အစဟိစွာရို့ စည်သွတ်ခြင်း၊ အဖျော်ယမကာပြုခြင်း ရို့ကိုလည်း အောင်မြင်စွာထုတ်လုပ်နှိုင်လာလီရာ။

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ သစ်သီးလုပ်ငန်းစွာ ရှိးကထက် အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်ပါလတ်တေ ဆိုရေအချက်ကိုကား ဇာသူလေ့မငြင်းနိုင်ပါ၊၊ ရှေးက အနောက်နိုင်ငံတိမာ ဆောင်းရာသီမာ ပန်းသီးလွဲပြီးကေအရာ သစ်သီးဝလံကိုမစားကတ်ရချေ။ နပျိုးသီးစွာလေ့ ရှားပါးလို့မြို့ကြီးတိမာရာ ရနိုင်ခရေ။ လွန်ခရေအနှစ် သုံးဆယ်လှောက်ထိအောင် စပျစ်သီးစွာ မြန်မာနိုင်ငံမာ အမြင်အတွိရ နည်းပါးပြီးကေ အလွန်အဖိုးတန်လို့ မင်းသုံး သဌီးသုံးသစ်သီးမျိုး ဖြစ်ခရေ။ ဂုချိန်ခါမာရာ အနောက်တိုင်းထွက် သစ်သီးဝလံတိကို အရှိတိုင်းတိမာ အလွယ်ချေ ဝယ်ယူ ရဟိနှိုင်တွက်နန့် အရှိတိုင်းထွက် နွားစားသရက်၊ မင်းကွတ်သီးရို့စွာလည်း အနောက်နိုင်ငံတိသို့ ပေါက်ရောက် ကျော်ကြားပနာ ဟိလီရေ။ [၁]

ကိုးကား

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)