သုတေသန
သုတေသန (အင်္ဂလိပ်: research) ဆိုစွာမာ သိုမှီးစုဆောင်း ရဟိထားရေ ဗဟုသုတများစွာကို တိုးပွားစီရန်အတွက်ရာ ပြုလုပ်ရေ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းဟိပြီးကေ စနစ်ကျသော အလုပ်တမျိုးဖြစ်တေ။[၁] သုတေသနမာ ပြဿနာ (သို့) အကြောင်းအရာတရပ်နန့်ပတ်သက်ပနာ နားလည်မှု ပိုပြီးကေဖြစ်ပေါ်လှာစီရန် သတင်းအချက်အလက်တိကို စုဆောင်းခြင်း၊ စနစ်တကျ စီမံခြင်းနန့် အသေးစိတ် လိ့လာသုံးသပ် စိစစ်ဝေဖန် ပိုင်းခြားခြင်းတိ ပါဝင်ရေ။ သုတေသနလုပ်ငန်းတခုစွာ နယ်ပယ်တခုမာ အတိတ်ကပြုလုပ်ခသော (သုတေသန)လုပ်ငန်းတခုကို ချဲ့ထွင်ခြင်းလည်း ဖြစ်နှိုင်ရေ။ အကြောင်းအရာတရပ် (သို့) ပညာရီးအတွက် ဗဟုသုတအသိပညာတိကို ပိုပြီးကေ ဖွံ့ဖြိုးစီရန် သုတေသနလုပ်ငန်းတိကို အသုံးပြုနှိုင်ရေ။ စမ်းသပ်မှုတိ၊ လုပ်ငန်းစဉ်တိ၊ ကိရိယာတိ၏ ကြောင်းကျိုးခိုင်လုံမှုကို စစ်ဆီးစမ်းသပ်ရန် အယင်ပြုလုပ်ဖူးသော သုတေသနလုပ်ငန်းမှ အစိတ်အပိုင်းတချို့ (သို့) တခုလုံးကို ပုံစံတူ လုပ်ဆောင်နိုင်လီရေ။
(သိပ္ပံပညာရပ်)အသုံးချသုတေသန (applied research) နန့် မတူဘဲ အခြီခံသုတေသန (basic research) ဧ့ မူလရည်ရွယ်ချက်တိမာ လူသားရို့ဧ့ အသိပညာတိ တိုးတက်နိုင်ရီးအတွက် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ လိ့လာစူးစမ်းခြင်း၊ အနက်ဖော်ထုတ်ခြင်းနန့် စနစ်၊ နည်းလမ်းပိုင်းဆိုင်ရေ သုတေသနနန့် ဖွံ့ဖြိုးမှုရို့ ဖြစ်တေ။ သုတေသနပြုရာမာ ချိုင်ကပ်ပုံနည်းလမ်းတိစွာ 'အသိပညာ ဘာသာရပ်တိ' (epistemologies) ထက်မာမူတည်ကာ ချိုင်းကပ်ပုံတိစွာ လူမှုဘာသာရပ်တိ[မှတ်စု ၁] (humanities) နန့် သိပ္ပံဘာသာရပ်တိကြား ကေလည်းကောင်း ထိုတူညီရေ ဘာသာရပ်တိအတွင်းမာကေလည်းကောင်း ကကောင်း ကွဲပြားနှိုင်ရေ။ သုတေသန ပုံစံတချို့ဟိ၏ ။ ယင်းရို့မာ သိပ္ပံ၊ လူမှုဘာသာရပ်တိ၊ အနုပညာ၊ စီးပွားရီး၊ လူမှုဆက်ဆံ၊ လုပ်ငန်းဆိုင်ရေ စီးပွားရီး၊ စျီးကွက်ဆိုင်ရေ၊ ဘဝ၊ နည်းပညာ အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။ သုတေသနလုပ်ဆောင်မှုတိနန့်ပတ်သက်ပနာ သိပ္ပံနည်းကျလိ့လာမှုကို အိန်းဂလိချ်ဘာသာစကားဖြင့် metascience (သို့) meta-research ဟု သုံးနှုန်းရေ။
ဝေါဟာရကေးမြစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]
သုတေသနစွာ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာရာ သုတ (အကြားအမြင်) နန့် ဧသနာ (ယှာမှီးခြင်း) ရို့ကို ပေါင်းစပ်ထားရေ စကားလုံးဖြစ်တေ။[၃]
အိန်းဂလိချ်ဘာသာစကား research စွာ အလယ်ခေတ် ပြင်သစ်ဘာသာစကားမှ "recherche" မှဆင်းသက်လာကာ ရှာဖွီထွက်ခြင်း အနက်ရဟိရေ။ ယင်းစကားလုံးမာလေ့သော့ ရှေးဟောင်း ပြင်သစ်ဘာသာ ဝေါဟာရ "recerchier" မှဖြစ်ပနာ re- နန့် "cerchier" (သို့) "sercher" (ရှာဖွီ) ရို့ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်တေ။ ထိုဝေါဟာရကို အစောဆုံးအသုံးပြုခရေ မှတ်တမ်းမာ ၁၅၇၇ မာ ဖြစ်တေ။[၄]
မှတ်စု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ လူမှုဘာသာရပ်တိဆိုစွာမာ ဒဿန၊ ဂီတ၊ စာပီ၊ အနုပညာဘာသာရပ် အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။
ကိုးကား
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- ↑ OECD (2015). Frascati Manual. The Measurement of Scientific, Technological and Innovation Activities. doi:10.1787/9789264239012-en. ISBN 978-9264238800. Archived from the original on 5 June 2020. Retrieved 19 September 2020.
- ↑ "The Origins of Science Archived 3 March 2003 at the Wayback Machine.". Scientific American Frontiers.
- ↑ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ သုတေသနထုံး၊ စာမျက်နှာ= ၈-၁၀။
- ↑ "Research". Merriam-Webster.com. Merriam-Webster, Inc. Retrieved 20 May 2018.
| ဒေ articleမှာ ဆောင်းပါးတိုတစ်ပုဒ် ဖြစ်ရေ။ ဖြည့်စွက်ရီးသားခြင်းနန့် ရခိုင်ဝီကီပီးဒီးယားကို ကူညီပါ။ |