အားနက် ဟဲမင်းဝေး

အားနက် ဟဲမင်းဝေး

ဒက်တင်တဦး၏ သားဖြစ်တေ အားနက်ဟဲမင်းဝီးရေ ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လ ၂၁ ရက်နိမာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အီလီနွိုင်ပြည်နယ်၊ အုတ်ပတ်မာ ဖွားမြင်ပြီးကေ၊ ထိုနီရာမာပင် ကြီးပြင်းလီရေ။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မာ ထိုဒေသဟိ တန်းမြင့်ကျောင်းမှ နောက်ဆုံးအတန်းကို အောင်မြင်ပြီးရေ အခါမှ ကန်းဆပ်စီးတီးစတား စာစောင်မာ လစိကေချေ သတင်းထောက်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခသိမ့်ရေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းမှာ လူမမာတင် မော်တော်ယာဉ် မောင်းသူအဖြစ် အီတလီနိုင်ငံသို့ လားရောက်ခရေ။ ယင်းပိုင် လူမမာတင် ယာဉ်မောင်းသမားအဖြစ် အတွိအကြုံတိကို မူတည်ပြီးကေ ၁၉၂၆ ခုနှစ်မာလက်နက်တိကို နှုတ်ဆက်ခြင်းခေါ် ဝထုကို ရီးသား ထုတ်ဝီလိုက်ရာ စစ်အကြောင်းနန့်ဆက်စပ်ပြီးကေ ထုတ်ဝီသော အမေရိကန်ဝထုများနက် အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်တေဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရရေ။ ဟဲမင်းဝီးရေပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပဲရစ်မြို့မာ အတန်ကြာ နီထိုင်ခပြီးကေလျှင် စပိန်နိုင်ငံနင့် အာဖရိကတိုက် အထဲ လှည့်လည်လားလာနီထိုင်ခလီရေ။ စပိန်ပြည်မားစစ်ဖြစ်ပွားနိန်ချိန်မာ ဟဲမင်းဝီးရေ စပိန်နိုင်ငံမာ နီထိုင်ဗျာယ်ဟိရာ၊ ထိုပြည်မားစစ် အတွိအကြုံတိကို မူတည်ပနာ ခေါင်းလောင်းထိုးသံ ဇာသူကံကို ရီးသားထုတ်ဝီခ၏။ ထိုစာအုပ်ကို ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်မာ ထုတ်ဝီလိုက်ရေအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်းမာ သူ့အား စာရီးဆရာကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရလီရေ။ သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာ ဖြစ်တေလို့လေ့ ဆိုလီရေ။

ဟဲမင်းဝီးရေ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးနန့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးရို့အကြားမာ အထက်မာ ဖော်ပြခပြီးရေ စာအုပ်တိနန့် အရာနာမည်ကျော် ဝထုများစွာကို ရီးသားခရေ။ သူ၏ လက်ရာတိမာ သူ၏ဘဝ အသေးစိတ်အပိုင်းများ ကဏ္ဍအလိုက် ပါဝင်ခလီရေ။ စစ်၏ဒဏ်ရာဒဏ်ချက် ကြောက်မက်ဖွယ်အကြောင်းကို လက်နက်တိကို နှုတ်ဆက်ခြင်းမာ တကူးတကဖော်ပြထားကာ၊ စပိန်နိုင်ငံ နွားကစပ်သမားတိနန့် တွိဆုံရင်းနှီးခပုံကို အကြောင်းပြုဗျာယ် ညဇာဖက်မာ သီရေခါဝထုကို ရီးသားခလို့၊ နွားကစပ်ပွဲများအကြောင်းကို နီမင်းလည်း ထွက်လှာပြန်ရေအခါ ဝထုမာ တင်ပြထားလီရေ။ အမဲပစ်ခြင်းအကြောင်းကို ကီလီမန်ဂျရို ၏ ဆီးနှင်းများဝထုမာ တွိဟိနှိုင်ပြီးကေ ငါးမျှားခြင်းအကြောင်း ကို ပင်လယ်ပြာနန့်တံငါအိုဝထုမာ အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနိုင်လီရေ။ ထို ပင်လယ်ပြာနန့်တံငါအို ဝထုကို အကြောင်းပြပြီးကေ ဟဲမင်းဝီးရေ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မာ ပူလစ်ဇာဆုကို ရဟိခ၏။ပင်လယ်ပြာနန့်တံငါအိုဝထုမာ ဟဲမင်းဝေးရီးသားခသမျှ ဝထုရို့မာ အကြောင်းအရာအားဖြင့် အရိုးဆုံးဟုပင် ဆိုနှိုင်ရေ။ တံငါအိုတယောက် လောင်းချေနန့် ပိုက်ချထွက်ရာမာ သူမျှော်လင့်ရေထက်ပင် ကြီးမားနိန်ရေငါးကြီးတကောင် ငါးမျှားချိတ်မာ ကပ်ပါလို့ ငါးကြီးနောက်ကို ရက်ပေါင်းများစွာ မျှိုးလိုက်ကာ အသီဖမ်းယူရပုံ၊ ငါးသီကြီးကို တွဲယူလာရာမာ လမ်းတလျှောက် ငမန်းအုပ်ကြီးက လိုက်လံလို့ ငါးသီကြီးကို ကိုက်ဖြတ်ဆွဲယူစားသောက်ကတ်ပုံ၊ ထိုငမန်းအုပ်ကြီးနန့် အကြိတ်အနယ် တိုက်ခိုက်ရပုံ၊ နောက်ဆုံးကမ်းသို့ရောက်ချိန်မာ အလီးချိန်ပေါင် ၁ဝဝဝ ကျော်ဟိရေ ငါးကြီးမာ အရိုးစုလှောက်ရာ ကျန်လီရေကို တွိရလို့ တံငါအိုစိတ်မာ ဇာပိုင်ခံစားရပုံရို့ကို ဖော်ပြထားရေ။ ဝေဖန်ရီးဆရာတိက ဝထုထဲမှ တံငါအို၏ ခံစားချက်ရို့မာ ဟဲမင်းဝီးရေ သူ၏ မအောင်မြင်သောမြစ်ကိုဖြတ်ပနာ တောတွင်းထဲသို့ ဝထုထွက်ပြီးနောက် သူကိုယ်တိုင် ခံစားရရေ စိတ်နီစိတ်ထားရို့ကို ဖော်ပြထားခြင်းပင် ဖြစ်တေဟု ဆိုကတ်လီရေ။

ဟဲမင်းဝီးရေ ၂ဝရာစုနှစ်အထဲ အထူးခြားဆုံးနန့် အထင်ရှားဆုံးသော အမေရိကန်စာရီးဆရာတဦး ဖြစ်တေဟု ဆိုကတ်လီရေ။ ဟဲမင်းဝီးရေ ဘဝစုံခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်ကောင်းခြင်း၊ ဒေသန္တရဗဟုသုတ ပြည့်ဝခြင်းအစဟိရေ အချက်အလက်တိနန့် ပင်ကိုထူးချွန်ခြင်းရို့ကြောင့် ကမ္ဘာကျော် စာရီးဆရာကြီး အဖြစ်သို့ ရောက်ခရေလို့ ဆိုရပေမည်။ ဟဲမင်းဝီးရေ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မာ နိုဇာစာပီဆုကြီးကို ဆွတ်ခူး ရဟိခရေ။ ဟဲမင်းဝီးရေ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လ ၂ ရက်နိမာ သီနတ်ထိမှန် သီဆုံးခ၏။ ဟင်းမင်ဝေး သီဆုံးပုံနန့် ဆက်စပ်ပနာ သတင်းစာကြီး အတိက အမဲပစ်ထွက်ရန် သီနတ်တိုက်ချွတ်နေယင်း မတော်တဆ ကျည်ဆန်ထွက် ထိမှန်သီဆုံးရရေဟု ဖော်ပြကြလို့၊ သတင်းစာကြီးတစောင် ကမူ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ့် သတ်သီခြင်း ဖြစ်တေဟု ဖော်ပြလီရေ။ ဟဲမင်းဝေး ရီးသားခရေ အရာဝထုတိမာ ကျွန်ုပ် ရို့ခေတ်မာ (၁၉၂၄)၊ နိုင်သူ ဇာလေ့ မရ (၁၉၃၃)၊ အာဖရိက တောင်စိမ်းများ(၁၉၃၅) နန့် ဟိပြီးး မဟိခြင်း (၁၉၃၇) ဝထု အစဟိစွာရို့ ဖြစ်တေ။