အောက်ချင်းငှက်
| Hornbill | |
|---|---|
| ရောင်ရင် Buceros bicornis from Mangaon, Raigad, Maharashtra, India | |
| မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း | |
| Unrecognized taxon (fix): | Eucavitaves |
| မျိုးစဉ်: | Bucerotiformes |
| မျိုးရင်း: | Bucerotidae Rafinesque, 1815 |
| မျိုးစုတိ | |
|
14, see text | |
အောက်ချင်းငှက် စွာ ကိုရေစီအီး ဖောမီးမျိုးချိန်ခါ ဗူဆာရိုတီဒီး မျိုးရင်းမာ ပါဝင်လီရေ။ အောက်ချင်းငှက်၏ ပါဏဗေဒနာမည်မာ အန်သရာကိုဆာရော့ ကိုရိုးနေးတပ် လျူကို ဂက်စတာ ဖြစ်လီရေ။ အောက်ချင်း ငှက်ထီး၏ အလျားမာ ၂၇ လက်မမှ လက်မ ၃ဝ အထိဟိပြီးကေ ငှက်မ၏အလျားမာ ၂၆ လက်မမှ ၂၇ လက်မအထိဟိရေ။ ပျံသန်းရာမာ အောက်ချင်းငှက်၏ ရင်ပတ်နန့်အတောင်အဖျား ဟိ အဖြူအမှတ်အသားတိကို ထင်ရှားစွာမြင်ရရေ။ အောက်ချင်းငှက်စွာ စူးရှသောအသံတိနန့် ကျီရောင်ဘာရောင် နီလိ့ဟိရေ ငှက်မျိုးဖြစ်တေ။
မြန်မာနိုင်ငံမာ ယောင်ယင်ငှက်မျိုးမာအမြင်ရအများဆုံး ဖြစ်ရေ အောက်ချင်းငှက်ကို တောင်ခြီက သစ်တောတိနန့် သစ်တောစပ်နန့် လယ်ပြင်စပ်နီရာမျိုးတိမာ တွိရလိ့ဟိ ရေ။ အောက်ချင်းငှက်စွာ အရာအောက်ချင်းငှက်ပေါင်း တဒါဇင်လှောက်နန့်တတူ အုပ်ဖွဲ့ပြီးကေနီလေ့ဟိရေကို အတွိရများ ကေလေ့ ထိုအရွီအတွက်ထက် များပြားစွာအုပ်ဖွဲ့ပြီးကေနိန်ရေ အောက်ချင်းငှက်တိကိုလည်း တခါတရီ မြင်ရတတ်ရေ။ အောက်ချင်းငှက်စွာ ပျံသန်းရာမာအတောင်တိကို ခတ် လိုက် လီဟုန်စီးလိုက်နန့်ပျံလိ့ဟိရေ။
အောက်ချင်းငှက်စွာ လင်းမြီးဆွဲ၊ နဖားကြီးတိ ပြိုင်ကာ ပရွက်ပျံတိကို အချိုးအစားမကျနဘဲ ဖမ်းယူစား သောက်စွာကို ကြည့်ရစွာမှာ စိတ်ပါဖွယ် ကောင်းလီ ရေ။ တခါတရီ အောက်ချင်းငှက်၏ နှုတ်သီးမာ အရွယ် အင်တန်ကြီးမားသော လင်လုပ်တကောင်ပါလာစွာကိုလည်း တွိရတတ်ရေ။ လင်လုပ်စွာ အောက်ချင်းငှက်က သူ့အား မျိုချရန်ကြိုးစားစွာကို ခုခံနိန်စွာကိုတွိရပြီးကေ နောက် ဆုံးမာ လင်လုပ်စွာ မတည်မငြိမ်နန့် ပျံထွက်လားစွာကို မြင်ရ တတ်ရေ။ အောက်ချင်းငှက်စွာ မြွီသေတိကိုကကောင်းကြိုက် နှစ်သက်လီရေ။
ကျိုက္ခမီခရိုင်အတွင်းမာ အောက်ချင်းငှက်၏ အသိုက် တိကိုတွိရပြီးကေ ဥတိကို မာ့ခ်ျလစောစောပိုင်းမာ တွိရ လိဟိရေ။ တမြုံလျှင် နှစ်ဥ၊ တနည်း သုံးဥဟိတတ်လီ ရေ။
အောက်ချင်းငှက်သည် မြန်မာနိုင်ငံမာ အမြဲနီထိုင် လိ့ဟိရေငှက် ဖြစ်လီရေ။ ယင်းအား မြန်မာနိုင်ငံမာ ပြင်လယ်ဂေါင်နန့်တောင်ခြီများမာ အဝှမ်းတွိဟိနိုင်လီရေ။[၁]
အောက်ချင်းငှက် (Hornbill) တိစွာ ဆောင်းအားလုံးနွီအကူး ဂျန်နဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်းမှာ ဥ အုလေ့ဟိကတ်တေ။ ဥဝပ်ချိန်စွာ တလခွဲမျှ ကြာမြင့်လိ့ဟိကတ်တေ။ သားပေါက်ခါ ဥဝပ်ရေ အပင်ကြီး၏ အမြင့်ဆုံးထိပ်ဖျားမာ အသိုက်လုပ်ပြီး နီလေ့ဟိကတ်တေ။ ထိုအသိုက်တိအားရွံ့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားကတ်တေ။ များရေအားဖြင့် သစ်ခေါင်းအတွင်းမှာ ငှက်မများ ဥ အုဖို့ဝင်နီလို့ ငှက်ဖိုတိက အပြင်မှ ကျုတ်နစ်ဖြင့် ပိတ်ထားပီးရား နှုတ်သီးထွက်ဖို့သာ ဖန်တီးထားကြတတ်ရေ။ ငှက်ဖိုတိစွာ ငှက်မတိ သားမွီးရေအခါမှ အစာ ရှာကျွေးလိ့ဟိရေ။
ဖွဲ့စည်းထားပုံ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်ချင်းငှက်ရို့မာ ထူးခြားသော နှုတ်သီးတခုနန့် ပတုံးဟိပြီးကေ ထင်းရှားစွာ မြင်တွိနှိုင်ရေ။ နှုတ်သီးစွာ ကကောင်းကြီးပြီး ရှည်လျားရေ။ အဝါရောင် အောက်ခံနှုတ်သီးကြီးထက်မာ အရဲရောင် အမောက်ဖုကြီး ဟိရေ။

ပတုံးမာလေ့သော့ ရှည်လျားကျယ်ပြန့်ရေအပြင် အနက်ရောင် လန့်ဆန့်စင်းတိ ဟိရေ။ အဂေါင်း၊ နောက်ကျော၊ အတောင်နန့် ရင်ဖတ်တိမာ အမဲရောင် ဖြစ်ပြီးကေ၊ ဝမ်းနန့် ပေါင်မာ အဖြူရောင် ဖြစ်ပနာ ပိုပြီးကေလှပလီရေ။
ငှက်မတိ၏ မျက်ဝန်းမာ အဖြူရောင်နန့် အပြာရောင်ဖြစ်ပြီးကေ ငှက်ဖိုများမာမူ အရဲရောင်ဖြစ်တေ။ မျက်စိတဝိုက် အရီပြားမာ မီးခိုးရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီးကေ ထူထဲရှည်လျားရေ မျက်တောင်တိ ဟိကက်ရေ ငှက်မျိုးတိ ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့ ခြီက အစိမ်းရောင် သန်းနီရေ မီးခိုးရောင် ဖြစ်တေ။

ဓလိ့စရိုက်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဖိုမ နှစ်ကောင်တွဲပြီးကေ အမြဲ ပျံသန်းလေ့ဟိကတ်တေ။ ထိုငှက်မျိုးစွာ တကောင်နန့် တကောင် အလွန်မေတ္တာကြီးကတ်တေ။ ငှက်မတိ သားမွီးရေအခါ ငှက်ဖိုမာ အနားမှ မခွာဘဲ အစာကျွေး စောင့်ယှောက်လိ့ဟိကတ်တေ။ ငှက်မအသိုက်ပျက်ပြီး အသက်ဖီးနန့် ကြုံလာကေ ငှက်ဖိုပါ လိုက်လံ သီဆုံးလိ့ဟိစွာမာလေ့သော့ ရင်နင့်စရာကောင်းလှရေ။
ပျံသန်းချိန်ခါ ဖိုမ အော်သံမာ အလွန်စူးရှရေ။ တောင်ပံခတ်သံစွာ အဝီးမှပင်ကြားနှိုင်ယောင် တဝှီးဝှီး ဟိရေ။ နှုတ်သီးဖျားမှ ပတုံးထိ ၄ ပေလောက် ဟိပြီး အလီးချိန်မာ ၆.၅ ကီလိုကျော်လောက် ဟိတတ်ရေ။

မျိုးကွဲတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်ချင်းငှက် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၀ မျိုးခန့် ဟိလီရေ။ ထိုအထဲမာ အောက်ချင်းနန့် ရောင်ရင် ဆိုရေ မျိုးစိတ်နှစ်မျိုးသာ အတွိများရေ။ အောက်ချင်းငှက်စွာ အကောင်ကြီးပြီး ဖိုမနှစ်ကောင်တည်းရာ နီလိ့ဟိကတ်တေ။ ရောင်ရင်မျိုးမာမူ အုပ်စုဖွဲ့ နီလေ့ဟိကတ်တေ။ ယင်းအပြင် အကောင်လည်းငယ်ရေ။ အောက်ချင်းငှက်တိ၏ သက်တမ်းမာ ၃၀ နှစ်လှောက်သာ ဟိလီရေ။ မြန်မာနိုင်ငံချင်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နန့် တနင်္သာရီတိုင်းရို့မာ တွိရလိဟိရေ။ [၂]