အောက်တိုဘာ
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
အောက်တိုဘာလ (အင်္ဂလိပ်: October၊ အတိုကောက်: Oct.) စွာ ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန် နန့် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန် ရို့၏ ဒသမမြောက်လ ဖြစ်ရေ။ ရက်ပေါင်း ၃၁ ရက် ဟိပြီးကေ စတ်တင်ဘာလ နန့် နိုဗင်ဘာလ ကြားမာ ကျရောက်ရေ။[၁]
နာမည်ရင်းမြစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]October ဆိုရေနာမည်စွာ လက်တင်ဘာသာစကား octo က ဆင်းသက်လာပြီးကေ “ရှစ်” လို့ အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ရှေးရောမပြက္ခဒိန်မာ နှစ်တစ်နှစ်ကို မာ့ခ်ျလ က စတင်တွက်ကြောင့် အောက်တိုဘာလစွာ အဋ္ဌမမြောက်လ ဖြစ်ခရေ။ နောက်ပိုင်း ပြက္ခဒိန်၏ လအစဉ်အရ ဒသမမြောက်လ ဖြစ်လာကေလည်း မူလနာမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲခရေ။[၁][၂]
ရိုးရာပြက္ခဒိန်နန့် ဆက်စပ်မှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်တိုဘာလစွာ သီတင်းကျွတ်လ နန့် ဆက်စပ်ရေ မီးထွန်းပွဲတိ ကျင်းပလေ့ဟိရေ ကာလတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ သီတင်းကျွတ်ပွဲကို ရိုးရာပြက္ခဒိန်၏ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နိကို ဗဟိုပြုပြီးကေ လပြည့်မတိုင်မီတစ်ရက်၊ လပြည့်နိနန့် လပြည့်ကျော်တစ်ရက်ရို့မာ ကျင်းပလေ့ဟိရေ။[၃] ရိုးရာပြက္ခဒိန်နန့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်ရို့၏ ရက်တွက်ပုံ မတူရေကြောင့် သီတင်းကျွတ်ပွဲ၏ အင်္ဂလိပ်ရက်စွဲစွာ နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်ရေ။
ရိုးရာဘာသာရီးပွဲတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲ စွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိ၏ ဘာသာရီးပွဲတစ်မျိုး ဖြစ်ရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာအစဉ်အလာအရ မြတ်စွာဘုရားစွာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မာ အဘိဓမ္မာတရား ဟောကြားပြီးနောက် လူ့ပြည်သို့ ပြန်လည်ကြွဆင်းလာစွာကို ကြိုဆိုပူဇော်ရေအနေနန့် မီးထွန်းကတ်ရေ။ ဘုရားဇာတီတိ၊ အိမ်တိနန့် လမ်းတိမာ ဆီမီး၊ ဖယောင်းတိုင်နန့် အလှမီးတိ ထွန်းညှိပူဇော်ကတ်ရေ။[၃]
သီတင်းကျွတ်လပြည့်နိစွာ ဝါတွင်းသုံးလ ကုန်ဆုံးရေကာလနန့်လည်း ဆက်စပ်ပြီးကေ အဘိဓမ္မာအခါတော်နိ အဖြစ် သတ်မှတ်ကျင်းပကတ်ရေ။[၄]
ရခိုင်ရိုးရာ ရုပ်ကြီးအကနန့် စုပေါင်းအလှူပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရခိုင်ပြည်မာ သီတင်းကျွတ်နန့် တန်ဆောင်မုန်းကာလရို့၌ သံဃာတော်တိအား ဆွမ်းနန့် လှူဖွယ်ပစ္စည်းတိ စုပေါင်းလှူဒါန်းရေ ရိုးရာပွဲတိ ဟိရေ။ ယင်းပွဲတိနန့် ဆက်စပ်ရေ ထင်ရှားသည့် ရိုးရာဖျော်ဖြေမှုတစ်မျိုးစွာ ရုပ်ကြီးအက ဖြစ်ရေ။[၅]
ရုပ်ကြီးအကမာ လူပုံသဏ္ဌာန် ရုပ်ကြီးတိအတွင်း ကသူတိ ဝင်ရောက်ပြီးကေ တီးဝိုင်းစည်းချက်နန့်အညီ ကပြကတ်ရေ။ အမျိုးသားရုပ်ကြီးနန့် အမျိုးသမီးရုပ်ကြီးရို့ကို တွဲဖက်ကပြစီပြီး မြို့ရပ်ကွက်တိအတွင်း လှည့်လည်ဖျော်ဖြေကာ အလှူငွီ ကောက်ခံကတ်ရေ။ ရဟိရေ အလှူငွီတိကို သံဃာတော်တိအတွက် လှူဖွယ်ပစ္စည်းတိ ဝယ်ယူလှူဒါန်းရန် သုံးစွဲကတ်ရေ။[၅]
စစ်တွေမြို့ ဟိ အတုလမာရဇိန် ပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားဝင်းနန့် ဆက်စပ်ရေ စုပေါင်းအလှူပွဲတိမာလည်း ရုပ်ကြီးအက ပါဝင်ခကြောင်း မှတ်တမ်းတိ ဟိရေ။ ဒေဓလေ့စွာ ဘာသာရီးအလှူဒါနနန့် ရခိုင်ရိုးရာအနုပညာရို့ ဆက်စပ်နီရေ ပွဲတစ်မျိုး ဖြစ်ရေ။[၅]
စစ်တွေမြို့ ဆီမီးပူဇော်ပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]စစ်တွေမြို့၏ သီတင်းကျွတ်ပွဲတိမာ ဆီမီးထွန်းညှိပူဇော်ခြင်းလည်း ပါဝင်ရေ။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နိညဇာမာ လောကာနန္ဒစေတီတော်၌ ဆီမီးတစ်သောင်း ပူဇော်ပွဲ ကျင်းပခပြီးကေ မီးပုံးပျံလွှတ်တင်ခြင်းလည်း ပါဝင်ခရေ။[၆]
နိုင်ငံတကာ အထိမ်းအမှတ်နိတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်တိုဘာလမာ ကျရောက်ရေ နိုင်ငံတကာအထိမ်းအမှတ်နိနန့် ရက်သတ္တပတ်တချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ရေ။[၇]
| ရက်စွဲ | အထိမ်းအမှတ်နိ သို့မဟုတ် ရက်သတ္တပတ် |
|---|---|
| အောက်တိုဘာ ၁ ရက် | နိုင်ငံတကာ သက်ကြီးရွယ်အိုနိ |
| အောက်တိုဘာ ၂ ရက် | နိုင်ငံတကာ အကြမ်းမဖက်ရီးနိ |
| အောက်တိုဘာ ၄ ရက်မှ ၁၀ ရက်အထိ | ကမ္ဘာ့အာကာသ ရက်သတ္တပတ် |
| အောက်တိုဘာ ၅ ရက် | ကမ္ဘာ့ဆရာတိနိ |
| အောက်တိုဘာ ၉ ရက် | ကမ္ဘာ့စာတိုက်နိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် | ကမ္ဘာ့စိတ်ကျန်းမာရီးနိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် | နိုင်ငံတကာ မိန်းမအချေနိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် | သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်ခြေ လျှော့ချရီး နိုင်ငံတကာနိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် | နိုင်ငံတကာ ကျေးလက်အမျိုးသမီးတိနိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် | ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာနိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက် | ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရီး နိုင်ငံတကာနိ |
| အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက် | ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာနိ |
| အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက် | ကုလသမဂ္ဂနိ |
| အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်မှ ၃၁ ရက်အထိ | ကမ္ဘာ့မီဒီယာနန့် သတင်းအချက်အလက် သိနားလည်မှု ရက်သတ္တပတ် |
| အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် | ကမ္ဘာ့ရုပ်သံအမွီအနှစ်နိ |
| အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက် | ကမ္ဘာ့မြို့တိနိ |
ရခိုင်ပြည်ဆိုင်ရာ သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဂီရိမုန်တိုင်း — ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက် မာ ဂီရိမုန်တိုင်း စွာ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခရေ။ ကျောက်ဖြူ၊ မြေပုံ၊ အမ်းနန့် ပေါက်တောမြို့နယ်ရို့စွာ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခရရေ ဒေသတိအဖြစ် ဖော်ပြခံခရရေ။[၈]
မုန်တိုင်းနောက်ပိုင်း ဒေသခံတိစွာ နီအိမ်အမိုးအကာ၊ စားနပ်ရိက္ခာ၊ သောက်သုံးရေနန့် ကျန်းမာရီးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲတိကို ကြုံတွေ့ခကတ်ရေ။ ဂီရိမုန်တိုင်းစွာ ရခိုင်ပြည်၏ အောက်တိုဘာလဆိုင်ရာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်မှတ်တမ်းမာ ပါဝင်ရေ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။[၈]
ကိုးကားချက်တိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- 1 2 Collins English Dictionary. October — Definition and Meaning.
- ↑ Time and Date. October: The 10th Month.
- 1 2 Ministry of Hotels and Tourism. Festival of Light.
- ↑ Myanmar International TV. Abhidhamma Day in Sittwe: Rakhine State CM toured the celebrations.
- 1 2 3 Aung Kyi Moe (Sittway). Big-doll dancing helps keep alive Rakhine traditions. Myanmar Digital News၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉။
- ↑ Myanmar International TV. Thadingyut Festival in Rakhine State: 10,000 oil lamps offered to Lawka Nanda Pagoda. ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃။
- ↑ United Nations in Indonesia. List of International Days and Weeks — October.
- 1 2 Narinjara News. One Year on, Giri Victims Continue to be Neglected. Burma News International၊ ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၁။